Waar Willem de Kooning te zien is

Werk van Willem de Kooning was in veel tentoonstellingen te zien. Een grote overzichtstentoonstelling, georganiseerd door het Museum of Modern Art in New York, reisde naar het Stedelijk Museum in Amsterdam (september-november 1968), de Tate Gallery in Londen (december 1968-januari 1969), het Art Institute of Chicago (mei-juli 1969) en het Los Angeles County Museum of Art (juli-september 1969). Later waren zijn tekeningen en sculpturen te zien in het Walker Art Center in Minneapolis (maart-april 1974), vervolgens in de National Gallery of Canada in Ottawa (juni-juli 1974) en de Albright-Knox Art Gallery in Buffalo (december 1974-januari 1975). Zijn lithografieën uit 1970-1972 werden van 1974 tot 1977 door Fourcade, Droll Inc. uit New York in de Verenigde Staten en Canada verspreid. Tot de locaties behoorden de University of Alabama, het Amarillo Art Center, de Fine Arts Gallery of San Diego en het San Jose Museum of Art. Recentere schilderijen werden in juni 1968 tentoongesteld bij M. Knoedler et Cie. in Parijs.

Willem de Kooning (1904-1997) is vooral bekend om zijn schilderijen, maar hij maakte ook een omvangrijk oeuvre van prenten, met name in de latere decennia van zijn loopbaan. Hoewel hij in de jaren 1960 experimenteerde met lithografie, nam zijn prentproductie in de jaren 1970 sterk toe. Zijn prenten echoën vaak thema’s en motieven uit zijn schilderijen, zoals abstracte figuren en gebaren. Hij onderzocht verschillende prenttechnieken, waaronder lithografie, etsen en zeefdruk. Deze prenten zijn niet zomaar reproducties van zijn schilderijen, maar vormen een afzonderlijk deel van zijn oeuvre met een eigen karakter. Een belangrijk aspect was zijn samenwerking met anderen. Hij werkte nauw samen met prentmakers zoals Irwin Hollander om specifieke effecten te bereiken. Zo kon hij zijn schilderkunstige stijl naar het medium van de prent vertalen en werken maken die de spontaniteit en energie van zijn schilderijen behouden. Zijn prenten bieden een andere ingang tot zijn artistieke visie en zijn onderzoek naar vorm en abstractie.

De kunst van Willem de Kooning blijft belangrijk vanwege zijn invloed op zowel het abstract expressionisme als de Popart. Hoewel hij als grondlegger van de action painting geldt, reikt zijn invloed verder dan de stijl van zijn kunst. Veel abstracte schilders namen zijn brede gebaren en snelle manier van schilderen over. Zijn effect op Popart betrof zowel de houding als specifieke beelden, vooral in het werk van Jasper Johns en Robert Rauschenberg. Beiden gebruikten penseelstreken die aan de technieken van het abstract expressionisme deden denken. De Kooning speelde met de spanning tussen figuur en achtergrond, maar maakte het voorwerp immaterieel om de driedimensionale vorm met het platte beeldvlak te verzoenen. Hij hield zich bezig met moderne technologie en commercie en vernoemde schilderijen zelfs naar grote snelwegen. Zo verhief hij emblemen van het hedendaagse leven tot hoge kunst. Hij voelde zich aangetrokken tot het beeld van de Amerikaanse vrouw op billboards en gebruikte stereotypen, zoals de filmkoningin, als symbolen van culturele verschijnselen.

Willem de Kooning was veelzijdig in zijn materiaalgebruik en technieken. Vroeg in zijn loopbaan werd hij beïnvloed door surrealistisch automatisme en kubisme. Hij schilderde direct en bewerkte pigment met krachtige gebaren. Hij verdunde olieverf met water en voegde kerosine, saffloerolie of zelfs mayonaise toe als bindmiddel. Hij bracht pigment aan met schilderskwasten en legde er papier, karton of perkament overheen om textuur te creëren. Voor kleinere details gebruikte hij spatels en messen. In 1969 maakte De Kooning in Rome zijn eerste sculpturen, van klei die later in brons werd gegoten. Henry Moore moedigde hem aan grotere sculpturen te maken. Hij experimenteerde met polyesterhars met een bronsachtige patina, maar gaf uiteindelijk de voorkeur aan werken op grote schaal. In de jaren 1970 werd beeldhouwkunst voor De Kooning belangrijker dan schilderkunst, maar in 1975 keerde hij terug naar het schilderen.

Willem de Kooning beïnvloedde veel kunstenaars, zowel abstract expressionisten als Popartkunstenaars. Hij geldt als een belangrijke invloed op latere generaties abstracte schilders, vooral door zijn stijl en minder door de onderwerpen die hij afbeeldde. Zijn vegende gebaren, snelheid van schilderen en de textuur van zijn werk weerklinken in dat van zijn navolgers. Zijn invloed reikte tot de Popart, vooral tot het werk van Jasper Johns en Robert Rauschenberg, die penseelstreken gebruikten die aan het abstract expressionisme herinneren. De schilderachtige stijl en iconische behandeling van onderwerpen bij Johns worden vaak met De Kooning vergeleken. Zijn werkwijze, net als die van zijn collega’s van de New York School, kwam voort uit improvisatie en toeval. Aan het einde van de jaren 1930 en in de jaren 1940 vond een intensieve artistieke uitwisseling plaats tussen De Kooning en Arshile Gorky. Gorky’s vrij vloeiende organische vormen weerklinken in De Koonings figuren en antropomorfe abstracte vormen.

Willem de Kooning werd beïnvloed door verschillende kunstenaars en stromingen. Het kubisme en surrealisme, vooral het werk van Picasso, waren belangrijk voor zijn ontwikkeling. Ook het toeval van het automatisme, een surrealistische techniek, en het gebruik van collage speelden een rol. Arshile Gorky, met wie De Kooning een atelier deelde, versterkte zijn band met het surrealisme. Gorky’s vrij vloeiende organische vormen zijn terug te zien in De Koonings figuren en antropomorfe abstracte vormen. Ook het neoplasticisme was van invloed; Mondriaans op het kubisme gebaseerde rasterstructuur versterkte De Koonings eigen neiging tot het kubisme. Nadat hij in 1927 naar New York was verhuisd, ontmoette De Kooning John Graham en Stuart Davis. Net als Pollock en Motherwell was hij een leider in de ontwikkeling van het abstract expressionisme, een Amerikaanse beweging die sterk werd beïnvloed door Europese surrealistische ideeën over automatisme en vrije expressie. Sommigen hebben ook de invloed van Michelangelo en Rubens op zijn werk opgemerkt.

Willem de Kooning wordt geassocieerd met de New York School van het abstract expressionisme. Hoewel hij zowel abstract als figuratief werkte, is hij vooral bekend om zijn schilderijen van vrouwen. In 1938 begon hij aan zijn eerste reeks *Women*, die een terugkerend thema in zijn werk werd. *Woman, I*, gemaakt tussen 1950 en 1952, is een van zijn beroemdste werken. Het beeld verenigt een agressieve, vervormde voorstelling van een vrouw. Sommigen hebben de figuur geïnterpreteerd als een decadente vrouw, door de samenleving van haar innerlijke zelf beroofd en gereduceerd tot overdreven lichamelijke trekken. Meer dan tien jaar lang bleef De Kooning het vrouwenthema onderzoeken en maakte hij karikaturen en parodieën op gestileerde mediaclichés over vrouwelijkheid. Zijn eerste solotentoonstelling vond in 1948 plaats in de Egan Gallery in New York. Ze omvatte zwart-witte abstracties waaraan hij in 1946 was begonnen en die zijn reputatie hielpen vestigen. Na de dood van Jackson Pollock nam De Kooning de positie van belangrijkste schilder van het abstract expressionisme in.

Willem de Kooning wordt geassocieerd met het abstract expressionisme, een Amerikaanse beweging die in de jaren 1940 aan kracht won. Hij werd in 1904 in Rotterdam geboren en emigreerde in 1926 naar de Verenigde Staten. Zijn eerste abstracte werken, uit 1928, bevatten terugkerende motieven zoals eivormen en verticale strepen. Ook verwerkte hij alledaagse voorwerpen en rangschikte die met gevoel voor zwaartekracht. In de jaren 1930 en 1940 maakte hij zowel abstract als figuratief werk. Zijn zwart-witte schilderijen uit de jaren 1940 onderzochten vormen met meerdere betekenissen. Samen met kunstenaars als Jackson Pollock en Robert Motherwell was De Kooning een leidende figuur in de ontwikkeling van het abstract expressionisme. De beweging werd beïnvloed door Europese surrealistische ideeën over automatisme en vrije expressie. De Koonings stijl wordt gekenmerkt door het energiek aanbrengen van pigment. Zijn schilderijen roepen vaak emoties op via abstracte verwijzingen, zoals stedelijke gebieden of indrukken buiten de stad. Sommige critici noemden het werk van de New York School action painting, vanwege de fysieke wisselwerking tussen schilder en doek.