Waar Etel Adnan te zien is

Werk van Etel Adnan is te zien in veel openbare collecties en musea wereldwijd. Daaronder zijn het Solomon R. Guggenheim Museum in New York, het Musée National d’Art Moderne, Centre Georges Pompidou in Parijs en Museum am Ostwall in Dortmund. Andere locaties zijn het San Francisco Museum of Art, het City Art Museum of St Louis, het Krannert Art Museum van de University of Illinois en de Columbus Gallery of Fine Arts. Haar kunst maakt ook deel uit van de collecties van de National Gallery of Canada in Ottawa, de Albright-Knox Gallery in Buffalo en de Arts Club of Chicago. In Europa is haar werk te vinden in het Aarhus Kunstmuseum in Denemarken, het Amos Andersonin Taidemuseo in Helsinki en het Arkiv for Dekorativ Konst in Lund, Zweden. Verder zijn werken van Adnan te zien in het Cincinnati Art Museum, het Cleveland Museum of Art en de Fondation Maeght in Saint-Paul-de-Vence, Frankrijk.

Etel Adnan (1925^[1]–2021) was een Libanees-Amerikaanse dichter, essayist en beeldend kunstenaar. Ze werkte in verschillende media, maar is vooral bekend om haar schilderijen en prenten. Later in haar loopbaan begon ze prenten te maken, waarbij ze haar al ontwikkelde schilderstijl aanpaste. Deze prenten bevatten vaak vlakken met intense, egale kleuren in geometrische vormen. Dat sluit aan bij haar belangstelling voor landschappen, vooral het licht en de kleuren van de natuur. Haar schilderijen en prenten delen een esthetiek van vereenvoudigde vormen en krachtige tinten. Hoewel ze jarenlang in Parijs woonde, bleef Adnan sterk verbonden met het Midden-Oosten. Dat blijkt uit het gebruik van Arabisch schrift in sommige werken en uit haar verkenning van identiteit, herinnering en plaats. Haar prenten roepen, net als haar andere werk, met kleur en vorm vaak een gevoel van plaats en sfeer op. Ze geven een beknopte weergave van haar artistieke visie en maken die toegankelijk voor een groter publiek.

Etel Adnan (1925^[1]–2021) was een Libanees-Amerikaanse dichter, essayist en beeldend kunstenaar. Ze begon in de jaren 1950 met schilderen, maar haar werk kreeg pas later in haar leven bredere erkenning. Die groeiende zichtbaarheid bevestigde haar positie in de hedendaagse kunstwereld. Ze is vooral bekend om abstracte schilderijen met krachtige kleurvlakken en uitgesproken geometrische vormen. Deze vaak kleine werken roepen een gevoel van plaats op, vooral het licht en de sfeer van de Middellandse Zee en Californië. Ze maakte ook tekeningen, prenten en kunstenaarsboeken. Haar leporello’s, boeken die als een harmonica zijn gevouwen, combineren beeldende kunst met Arabische kalligrafie. Haar uiteenlopende culturele achtergrond, met banden met Libanon, Frankrijk en de Verenigde Staten, vormt haar artistieke praktijk. Haar teksten verkennen vaak ontheemding, herinnering en identiteit; haar schilderijen vormen daarvan een visueel tegenstuk. De belangstelling voor haar kunst groeide na haar deelname aan documenta 13 (2012) en haar overzichtstentoonstelling in Mathaf: Arab Museum of Modern Art in Doha (2014). Haar werk wordt gewaardeerd om de eigen esthetiek en de betrokkenheid bij complexe culturele en politieke kwesties.

Etel Adnan werkte in verschillende media, waaronder schilderkunst, tekenkunst en schrijven. Ze is wellicht het bekendst om haar kleine abstracte schilderijen, waarin ze met een paletmes olieverf op doek aanbracht. Deze werken bevatten vaak kleurvlakken die natuurlijke vormen oproepen. Adnan maakte ook tekeningen met inkt en aquarel. Ook daarin is haar stijl abstract, met nadruk op lijn en kleur. Naast haar beeldende kunst was ze een gevierd dichter en romanschrijver; taal speelde een belangrijke rol in haar praktijk. Ze maakte talrijke kunstenaarsboeken waarin ze soms tekst en beeldende kunst combineerde. Haar materialen waren betrekkelijk eenvoudig: olieverf, doek, inkt, papier en soms aquarel. Haar benadering was echter eigen, met krachtige kleuren en vereenvoudigde vormen. Ze werkte vaak op kleine schaal en maakte intieme werken die uitnodigen tot aandachtig kijken.

De directe artistieke invloed op Etel Adnan is niet uitgebreid gedocumenteerd. Wel zijn er verbanden te leggen via haar omgang met kleur, vorm en abstractie, vooral in relatie tot eerdere kunstenaars en latere stromingen. Matisse is een bruikbaar referentiepunt. Volgens sommige critici beïnvloedde zijn werk de Amerikaanse abstracte schilderkunst door de materialiteit en opbouw en door de ‘muzikale’ beheersing van kleurvlakken. Robert Motherwell, Richard Diebenkorn, Frank Stella en Tom Wesselmann worden genoemd als kunstenaars die elementen van Matisses aanpak overnamen. Diebenkorns reeks Ocean Park doet bijvoorbeeld denken aan aspecten van Matisses werk uit 1912–1917^[1]. Ook biedt de wisselwerking tussen decoratie en abstractie, onderzocht door kunstenaars als Miriam Schapiro, een manier om Adnans plaats in een bredere artistieke discussie te beschouwen. De ondermijning van traditionele schildertechnieken door de groep Support-Surface biedt eveneens context voor Adnans experimentele omgang met materiaal en vorm.

De artistieke ontwikkeling van Etel Adnan werd door verschillende invloeden gevormd. Ze werd in 1925^[1] in Beiroet geboren en studeerde filosofie in Parijs en de Verenigde Staten. Haar vroege teksten waren vaak politiek. In de jaren 1950 verschoof ze naar de beeldende kunst en nam de expliciete politieke commentaar af. Het heldere licht en de open ruimte van Californië, waar ze woonde, beïnvloedden haar. Ze begon te schilderen, eerst met zuivere kleuren. Paul Klee was een belangrijke invloed; Adnan zag in de jaren 1960 een tentoonstelling van zijn werk en bewonderde zijn kleurgebruik en vermogen om met eenvoudige vormen emotie op te roepen. Ze bestudeerde ook Japanse kunst, vooral het vouwschermformaat. Dat inspireerde haar leporello’s: harmonica-gevouwen boeken vol tekeningen en teksten. Haar abstracte schilderijen verwijzen vaak naar natuurlijke vormen, in het bijzonder bergen. Mount Tamalpais, ten noorden van San Francisco, was een terugkerend onderwerp. Kenmerkend zijn vlakke kleurvlakken, aangebracht met een paletmes, waarmee abstractie en natuur samenkomen.

Etel Adnan (1925^[1]–2021) werkte in verschillende media, maar is vooral bekend om haar kleine, intens gekleurde abstracte schilderijen. Vaak verbeelden die vereenvoudigde vormen, vooral bergen, en weerspiegelen ze haar belangstelling voor kleurtheorie en de natuur. Haar schilderijen kregen pas later in haar loopbaan bredere erkenning. Eén schilderij dat in het bijzonder met haar wordt geassocieerd is Mount Tamalpais. Dit werk en andere uit de reeks verbeelden de Californische berg bij haar woonplaats. Ze schilderde het onderwerp herhaaldelijk, met verschillende kleuren en composities, en onderzocht zo de vorm en aanwezigheid ervan. Het zijn geen precieze weergaven; met kleurvlakken en krachtige lijnen vangen ze de essentie van de berg. Mount Tamalpais keert vaak terug, maar één ‘beroemdst werk’ aanwijzen is moeilijk. Haar schilderijen als geheel hebben in belangrijke mate aan haar reputatie bijgedragen. Haar combinatie van abstractie en waarneming spreekt zowel publiek als critici aan.

Etel Adnan is moeilijk aan één kunststroming toe te wijzen; haar praktijk laat zich niet gemakkelijk categoriseren. Sommigen verbinden haar werk met het abstract expressionisme vanwege het gebarende penseelwerk en de niet-figuratieve vormen. Die associatie berust op het energieke aanbrengen van verf en de nadruk op emotie via kleur en compositie in plaats van herkenbare onderwerpen. Anderen zien verwantschap met het postimpressionisme, vooral in haar gebruik van kleur en vereenvoudigde vormen om de essentie van een tafereel te vangen. Dat blijkt in haar schilderijen van Mount Tamalpais, waarin ze de berg herhaaldelijk met kleurvlakken en krachtige contouren verbeeldde. Uiteindelijk is Adnans stijl uniek en put ze uit verschillende invloeden zonder bij één stroming te horen. Haar werk verbindt abstractie met waarneming en persoonlijke expressie.