Waar Alfred Stevens te zien is

Nog 2 musea met kleinere collecties zijn niet opgenomen in deze lijst van musea met werken van Alfred Stevens.

• Waar kan ik het werk van Alfred Stevens zien?+

  Werk van Alfred Stevens is in verschillende musea over de hele wereld te zien. In het Verenigd Koninkrijk zijn dat Brighton Museum & Art Gallery (Royal Pavilion Gardens, Brighton), Geffrye Museum (Kingsland Road, Londen), Manchester Art Gallery (Mosley Street, Manchester), National Museums of Scotland, Royal Museum (Chambers Street, Edinburgh) en het Victoria & Albert Museum (Cromwell Road, Londen). In de Verenigde Staten is zijn kunst te vinden in Charles Hosmer Morse Museum of American Art (Winter Park, Florida), Los Angeles County Museum of Art, Metropolitan Museum of Art (New York), Minneapolis Institute of Arts, Museum of Modern Art (New York), Royal Ontario Museum (Toronto), Virginia Museum of Fine Arts (Richmond) en het Wolfsonian van Florida International University (Miami Beach). In continentaal Europa is zijn werk te zien in Brangwyn Museum (Brugge, België), Clockarium Museum in Brussel, Musée d’Art et d’Industrie (Roubaix, Frankrijk), Musée de l’École de Nancy (Frankrijk), Musée des Arts Décoratifs (Parijs), Musée des Beaux-Arts (Nancy, Frankrijk), Museo Art Nouveau y Art Déco (Salamanca, Spanje), Museu Calouste Gulbenkian (Lissabon) en Museu d’Art Modern (Barcelona, Spanje).
• Wat moet ik weten over de prints van Alfred Stevens?+

  Alfred Stevens richtte zich niet in de eerste plaats op prentkunst, maar er werden wel prenten naar zijn werk gemaakt, wat bijdroeg aan zijn bredere bekendheid. Aan het einde van de 19e eeuw nam de populariteit van kunstetsen sterk toe en ontstond er een markt voor tijdschriften en publicaties die aan het medium waren gewijd. De Printsellers’ Association catalogiseerde verschillende staten en typen prenten. Daaronder vielen Artist Proofs (zonder gegraveerde titel en vaak gesigneerd door zowel kunstenaar als graveur), Lettered Proofs (met licht gegraveerde titels), Presentation Proofs (voor de schilder en graveur), Proofs before letters (zonder titel, maar met namen) en Remarque Artist Proofs (met een merkteken in de marge). De oplage verschilde per werk. Sommige verschenen in oplagen van slechts 100 tot 400 exemplaren, terwijl andere, vooral fotogravures, in grotere oplagen werden gedrukt. De kunstenaar bepaalde of de oplage beperkt werd; prentmakers vermelden op elke prent het oplagenummer, de titel en hun handtekening, meestal in potlood.
• Waarom zijn de werken van Alfred Stevens vandaag belangrijk?+

  De schilderijen van Alfred Stevens zijn belangrijk vanwege hun invloed op latere kunstenaars, vooral op kunstenaars die in een moderne stijl werkten. In 1883 prees een artikel in het Belgische tijdschrift L’Art Moderne Frans Hals uitdrukkelijk om de invloed van zijn schilderijen op kunstenaars uit de negentiende eeuw. De auteur stelde Hals boven Manet en merkte op dat Hals’ esthetiek, kleurgebruik, tekenkunst en technieken bij hun tijd pasten. Het artikel schreef: “Frans Hals c’est un moderne. Son esthétique, son coloris, son dessin, ses procédés, appartiennent à notre époque.” In de volgende eeuw werd Hals nog steeds met moderne kunst vergeleken, en niet alleen in Frankrijk. In 1884 noemde Paul Mantz hem een “altijd roemrijke voorvader” van moderne kunstenaars. In 1909 beschouwde cultuurcriticus Kenyon Cox John Singer Sargent als de moderne tegenhanger van Hals. Deze vergelijkingen versterkten de banden tussen de Nederlandse kunstenaar en moderne kunst.
• Welke technieken of materialen gebruikte Alfred Stevens?+

  Alfred Stevens kreeg een academische opleiding, die zijn technieken en materiaalgebruik beïnvloedde. Studenten begonnen doorgaans met tekenen naar beeldhouwwerken, vaak gipsen afgietsels van antieke werken. Door deze oefening in monochroom leerden ze vorm weergeven met toonovergangen. Pas nadat ze het tekenen beheersten, mochten ze kleur gebruiken. Het schilderproces begon met een dunne onderschildering, de *ébauche*, waarin lijnen en vlakken werden vastgelegd. Deze laag moest ‘magerder’ zijn (minder olie bevatten) dan de volgende lagen, volgens de regel ‘vet over mager’ om barsten te voorkomen. Studenten bereidden hun palet met aardkleuren, Pruisisch blauw, zwart en loodwit. Ze brachten lichte houtskoollijnen aan op geprepareerd doek en werkten de contouren bij met een roodbruine menging, de *sauce*. Later in de 19e eeuw stapten sommige kunstenaars af van stabiele aardkleuren en gebruikten ze minder duurzame teerachtige kleuren zoals bitumen. Studenten leerden mozaïekachtige kleurtoetsen aan te brengen en die te mengen tot de penseelstreken verdwenen. Lichte partijen werden vaak dik geschilderd en schaduwen dun, om diepte te suggereren.
• Wie werd door Alfred Stevens beïnvloed?+

  Alfred Stevens had geen formele school en nam voor zover bekend geen leerlingen aan, al had hij wel assistenten in dienst. Daarom is zijn rechtstreekse artistieke invloed moeilijk te traceren. Wel zijn er enkele verbanden en observaties. Jules Adler, die in 1889 debuteerde op de Salon, schilderde in een realistische stijl en beeldde vaak het stedelijke leven van de arbeidersklasse af. Zijn werk is vergeleken met de naturalistische romans van Émile Zola vanwege de onpartijdige benadering van zijn onderwerpen. Adlers schilderijen vertonen thematische overeenkomsten met werk van kunstenaars als Bastien-Lepage, Roll en Dagnan-Bouveret. Gustave Courbets schilderwijze, vooral zijn gebruik van het paletmes en zijn fysieke omgang met het medium, sprak latere kunstenaars in de abstracte kunst aan. Paul Cézanne verwees rechtstreeks naar Courbets Shaded Stream (1865) in zijn Bridge at Maincy (1879-80). De invloed van Courbet is ook zichtbaar in hedendaagse fotografie, bijvoorbeeld in Jeff Walls The Drain (1989), dat via Cézanne iconografische banden met Courbet heeft.
• Wie beïnvloedde Alfred Stevens?+

  Alfred Stevens verwierf, net als veel kunstenaars uit zijn tijd, kennis door kunst in musea te bestuderen, vooral in het Louvre. Daar kon hij een brede selectie meesters bekijken en technieken leren. Venetiaanse schilders uit de achttiende eeuw en Peter Paul Rubens leerden hem over kleurgebruik. In deze periode veranderde ook het idee van originaliteit. De Academie zag de laatste schilderfasen als het moment waarop het genie van de kunstenaar het duidelijkst naar voren kwam. Onafhankelijke kunstenaars namen daarentegen bewust een begrip van originaliteit over waarin de voorbereidende fasen waardevol waren, wanneer persoonlijke expressie de hand van de kunstenaar leidde. Sommige zelfstandige ateliermeesters, zoals Charles Gleyre en Thomas Couture, boden alternatieven voor de eenzijdige nadruk van de Academie op de Prix de Rome. Couture, die geen lid was van de Academie, had onconventionele opvattingen over licht, schaduw en schilderwijze. Hij moedigde leerlingen aan snel en spontaan te werken en details te onderdrukken ten gunste van directheid. Couture bracht zijn liefde voor de oude meesters over; zijn invloed is zichtbaar in het werk van zijn leerling Édouard Manet.
• Wat is het beroemdste werk van Alfred Stevens?+

  Alfred Stevens (1823–1906) was een Belgische schilder, bekend om zijn voorstellingen van elegante vrouwen in eigentijdse interieurs. Het is echter moeilijk om één ‘beroemdste werk’ aan te wijzen, omdat bronnen en publiek daar verschillend over kunnen denken. Sommigen noemen schilderijen als *Parisian Sphinx* (1867) of *What Is Called Japonisme* (1880), die zijn belangstelling voor respectievelijk het moderne leven en Japanse kunst weerspiegelen. Deze schilderijen tonen modieuze interieurs en stijlvolle vrouwen, kenmerkend voor een groot deel van zijn loopbaan. Anders dan zijn landgenoot James Ensor was Stevens vooral geïnteresseerd in een letterlijke weergave van oosterse voorwerpen, niet in het oproepen van een sfeer. Dit onderscheid is van belang om Stevens’ artistieke benadering en het verschil met zijn tijdgenoten te begrijpen.
• Tot welke stijl of stroming behoorde Alfred Stevens?+

  Alfred Stevens wordt in verband gebracht met het realisme, een beweging die rond het midden van de 19e eeuw in Frankrijk voet aan de grond kreeg. Het realisme ontstond in een tijd waarin wetenschap en empirisme steeds meer nadruk kregen. Intellectuelen en publiek omarmden het idee dat kennis op waarneming en directe ervaring moest berusten. Realistische kunstenaars vonden dat alleen onderwerpen uit hun eigen tijd echt ‘werkelijk’ waren. Ze richtten zich op het alledaagse eigentijdse leven en verwierpen historische of fictieve onderwerpen als noch werkelijk, noch zichtbaar. Gustave Courbet, een leidende figuur in het realisme, stelde dat kunst alleen dingen moest weergeven die de kunstenaar kon zien en aanraken. Hij zei beroemd: “Ik heb nog nooit een engel gezien. Laat me een engel zien, dan schilder ik er een.” Courbets realisme beeldde alledaagse onderwerpen, zoals arbeiders en boeren, uit met een ernst die voorheen was voorbehouden aan grote historiestukken.