Waar Anton Mauve te zien is

Werk van Anton Mauve is in tal van musea in Europa en de Verenigde Staten te zien. In Nederland bezit het Rijksmuseum Vincent van Gogh in Amsterdam een omvangrijke collectie. Deze is afkomstig uit de familiecollectie van Vincent van Gogh en werd bewaard door Theo van Goghs weduwe, mevrouw J. van Gogh-Bonger, en haar zoon, dr. Vincent W. van Gogh. Het Rijksmuseum Kröller-Müller in Otterlo, eveneens in Nederland, toont werk te midden van tuinen en bossen. In de Verenigde Staten bevinden collecties zich onder meer in het Museum of Fine Arts in Boston, het Art Institute of Chicago, het Cleveland Museum of Art, het Fogg Museum in Cambridge, Massachusetts, het Metropolitan Museum of Art in New York, het Museum of Fine Arts in Houston, het Museum of Modern Art in New York, de National Gallery in Washington, D.C., de Norton Simon Art Foundation in Los Angeles, het Philadelphia Museum of Art en het Saint Louis Art Museum.

Anton Mauve (1838^[4]-1888^[4]) was een Nederlandse realistische schilder en een vooraanstaand lid van de Haagse School. Hij is minder bekend als prentmaker, maar zijn prenten bieden inzicht in zijn artistieke praktijk. Bij de beoordeling van Mauves prenten is het nuttig de kunstmarkt van zijn tijd in aanmerking te nemen. Kunsthandelaren gebruikten soms de naam van een meester als ‘merknaam’, ook als de kwaliteit van het werk niet hoog was. Kopers vertrouwden vaak op het oordeel van kenners en op de herkomst van kunstwerken om authenticiteit en waarde te beoordelen. Verzamelaars hechtten belang aan kwaliteit en namen toeschrijvingen van veilingmeesters niet klakkeloos over. Rond 1700 gebruikten kunstverzamelaars herkomstgegevens vaak om de echtheid van een schilderij vast te stellen. Liefhebbers uit de elite vormden een informele gemeenschap waarin transparantie over herkomst, kwaliteitsbeoordeling en dergelijke van groot belang was. Onderzoek daarom bij een prent van Mauve de herkomst, vraag deskundigen om hun oordeel en beoordeel de kwaliteit onafhankelijk.

Anton Mauve, een vooraanstaande figuur van de Haagse School, is van belang vanwege zijn bijdrage aan de Nederlandse kunst van de late 19e eeuw. De Haagse School, soms omschreven als het Nederlandse equivalent van het Franse impressionisme, zag kunstenaars zich afwenden van het overwegend grijze palet van de jaren 1870^[4]. Mauve liep voorop in deze verschuiving. Zijn werk is belangrijk als voorbeeld van een specifieke Nederlandse artistieke gevoeligheid, waarin een emotionele, intuïtieve benadering van schilderkunst werd gewaardeerd. Dat stond tegenover de meer rationele, intellectuele stijl die in diezelfde tijd in Amsterdam opkwam. Het Franse impressionisme was in Nederland bekend, maar werd vaak als te koel en cerebraal beschouwd. Mauves invloed reikte tot de volgende generatie; kunstenaars die bekend werden als de ‘Generatie van Tachtig’ bewonderden hem. Hij wordt ook herinnerd als de aangetrouwde neef en een tijdlang mentor van Vincent van Gogh. In brieven aan zijn broer Theo verwijst Van Gogh naar Mauves lessen en artistieke begeleiding.

Anton Mauve was een schilder die met de Haagse School wordt geassocieerd en bekendstaat om zijn vaardigheid om het zilverachtige licht van het Nederlandse landschap vast te leggen. Hij werkte zowel met aquarel als met olieverf en werd bewonderd om zijn stemmige, sfeervolle werken. Zijn techniek berustte op een gedempt palet: een beperkt scala aan ingetogen kleuren waarmee hij toonpoëzieën van diffuus licht schiep. De schilders van de Haagse School, onder wie Mauve, namen afstand van heldere contrastkleuren. Zij meenden dat ‘tonale’ schilderkunst het ‘geurige, warme grijs’ van Nederland beter weergaf. Als leraar benadrukte Mauve het belang van goed materiaal en techniek, zoals het gebruik van de pols in plaats van de vingers. Hij leerde Vincent van Gogh werken met houtskool, krijt, penseelstreken, schaduwen en aquarel. Later moedigde hij Van Gogh aan met olieverf te beginnen en gaf hem daarvoor zelfs de benodigde materialen.

Anton Mauve volgde de School van Barbizon. Tegenwoordig is hij vooral bekend om zijn band met Vincent van Gogh, met wie hij door huwelijk verwant was. Mauve gaf Van Gogh les en moedigde hem aan op een moment dat hij daar grote behoefte aan had. Hij leerde hem de basis, zoals het gebruik van houtskool en krijt, het hanteren van een penseel, het aanbrengen van schaduw en het maken van aquarellen. Aanvankelijk gaf Mauve rechtstreeks kritiek op Van Goghs werk en adviseerde hem over proportie en perspectief. Uiteindelijk moedigde Mauve hem aan met olieverf te werken. In december 1881^[4] schreef Van Gogh aan zijn broer Theo dat Mauve hem een kist had gestuurd met alles wat nodig was om met dat medium te schilderen. Ondanks hun latere meningsverschillen bleef Van Gogh Mauve dankbaar. Na Mauves dood maakte Van Gogh Bloeiende perzikbomen, herinnering aan Mauve als eerbetoon.

Anton Mauve wordt geassocieerd met de Haagse School, een Nederlandse kunststroming die ongeveer van 1860^[4] tot 1890 actief was. De kunstenaars van de Haagse School werkten in de omgeving van Den Haag en deelden een artistieke gevoeligheid; hun stijl was verwant aan het Franse impressionisme. De koele, heldere kleuren van de Franse impressionisten vonden de schilders van de Haagse School echter te intellectueel. Zij wilden de lichamelijke gewaarwording van de wereld om hen heen door kleur uitdrukken. Een Nationale Salon in Den Haag in 1884 wees op een terugkeer naar kleur bij meesters van de Haagse School als Jacob en Willem Maris, Mauve, P. J. C. Gabriel, Willem Roelofs en J. M. Weissenbruch, na een periode in de jaren 1870 waarin ze vooral grijze tinten gebruikten. De School van Barbizon stond in Nederland in die tijd bekend als de moderne Franse schilderkunst en behield die status jarenlang.

Anton Mauve had zich gevestigd als een van de commercieel succesvolste kunstenaars van Nederland.