Waar Albrecht Adam te zien is

Werk van Albrecht Adam is in tal van musea in Europa te zien. In Duitsland bewaren onder meer het Brücke-Museum, de Nationalgalerie en de Kunsthalle in Berlijn, de Kunsthalle in Bremen, het Museum Ludwig en het Wallraf-Richartz-Museum in Keulen, het Museum Folkwang in Essen en de Städtische Kunsthalle in Mannheim werk van hem. Andere Duitse locaties zijn de Bayerische Staatsgemäldesammlungen in München, de Stiftung Ada und Emil Nolde in Seebüll en het Von der Heydt-Museum in Wuppertal. Buiten Duitsland is Adams kunst te vinden in de Staatliche Museen in Berlijn, het Herzog Anton Ulrich-Museum in Braunschweig, de Gemäldegalerie Alte Meister in Dresden, de National Gallery of Scotland in Edinburgh, de Galleria degli Uffizi in Florence en het Städel Museum in Frankfurt am Main. Verder zijn werken te zien in de National Museums Liverpool; de British Library, het British Museum, de National Gallery, de National Portrait Gallery, Tate, de UCL Art Collections en het Victoria and Albert Museum, allemaal in Londen; het Museo Thyssen-Bornemisza in Madrid; het Musée du Louvre in Parijs; de Royal Cabinet of Paintings in het Mauritshuis in Den Haag; het Kunsthistorisches Museum in Wenen; en de National Gallery of Art in Washington.

Albrecht Adam (1786^[1]-1862^[1]) was een Duitse kunstenaar, vooral bekend om zijn militaire schilderijen en lithografieën. Hij schilderde veldslagen en vergezelde verschillende militaire campagnes, waaronder Napoleons invasie van Rusland in 1812^[1]. Zijn prenten zijn voornamelijk lithografieën, een grafische techniek die in de 19e eeuw populair werd. Lithografie maakte meer gedetailleerde beelden met meer toonnuances mogelijk dan eerdere druktechnieken. Adam staat bekend om zijn gedetailleerde en nauwkeurige voorstellingen van militaire onderwerpen, waaronder soldaten, paarden en slagformaties. Zijn prenten documenteren vaak specifieke veldslagen of campagnes en vormen zo een visueel verslag van de militaire geschiedenis. Veel van zijn prenten verschenen in grotere series of albums voor een breed publiek. Militaire figuren of instellingen gaven ze vaak opdracht om gebeurtenissen te herdenken of militaire successen te bevorderen. Zijn werk biedt inzicht in zowel de militaire geschiedenis als de technische aspecten van de prentkunst in de 19e eeuw.

Albrecht Adam was schilder, maar die term omvat uiteenlopende technieken. Sommige kunstenaars die op glas werkten, gebruikten het licht op een bijzondere manier. Ze schilderden details op glas en lieten het effect door smelten ontstaan, zodat het glas als lichtfilter werkte. De tinten van glasschilderkunst ontstaan niet op dezelfde manier als de spectrale waarden van lichaamskleuren die licht weerkaatsen. Ze ontstaan juist door de selectieve absorptie of verspreiding van bepaalde golflengten. Vanaf ongeveer 1430 namen glasschilders stilistische werkwijzen over uit de olieverfschilderkunst en grafiek. In de vijftiende eeuw werd het gebrandschilderde raam een schilderij. Het glas werd de drager van het beeld, vergelijkbaar met hout of doek, en verloor zo de middeleeuwse betekenis als stralende tweedimensionale uitbreiding. Bij hun kleurgebruik lieten glasschilders de regels van het middeleeuwse raam varen en kozen zij voor naturalistische kleuren. Achtergronden werden als het ware ‘naar buiten’ geopend. Het licht, meestal vanuit linksboven, kwam uit een denkbeeldige lichtbron. Ook werden ruimtelijke modellering en schaduwen toegevoegd.

De grote invloed van Albrecht Dürer raakte vanaf de 16e eeuw tal van kunstenaars in Europa. Beeldhouwers die lindenhout gebruikten, zoals Tilman Riemenschneider, ontleenden motieven aan Dürers prenten. Tijdens de ‘Dürer-renaissance’ (ongeveer 1570-1630^[1]) maakten kunstenaars als Hans Hoffmann en Jan Brueghel werk dat rechtstreeks op hem was geïnspireerd; Brueghels Grote Calvarie uit 1604 is een kopie van een tekening van Dürer. Ook Rudolph II verzamelde veel werk van Dürer. In de 17e eeuw liet Caravaggio zich inspireren door Dürers houtsneden, met name De onthoofding van Johannes de Doper uit 1510. Ook Diego Velázquez lijkt Dürer eer te hebben bewezen: de houding van een kat in Las Hilanderas lijkt op die in Dürers gravure Adam en Eva. Rembrandt bezat Dürers boek over proporties en verwerkte figuren uit Dürers Grote Passie in eigen werk. In de 20e eeuw vonden Otto Dix en Lucian Freud inspiratie in Dürers kunst. Zelfs Norman Rockwell nam Dürer op in zijn Triple Self-Portrait uit 1960.

Het is lastig één werk aan te wijzen als het beroemdste van Albrecht Adam. Adam was een productief schilder, vooral bekend om zijn veldslagen. Hij vergezelde het Franse leger tijdens verschillende veldtochten, waaronder de veldtocht naar Rusland in 1812^[1], en de gebeurtenissen tijdens deze militaire campagnes vormden een groot deel van zijn oeuvre. Zijn schilderijen van veldslagen uit de Napoleontische oorlogen, zoals de ‘Slag bij Moskou’, bezorgden hem aanzienlijke erkenning. Ook staat hij bekend om zijn voorstellingen van paarden en andere dieren en om zijn portretten van militaire figuren. Zijn gedetailleerde, realistische stijl en zijn vermogen de energie en chaos van een veldslag vast te leggen, maakten hem in zijn tijd tot een populaire en gerespecteerde kunstenaar. Adams oeuvre is een waardevol visueel verslag van de militaire geschiedenis.

Albrecht Adam (1786^[1]-1862^[1]) was een Duitse schilder, vooral bekend om zijn veldslagen. Hij wordt in verband gebracht met de biedermeier, die de Duitse kunst van ongeveer 1815^[1] tot 1848 domineerde. Biedermeierkunst toonde vaak realistische taferelen en richtte zich op het burgerlijke leven. Sommige geleerden menen echter dat Adams werk ook romantische elementen bevat, met name in zijn dramatische composities en de nadruk op de emotionele impact van oorlogsvoering. Anderen zien verwantschap met het realisme, vanwege zijn aandacht voor detail en nauwkeurige weergave van militaire onderwerpen. Omdat de perioden elkaar overlappen, is het niet ongebruikelijk dat werk van een kunstenaar verschillende tendensen vertoont. Adams kunst is een mengvorm van deze stijlen en maakt hem tot een complexe figuur in de 19e-eeuwse Europese schilderkunst.

Albrecht Adam staat bekend om zijn militaire taferelen, vooral om zijn uitgebreide visuele verslag van Napoleons veldtocht in Rusland. Zijn reeks lithografieën Voyage pittoresque et militaire legde de werkelijkheid van oorlog vast, waaronder de ontberingen van soldaten en burgers. Ook verwierf hij erkenning als de voornaamste Duitse paardenschilder van zijn generatie.