Waar Bartolome Bermejo te zien is

Om werk van Bartolomé Bermejo te zien, moet u waarschijnlijk reizen. Buiten Spanje bevinden zich weinig van zijn schilderijen in openbare collecties; veel werken zijn nog in particulier bezit. In Spanje bezit het Museo Nacional del Prado in Madrid verschillende werken. Ook het Museo de Bellas Artes in Bilbao heeft aan hem toegeschreven stukken. Andere Spaanse musea tonen zijn werk soms eveneens. Voor wie niet naar Spanje kan reizen, geldt dat enkele werken in internationale collecties terecht zijn gekomen, maar die zijn minder gebruikelijk. Raadpleeg de collecties van grote Europese en Noord-Amerikaanse kunstmusea. Catalogues raisonnés en online kunstdatabases kunnen helpen actuele locaties en tentoonstellingsdata te vinden.

Bartolomé Bermejo was tussen 1474 en 1477 actief in Aragón. Hij beïnvloedde in die periode de Aragonese schilderkunst, die toen weinig aanzien had. In 1486 werkte hij in Barcelona samen met Jaime Huguet aan schilderijen voor Santa Maria del Mar. Documenten uit 1495 vermelden zijn ontwerpen voor glas-in-loodramen in de kathedraal van Barcelona; één paneel uit deze ontwerpen is bewaard gebleven in het baptisterium. Het laatste bekende document over Bermejo dateert uit 1498 en plaatst hem in Vic. Zijn schilderij van Sint-Michaël, nu in de Wernher-collectie, suggereert dat hij in Vlaanderen reisde en doet denken aan vergelijkbare werken van Christus en Memlinc. De harde, gekreukte draperie toont aandacht voor naturalistische details, terwijl de compositie het werk boven het gemiddelde Hispano-Vlaamse niveau tilt. De Heilige Eufrasia in het Isabella Stewart Gardner Museum in Boston toont een Vlaams figuurtype, maar met donkere kleuren die bij de Spaanse smaak pasten. Zijn gesigneerde Piëta (1490), gemaakt voor kanunnik Luis Despla, bevindt zich in de kathedraal van Barcelona. De Vlaamse invloed is sterk, maar de dramatische belichting en silhouettering zijn niet Vlaams en kunnen op Noord-Italiaanse invloed wijzen.

De schildermethode van Bartolomé Bermejo combineerde traditionele en vernieuwende elementen. Hij werkte doorgaans op panelen met een krijtgrond. Ongebruikelijk genoeg bracht hij een tweede krijtgrond aan om de helderheid van de verf te vergroten. Hij tekende met een penseel en dunne zwarte verf de onderschets. Hij richtte zich minder op objectieve details, licht of perspectief dan op de uitdrukking van vorm. Zijn stijl was snel en gebruikte vaak enkele gebroken lijnen om vormen af te bakenen. Hij bracht meestal één dunne verflaag aan. Alleen bij rood- en groenglacis zijn meerdere lagen zichtbaar, over dekkende onderlagen heen. Dat verschilt van de gelaagde opbouw van oudere schilderijen uit de Nederlanden. Hij gebruikte overvloediger witte verf om kleur met één laag te bereiken, in tegenstelling tot de traditionele herhaalde modulering van transparante onderschilderingen. Ook had hij minder aandacht voor oppervlaktestructuur en detail en koos hij ongebruikelijk onverzadigde kleuren. Wit gebruikte hij vaak grafisch, met geaccentueerde penseelstreken. De textuur daarvan markeert het oppervlak op een persoonlijke manier, anders dan de gladde afwerking van kunstenaars als Van Eyck.

Bartolomé Bermejo werkte tussen 1474 en 1477 in Aragón. In die periode beïnvloedde hij de Aragonese schilderkunst, die toen weinig aanzien had. In 1486 maakte hij in Barcelona samen met Jaime Huguet schilderijen voor Santa Maria del Mar. Later, in 1490, schilderde hij zijn bekende Piëta voor de kathedraal van Barcelona. Rodrigo de Osona de Oudere, die voor het eerst in 1464 wordt genoemd, vertoonde vroeg in zijn loopbaan invloed van Jacomart. Zijn gesigneerde Kruisiging uit 1476 sluit aan bij Bermejo’s stijl en bevat menselijk drama. Osona voegde een achtergrond toe die door Noord-Italië was geïnspireerd. Zijn zoon zette die stijl voort, maar op een zwakkere, meer Italianiserende manier, zonder de grootsheid van zijn vader. Sommigen menen dat Bermejo in Portugal bij Nuno Gonçalvez werd opgeleid, bekend van zijn Retabel van Sint-Vincentius. Gonçalvez’ naturalisme en formele ontwerp beïnvloedden de Portugese kunst tot in de 16e eeuw.

De artistieke herkomst van Bartolomé Bermejo is niet met zekerheid bekend, hoewel sommige onderzoekers menen dat de Meester van Sint-Ildefonsus zijn vroege stijl beïnvloedde. Zijn schilderij *Sint-Michaël* suggereert dat Bermejo in Vlaanderen heeft gereisd, omdat het doet denken aan soortgelijke werken van Christus en Memlinc. De achterwand en draperie in Bermejo’s *Sint-Joris* herhalen een motief uit Rogier van der Weydens *Kruisiging in Philadelphia*. De naakte figuren in Bermejo’s *Afdaling in het voorgeborchte* in Barcelona zijn geïnspireerd op Memlincs *Laatste Oordeel van Danzig*. Deze verbanden geven een uiterste datering voor Bermejo’s reizen in de Nederlanden. Sommigen menen dat hij in Portugal bij Nuno Gonçalves werd opgeleid, bekend van zijn *Retabel van Sint-Vincentius*. Bermejo’s dramatische belichting en silhouetten van donkere vormen kunnen op Noord-Italiaanse invloed wijzen. Hij werkte van 1474 tot 1477 in Aragón en beïnvloedde daar de schilderkunst. In 1486 maakte hij in Barcelona samen met Jaime Huguet schilderijen voor Santa Maria del Mar.

Het is moeilijk één werk van Bartolomé Bermejo als “bekendste” aan te wijzen, omdat roem subjectief is en verandert. Verschillende werken zijn echter bekend en worden vaak besproken. Tot zijn belangrijke werken behoort De Heilige Drie-eenheid uit 1577, in het Museo del Prado in Madrid. El Espolio (De ontkleding van Christus), gemaakt tussen 1577 en 1579, bevindt zich in de sacristie van de kathedraal van Toledo. Ook De aanbidding van de herders uit 1612–1614^[1] is te zien in het Prado in Madrid. De opening van het vijfde zegel van de Apocalyps, circa 1608–1614, maakt deel uit van de collectie van het Metropolitan Museum of Art in New York. Een ander belangrijk werk is De doop van Christus, door hem geschilderd tussen 1608 en 1614 en momenteel in het Hospital de San Juan Bautista de Afuera in Toledo.

Bartolomé Bermejo wordt tot de Hispano-Vlaamse stijl gerekend, hoewel hij niet gemakkelijk met één Spaanse school in verband kan worden gebracht. Zijn stijl toont Vlaamse invloed; sommigen denken dat hij in Vlaanderen is opgeleid. Zijn Sint-Michaël (1474–1477^[1]) doet denken aan soortgelijke werken van Christus en Memlinc. Verdere aanwijzingen voor Vlaamse invloed zijn te vinden in zijn Afdaling in het voorgeborchte, geïnspireerd op Memlincs Laatste Oordeel van Danzig. Zijn dramatische belichting en silhouettering van donkere vormen wijken echter af van de Vlaamse kunst en kunnen Noord-Italiaanse invloed weerspiegelen. Zijn kracht blijkt uit de compositie en het vormgevoel. Ook zijn de sombere kleuren zichtbaar die bij de Spaanse expressie passen. Sommigen hebben geopperd dat Bermejo in Portugal bij Nuno Gonçalvez is opgeleid.

Bartolomé Bermejo, rond 1440^[1] geboren in Córdoba, was een Spaanse schilder die in verschillende Spaanse regio’s werkte. Mogelijk kreeg hij zijn opleiding in Brugge. Zijn schilderstijl toont Noord-Europese invloed; sommigen denken dat hij in Vlaanderen reisde. De overeenkomsten tussen zijn Sint-Michaël en werken van Christus en Memlinc wijzen daarop. Ook de naakte figuren in Bermejo’s Afdaling in het voorgeborchte tonen invloed van Memlinc. Sommigen vermoeden ook dat hij een tijd in Portugal werd opgeleid. Van 1474 tot 1477 was hij actief in Aragón en beïnvloedde daar de schilderkunst. In 1486 maakte hij in Barcelona samen met Jaime Huguet schilderijen voor Santa Maria del Mar. Zijn beroemde gesigneerde en gedateerde Piëta uit 1490 bevindt zich in de kathedraal van Barcelona. Documenten uit 1495 vermelden zijn ontwerpen voor glas-in-loodramen in de kathedraal; één paneel van die ontwerpen is bewaard gebleven in het baptisterium. Het laatste document over Bermejo dateert uit 1498 en plaatst hem in Vic.