Waar Charles Lapicque te zien is

Werk van Charles Lapicque is in verschillende musea te zien. In Frankrijk gaat het onder meer om Musée des Arts Décoratifs, Musée National d’Art Moderne in Centre Georges Pompidou, Musée d’Orsay en Musée du Petit Palais in Parijs; Musée des Beaux-Arts en Musée de l’École de Nancy in Nancy; Musée d’Art et d’Industrie in Saint-Étienne; Musée des Beaux-Arts in Rouen, Lille en Dijon; en Musée des Augustins in Toulouse. Elders in Europa zijn er het Brangwyn Museum in Brugge en Clockarium Museum in Brussel. In de Verenigde Staten is zijn werk te zien in Metropolitan Museum of Art en Museum of Modern Art in New York, Los Angeles County Museum of Art, Minneapolis Institute of Arts, Charles Hosmer Morse Museum of American Art in Winter Park, Florida, en Wolfsonian van Florida International University in Miami Beach.

Charles Lapicque (1898^[1]–1988^[1]) was een Franse kunstenaar die bijdroeg aan de ontwikkeling van de abstracte kunst na de Tweede Wereldoorlog. Hij was vooral schilder, maar maakte ook prenten, waaronder lithografieën en etsen. Aanvankelijk werd hij als wetenschapper opgeleid en behaalde hij een ingenieursdiploma voordat hij voor de kunst koos. Die achtergrond beïnvloedde zijn aanpak; hij verwerkte vaak wiskundige en wetenschappelijke ideeën in zijn composities. Zijn prenten hebben vaak krachtige lijnen, vereenvoudigde vormen en een kenmerkend kleurgebruik. Het zijn meestal geen rechtstreekse reproducties van zijn schilderijen, maar verkenningen van vergelijkbare thema’s en motieven in een medium dat experimenten met lijn en textuur mogelijk maakte. Belangrijke thema’s zijn de zee, mythologie en de menselijke figuur. De prenten vormen een toegankelijker ingang tot zijn artistieke visie naast zijn grotere schilderijen en tonen zijn belangstelling voor de wisselwerking tussen figuratie en abstractie.

Hoewel Charles Lapicque niet algemeen bekend is, biedt zijn werk een perspectief op de Franse kunst van het midden van de 20e eeuw. Hij werd in 1898^[1] geboren, volgde eerst een wetenschappelijke opleiding en wendde zich daarna tot de schilderkunst. Zijn artistieke loopbaan kwam na de Tweede Wereldoorlog op gang. Zijn stijl bevat elementen van het kubisme en fauvisme, vaak met krachtige kleuren en vervormde vormen. Hij ontwikkelde een persoonlijke vorm van abstractie die hem van sommige tijdgenoten onderscheidt. Lapicque schreef ook over kunsttheorie; zijn ideeën bieden inzicht in zijn werkwijze. Zijn geschriften en schilderijen dragen bij aan het bredere debat over abstractie en figuratie in de Franse kunst na de oorlog. Hij stierf in 1988^[1].

Lapicques artistieke aanpak hield rekening met de inherente eigenschappen van zijn materialen. De formele mogelijkheden en beperkingen van een medium stonden centraal in zijn praktijk. Net als andere kunstenaars begreep hij waarschijnlijk dat materiaalkeuze grotendeels de aard van het eindwerk bepaalt. Verschillende materialen, zoals olieverf, tempera of aquarel, leveren verschillende effecten op, zelfs met hetzelfde pigment. Ook tekenmaterialen als potlood, houtskool en krijt bieden elk eigen expressieve mogelijkheden. De manier waarop de kunstenaar het materiaal hanteert, verandert het resultaat verder. Het futuristische begrip Faktura, dat de letterlijke waarde van materiaal als bepalend voor vorm en betekenis benadrukt, kan Lapicque hebben beïnvloed. Deze benadering waardeert het expressieve vermogen dat in het materiaal zelf besloten ligt. De consistentie van de verf en de richting van de penseelstreken vormen de ‘werkelijkheid’ van een werk.

De artistieke verbanden van Charles Lapicque zijn complex. In het begin van de 20e eeuw ging Francis Picabia van het impressionisme naar het kubisme, onder invloed van kunstenaars als Léger. Picabia vormde samen met Albert Gleizes, Jean Metzinger en anderen een los omschreven groep, de kunstenaars van Puteaux. Zij kwamen bijeen in ateliers en cafés om kunst, wetenschap en filosofie te bespreken. Criticus en dichter Guillaume Apollinaire steunde hen en maakte het kubisme bekend. Léger, aanvankelijk door het kubisme beïnvloed, ontwikkelde een eigen stijl. Hij hechtte belang aan lijn en vorm, anders dan Delaunay, die zich op kleur richtte. Léger vond Delaunays stijl ongeschikt voor grote schilderijen. Toch streefden beiden, net als Picasso en Braque, naar structurele kunst. Légers dynamische stijl brak met het traditionele perspectief en hielp hem zijn kunst op de moderne samenleving af te stemmen. Picabia was van invloed op het ontstaan van het surrealisme, maar verwierp het later. Zijn dadaïstische houding bracht hem ertoe categorisering en beïnvloeding te weerstaan.

De artistieke ontwikkeling van Charles Lapicque vond plaats in een milieu dat door verschillende figuren en bewegingen werd beïnvloed. Étienne-Jules Mareys chronofotografische bewegingsstudies boden een manier om opeenvolgende bewegingsfasen op een tweedimensionaal vlak vast te leggen. Zijn analytische methode, die beweging opsplitste in onderbroken elementen, vond weerklank in kunstenaarskringen. František Kupka onderzocht Orfisme en glas-in-lood en de ‘bedwelmende muzikaliteit van kleur’. Met geometrische elementen wilde hij de spiritualiteit van licht vastleggen, zonder driedimensionale weergave. Ook geloofde hij in wiskundige berekening in de kunst, met gebruik van de gulden snede. Deze invloeden wijzen op een omgeving waarin kunstenaars wetenschappelijke ideeën onderzochten, beweging verbeeldden en de expressieve mogelijkheden van kleur en vorm verkenden.

Het is moeilijk één werk als het ‘beroemdste’ van Charles Lapicque aan te wijzen, maar verschillende stukken zijn goed gedocumenteerd. Lapicque was betrokken bij de École de Paris en ontwikkelde zich door uiteenlopende stijlen. Hij hield zich bezig met het kubisme en ontwikkelde later een eigen vorm van figuratie. Tot zijn bekende schilderijen behoort *Combat naval* (Zeeslag), dat zijn belangstelling voor wetenschappelijke onderwerpen, vooral optica en kleurentheorie, weerspiegelt. Zijn oeuvre omvat ook *Nature morte marine* (Marine stilleven), portretten en figuurstudies. Om vast te stellen welk werk onbetwist het bekendste is, zou onderzoek naar kritische ontvangst, tentoonstellingsgeschiedenis en publieke bekendheid nodig zijn. Deze voorbeelden vormen een beginpunt om zijn artistieke prestaties te verkennen.

Charles Lapicques artistieke verwantschappen zijn complex en laten zich moeilijk in een categorie onderbrengen. Zijn onderzoek naar beweging en vorm sluit aan bij dat van František Kupka; beide kunstenaars wilden beweging op het doek vastleggen. Kupka schreef rond 1912^[1] dat beweging bestaat uit een reeks verschillende posities in de ruimte. Hij wilde ook ‘meerdere opeenvolgende bewegingen vastleggen’. Deze ideeën sluiten aan bij de chronofotografische studies van Étienne-Jules Marey, die analytische beelden gebruikte om de verschijningsvorm van beweging opnieuw samen te stellen. Hoewel deze invloeden raken aan het kubisme en futurisme, sloot Lapicque zich bij geen van beide volledig aan. Sommige onderzoekers plaatsen hem bij de Nouvelle École de Paris (Nieuwe School van Parijs), een naoorlogse beweging die zich van abstractie verwijderde, maar die indeling blijft omstreden.