Waar Anselm Kiefer te zien is

De kunst van Anselm Kiefer is wereldwijd in talrijke openbare collecties te vinden. Verschillende musea bezitten ruime selecties van zijn schilderijen, sculpturen en werken op papier. In Duitsland bevinden belangrijke collecties zich in Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen (Düsseldorf), Pinakothek der Moderne (München) en Hamburger Kunsthalle (Hamburg). Deze musea bieden een breed beeld van Kiefers artistieke ontwikkeling. Buiten Duitsland behoren het Metropolitan Museum of Art en het Museum of Modern Art (beide in New York) tot de belangrijke collecties. Ook Tate Modern in Londen bezit een aantal van zijn werken. Deze internationale collecties laten het publiek Kiefers werk in een mondiale context zien. Daarnaast bezit Hall Art Foundation (Reading, Vermont, Verenigde Staten) een grote collectie, die op afspraak te bekijken is. Een bezoek biedt gelegenheid de schaal en materialiteit te bestuderen die kenmerkend zijn voor Kiefers werk.

De prenten van Anselm Kiefer verkennen, net als zijn schilderijen, thema's uit de Duitse geschiedenis, mythologie en cultuur. Kiefer werd geboren in 1945 en begon zijn loopbaan met een confrontatie met het Duitse verleden, waaronder de Holocaust en het nazitijdperk. In zijn prenten verwerkt hij vaak foto's, houtsneden, aquarel, gouache en andere media. Zijn werken op papier zijn geen voorbereidende schetsen voor grotere schilderijen, maar voltooide werken, soms verwant aan zijn schilderijen als tussenstudies. Hij gebruikt ze om te beoordelen of een schilderij af is door kleinere versies te maken. In de jaren 1970 en het begin van de jaren 1980 maakte Kiefer veel tekeningen die verwijzen naar de Duitse cultuur, geschiedenis, literatuur en muziek. Deze werken roepen soms propaganda uit het Derde Rijk op. Zijn prenten tonen vaak wrange humor met karikatuur en ironie. Door het kleinere formaat kan hij belangrijke thema's zonder pretentie verbeelden. Bij sommige prenten plaatst hij verschillende vellen papier naast elkaar of voegt hij kleinere vellen aan grotere toe, zodat kijkers over het onderwerp nadenken. Zijn prenten geven een uniek beeld van zijn artistieke visie en combineren commentaar met humor in een toegankelijker formaat dan zijn grootschalige schilderijen.

De kunst van Anselm Kiefer blijft van belang omdat ze zich bezighoudt met geschiedenis, mythologie en herinnering. Zijn werken bevatten vaak materialen als stro, zand en lood, waarmee hij textuurrijke oppervlakken schept. Kiefer studeerde bij Joseph Beuys aan de Kunstacademie Düsseldorf. Zijn schilderijen roepen de Duitse geschiedenis op en verkennen thema's van vernietiging en wedergeboorte. Zo verbindt *Song of the Wayland* (1982) de mythe van een wraakzuchtige smid met de verwoesting van de Holocaust. In *To the Unknown Painter* lopen voren door een akker naar een monumentaal graf, mogelijk voor Duitse schilders. Kiefers werk zet kijkers aan na te denken over persoonlijke verantwoordelijkheid en de macht van de natuur. Hij gebruikt zijn kunst om stil te staan bij de overvloed aan betekenis in de moderne wereld. Hoewel zijn werk niet langer uitsluitend expliciet Duitse thema's behandelt, blijft het existentiële kwesties en de verhouding tussen persoonlijke identiteit en collectieve geschiedenis verkennen.

Anselm Kiefer gebruikt in zijn praktijk een grote verscheidenheid aan materialen en technieken. In zijn werk verwerkt hij vaak olieverf, emulsie en schellak. Hij bouwt oppervlakken op met dikke verflagen en verbrandt of snijdt er soms in. Kiefer gebruikt ook foto's en overschildert die vaak met acrylverf. Sommige foto's heeft hij zelf gemaakt; andere komen uit tijdschriften of ansichtkaarten. Daarnaast stelt hij grootschalige werken op papier samen uit losse houtsneden, die hij vervolgens overschildert. Andere materialen in zijn kunst zijn lood, zand, stro, gedroogde bloemen, varens, hout en papier. Hij maakt ook 'boeken' van foto's of houtsneden. Sommige werken bevatten gesmolten lood dat op het oppervlak is bevestigd. De kunstenaar heeft zijn schilderijen omschreven als 'werken van de verschroeide aarde' en gezegd: 'schilderen = verbranden'.

Het werk van Anselm Kiefer vond weerklank bij verschillende kunstenaars. Hij studeerde bij Joseph Beuys aan de Kunstacademie Düsseldorf. Kiefers kunst deelt Beuys' belangstelling voor symbolische voorwerpen en het verwerken van echte materialen, zoals stro, in schilderijen. Net als Beuys gaf Kiefer zijn werk een ritueel karakter. Vooral zijn vroege werk onderzocht thema's rond de Duitse geschiedenis en identiteit, vaak met sterke reacties tot gevolg. In 1969 fotografeerde hij zichzelf op verschillende locaties in een nazi-uniform terwijl hij de nazigroet bracht. Op zijn grote doeken stond soms beeldtaal die verband houdt met naziarchitectuur en concentratiekampen. Zijn bereidheid moeilijke aspecten van het verleden onder ogen te zien, beïnvloedde latere generaties kunstenaars die historische en politieke thema's in hun werk behandelen. Ook Martin Kippenberger maakte deel uit van het culturele leven in Berlijn.

Anselm Kiefer studeerde bij Joseph Beuys aan de Kunstakademie Düsseldorf. Beuys’ invloed blijkt uit Kiefers gebruik van materialen als teer, stro, roestig ijzer en lood. Zijn grootschalige schilderijen, met hun opeenstapeling van details, zijn ook schatplichtig aan Jackson Pollock. Kiefers werk houdt zich bezig met de Duitse en Joodse geschiedenis, alchemie, de Kabbala en de Holocaust. Hij verwijst naar het verhaal van de Exodus, Napoleons bezetting van Duitsland en de neoclassicistische stijl van het nazisme. Ook het gedicht ‘Death Fugue’ van Paul Celan, geschreven in een concentratiekamp, had invloed. Kiefers reeks werken uit 1973 richt zich op de opera’s van Richard Wagner, met name *Der Ring des Nibelungen* en *Parsifal*. Net als Wagner laat Kiefer zich inspireren door mythen uit de *Edda*, een verzameling oude IJslandse literatuur en een bron voor de Germaanse mythologie.

Het oeuvre van Anselm Kiefer draait om de Duitse geschiedenis, mythen en collectieve herinnering. Het is moeilijk één werk als zijn 'bekendste' aan te wijzen. Een belangrijk werk is *Song of the Wayland* (1982). Dit grootschalige schilderij combineert olieverf, emulsie, stro, fotografie en een loden vleugel op doek. De titel verwijst naar de mythe van smid Wayland, die, nadat een koning hem heeft verminkt, gewelddadige wraak neemt en vervolgens met zelfgesmede vleugels ontsnapt. Kiefer verbindt deze parabel met de vernietiging van de Duitse cultuur tijdens het Derde Rijk en de Holocaust. Een ander belangrijk werk is de reeks *Occupations* (1969), een serie foto's waarop Kiefer op verschillende locaties de 'Sieg Heil'-groet brengt. Deze beelden doorbreken artistieke taboes en halen onderdrukte iconen uit het verleden terug. In zijn schilderijen verwerkt hij vaak zand, stro en lood om dikke, getextureerde oppervlakken op te bouwen. Kiefer heeft gezegd: 'schilderen = verbranden'; vuur is een terugkerend motief in zijn kunst en staat voor kritische en louterende krachten.

De kunst van Anselm Kiefer laat zich moeilijk eenvoudig classificeren, hoewel hij vaak met het neo-expressionisme wordt geassocieerd. Deze stroming ontstond aan het einde van de jaren 1970 en het begin van de jaren 1980 als reactie op het minimalisme en de conceptuele kunst van de voorafgaande decennia. Neo-expressionistische kunstenaars bliezen de figuratieve schilderkunst nieuw leven in en gebruikten vaak emotionele en symbolische inhoud. Kiefers werk deelt enkele kenmerken met het neo-expressionisme, zoals de nadruk op subjectieve ervaring en het gebruik van krachtige, gebarende penseelstreken. Zijn kunst bevat echter ook elementen van andere stijlen en stromingen. Hij put uit historische en mythologische thema's en houdt zich vaak bezig met de Duitse geschiedenis en identiteit. Zijn materiaalgebruik, met onder meer lood, stro en as, onderscheidt zijn praktijk verder. Deze materialen dragen symbolische betekenis en versterken de tactiele kwaliteit van zijn werk. Kiefer wordt met het neo-expressionisme verbonden door bepaalde esthetische en thematische kenmerken, maar zijn unieke materiaalgebruik en zijn omgang met geschiedenis onderscheiden hem. Zijn kunst blijft moeilijk binnen één enkele stroming onder te brengen.