Waar Alexander Liberman te zien is

Werk van Alexander Liberman bevindt zich in talrijke openbare collecties. In de Verenigde Staten gaat het onder meer om de Albright-Knox Art Gallery (Buffalo, New York), het Allen Memorial Art Museum (Oberlin, Ohio), het Dallas Museum of Art en het Los Angeles County Museum of Art. Ook verschillende instellingen in New York bezitten zijn werk, waaronder het Solomon R. Guggenheim Museum en het Metropolitan Museum of Art. Andere locaties zijn het Minneapolis Institute of Arts en het Virginia Museum of Fine Arts (Richmond). Buiten de Verenigde Staten is Libermans kunst te zien in het Royal Ontario Museum in Toronto, de Galleria internazionale d’arte moderna (Ca’ Pesaro) in Venetië en het Wilhelm Hack Museum in Ludwigshafen. In Moskou bevinden werken zich in het All-Russian^[1] Museum of Decorative and Folk Art en het Central State Archive for Literature and Art.

Alexander Liberman (1912^[1]-1994^[1]) was een Russisch-Amerikaanse kunstenaar en beeldhouwer, vooral bekend om zijn grootschalige abstracte metalen sculpturen. Hoewel hij vooral om zijn schilder- en beeldhouwwerk wordt gewaardeerd, maakte hij ook prenten. Anders dan unieke werken worden prenten in meerdere exemplaren geproduceerd, waardoor ze tegen lagere kosten een breder publiek bereiken. Prentkunst bestaat al eeuwen; vroege voorbeelden komen uit het oude Egypte en China. In Europa bloeide de prentkunst op nadat papier aan het einde van de veertiende eeuw algemeen beschikbaar werd. In het latere deel van de negentiende eeuw begonnen kunstenaars hun prenten te signeren. Dat hielp originele grafiek van reproducties te onderscheiden en de authenticiteit van de prent te bevestigen. Rond die tijd ontstond ook de praktijk om oplagen te beperken en te nummeren, waardoor kunstenaars meer controle over de markt kregen. Sommige kunstenaars gebruiken prenten om ideeën uit andere media te onderzoeken. Josef Albers gebruikte bijvoorbeeld zeefdruk om kleurinteracties te bestuderen, terwijl Jean Dubuffet lithografie gebruikte voor zijn onderzoek naar texturologie. Libermans prenten zijn een voortzetting van zijn bredere artistieke praktijk en weerspiegelen zijn belangstelling voor vorm, kleur en geometrische abstractie.

Alexander Liberman (1912^[1]–1999^[1]) was een Amerikaanse abstract-expressionistische schilder, beeldhouwer en tijdschriftredacteur. Zijn schilderijen uit de jaren 1950^[1] zijn belangrijke vroege voorbeelden van een ontwikkeling richting ‘systemische schilderkunst’. Deze benadering combineerde een sobere vorm en een verzorgd oppervlak met rijke kleuren. Zijn symmetrische composities, net als die van Sol LeWitt en Agnes Martin, benadrukten de samenhangende eigenschappen van vormen. Libermans werk is ook belangrijk vanwege de ontwikkeling naar onpersoonlijkheid. Hij ontwierp zijn schilderijen uit deze periode, maar liet ze door arbeiders uitvoeren; daarmee liep hij vooruit op latere praktijken waarin de conceptuele handeling van de kunstenaar zwaarder woog dan zijn fysieke omgang met het medium. Een symmetrisch schilderij van Liberman werd in 1951 tentoongesteld in het Guggenheim Museum. Destijds werd opgemerkt dat iedere zichtbare aanraking ontbrak. Tegen 1960 waren zijn cirkels strakker geworden en was de geverfde kleur onstoffelijk geworden, zonder suggestie van modellering of textuurverschil.

Alexander Liberman werkte in de schilderkunst, beeldhouwkunst en fotografie en gebruikte uiteenlopende technieken en materialen. In het begin van de 20e eeuw combineerde Alexander Archipenko verschillende materialen en beschilderde oppervlakken in zijn ‘Sculpto-Peintures’. Halverwege de jaren 1920^[1] bedacht hij ook ‘Archipentura’, kinetische schilderijen. Later, in de jaren 1940 en 1950, maakte Archipenko elektrisch verlichte kunststofbeelden. In zijn vroege constructies gebruikte hij reflecterende oppervlakken, zoals gepolijst metaal, spiegels en glas. Later beperkte hij zich tot beschilderd hout en metaal. Archipenko stelde ook dat niet-plastisch materiaal onvermijdelijk een geometrisch karakter heeft. Hij gebruikte vlakke planken, platen metaal, glas of spiegels, sneed ze in patronen en stapelde ze op een manier die tot een nieuwe esthetiek moest leiden.

Het werk van Alexander Liberman beïnvloedde verschillende kunstenaars door zijn onderzoek naar kleur, vorm en oppervlak. Zijn vroege symmetrische schilderijen, zoals *Diptych. One Way* (1950^[1]), onderzochten de volledigheid van symmetrie. De onberispelijke afwerking, verwant aan internationale geometrische kunst, werd op een fysieke schaal toegepast die vergelijkbaar was met die van eerdere Amerikaanse modernisten. Liberman ontwierp sommige schilderijen uit deze periode zelf, maar liet ze door arbeiders uitvoeren. Daarmee liep hij vooruit op latere praktijken die de nadruk legden op het conceptuele handelen van de kunstenaar in plaats van op diens fysieke omgang met een medium. Zijn systematische aanpak, die eenvoud van vorm met rijke kleur combineerde, beïnvloedde kunstenaars met niet-expressionistische richtingen. Deze richtingen werden geprezen als de nieuwste belichaming van Timeless Form, zoals de West Coast-groep Abstract Classicists van Jules Langsner. Sommige kunstenaars gebruikten vlak, oppervlakgericht figuratief werk om het abstract expressionisme te omzeilen.

In de jaren 1950^[1] raakte Alexander Liberman geïnspireerd door kunstenaars van de New York School. Hij zag werk van Pollock, de Kooning en Rothko, die zijn mentoren werden. In de galerie van Betty Parsons bekeek hij ook werk van Still, Newman en anderen. Hij bezocht de huizen en ateliers van Gottlieb, Stamos, Reinhardt en Baziotes. Libermans schilderijen uit deze periode werden door arbeiders ontworpen en uitgevoerd, een voorbode van latere praktijken. Dat verbindt hem met Malevich, wiens suprematistische composities als potloodtekeningen verschenen in zijn boek *The Non-Objective World*. Reinhardt begon in 1953 aan zijn symmetrische schilderijen in één kleur; die werden in de jaren 1950 steeds donkerder en mond­den in 1960 uit in zwarte vierkanten. Newmans tentoonstelling in 1958 aan Bennington College, die het jaar daarop in New York werd herhaald, had eveneens grote invloed. In 1960 werden Nolands cirkels strakker en raakte de geverfde kleur los van een voorwerp. Tegen 1963 werd een conceptuele benadering van schilderkunst steeds gangbaarder.

Alexander Liberman, geboren in 1912^[1] in Kiev, Rusland, was een veelzijdig kunstenaar, bekend als schilder, beeldhouwer, fotograaf en tijdschriftartdirector. In 1921^[1] verhuisde zijn familie uit Rusland; in 1924 woonde hij in Parijs, waar hij kunst studeerde. Tegen het einde van de jaren 1920 had Liberman kunstenaars als Marc Chagall en Fernand Léger ontmoet. Van 1932 tot 1936 was hij artdirector van het tijdschrift *Vu*; daarna richtte hij zich op schilderen, schrijven en filmmaken. Tijdens de Tweede Wereldoorlog moest hij uit Frankrijk vluchten. In 1941 kwam hij aan in New York en ging hij werken voor *Vogue*. Na de oorlog pakte hij het schilderen weer op en leerde hij in 1959 lassen; dat jaar maakte hij zijn eerste gelaste beeld. Zijn eerste solotentoonstelling vond plaats in 1960 in de Betty Parsons Gallery in New York. Het is moeilijk één ‘beroemdste werk’ aan te wijzen, maar *Sixteen Ways* (1951), waarin hij de cirkel onderzoekt, wordt vaak genoemd. Het Jewish Museum in New York organiseerde in 1966 een solotentoonstelling van zijn beeldhouwwerk; in 1970 volgde een overzichtstentoonstelling in de Corcoran Gallery of Art in Washington, D.C.

Alexander Liberman wordt geassocieerd met verschillende abstracte stromingen, waaronder het abstract expressionisme en de hard-edge-schilderkunst. In de jaren 1940^[1] raakte de term abstract expressionisme ingeburgerd als aanduiding voor het werk van New Yorkse schilders. Harold Rosenberg introduceerde later ‘action painting’ om het schilderproces zelf te benadrukken: het doek werd gezien als een arena voor zelfschepping door spontane handelingen. Libermans werk uit de jaren 1950 heeft een onberispelijke afwerking en een groot formaat, en sluit daarmee aan bij de internationale geometrische kunst. In 1950 waren zijn schilderijen symmetrisch; in 1953 maakte hij dynamische velden zonder gebaarsporen. Een van zijn symmetrische schilderijen werd in 1951 in het Guggenheim Museum tentoongesteld. De term ‘hard edge’ werd gebruikt voor een ontwikkeling die vormeconomie, strakke oppervlakken en volle kleuren combineerde zonder terug te grijpen op eerdere geometrische kunst. De nadruk lag op de samenhangende eigenschappen van asymmetrische vormen, zoals in het werk van Smith en Kelly, en van symmetrische composities, zoals bij Liberman en Martin.