Waar Burhan Dogancay te zien is

Werk van Burhan Dogancay is in veel musea te vinden. In de Verenigde Staten gaat het onder meer om het Metropolitan Museum of Art en het Museum of Modern Art in New York, het Los Angeles County Museum of Art, het Minneapolis Institute of Arts, het Virginia Museum of Fine Arts in Richmond, het Wolfsonian van Florida International University in Miami Beach en het Charles Hosmer Morse Museum of American Art in Winter Park, Florida. In Canada is zijn werk te zien in het Royal Ontario Museum in Toronto. Europese locaties zijn onder meer het Victoria & Albert Museum in Londen, de National Museums of Scotland in Edinburgh, de Manchester Art Gallery, het Brighton Museum & Art Gallery, het Geffrye Museum in Londen en het Bakelite Museum in Williton, Verenigd Koninkrijk. Andere Europese musea met zijn werk zijn het Museu Calouste Gulbenkian in Lissabon, het Museu d’Art Modern in Barcelona en het Museo Art Nouveau y Art Deco in Salamanca, Spanje.

Bij het bekijken van prenten van Burhan Dogancay is het nuttig enkele basisbeginselen van de prentkunst te kennen. Een originele prent is als prent bedacht en uitsluitend als prent uitgevoerd. Iedere afdruk wordt gemaakt van een speciaal daarvoor vervaardigde plaat, steen, zeef of blok. Er is geen enkel origineel waarvan kopieën worden gemaakt; iedere prent wordt afzonderlijk geïnkt en afgedrukt. De kunstenaar bepaalt de oplage. Reproducties zijn daarentegen kopieën van kunstwerken die oorspronkelijk in een ander medium, zoals schilderkunst of aquarel, zijn gemaakt en doorgaans langs fotomechanische weg worden vervaardigd. Een reproductie nummeren en signeren maakt haar niet tot een originele prent. De markt speelt een belangrijke rol bij de waardebepaling van kunst. De context van een prent, waaronder het doel en de sociale groep waarop zij is gericht, beïnvloedt de productie ervan. De keuze om een oplage te beperken is die van de kunstenaar, geen technische vereiste. Oplagen worden vaak gemerkt met het nummer van de afdruk en de oplage, samen met titel en signatuur, meestal in potlood.

De kunst van Burhan Dogancay blijft belangrijk door de aandacht voor stedelijke muren als weerspiegeling van de samenleving. Zijn werk legde de energie van het stadsleven vast. De muren met hun lagen graffiti en affiches vormen een verslag van sociale verandering. Dogancay werd in 1929^[3] in Istanbul geboren en behaalde diploma’s in rechten en economie voordat hij zich aan de kunst wijdde. In de jaren 1960^[3] verhuisde hij naar Parijs en daarna naar New York. Zijn reizen beïnvloedden zijn artistieke visie. Zijn werk ging verder dan eenvoudige documentatie: hij maakte van het alledaagse kunst en vormde beelden van muren om tot abstracte composities. Die werken nodigen uit om na te denken over de verhalen achter de oppervlakken en over het stedelijke bestaan. Zijn schilderijen, tekeningen en collages bieden een eigen kijk op de wereld. Dogancay stierf in 2013^[3]. Zijn kunst blijft weerklank vinden bij het publiek.

Burhan Dogancay stond bekend om het gebruik van stadsmuren als onderwerp en inspiratiebron. Hij fotografeerde muren in steden over de hele wereld en verwerkte die beelden vervolgens opnieuw in zijn kunst. Dogancay werkte met uiteenlopende media, waaronder collage, fotografie, schilderkunst, tekenen en prentkunst. Vaak combineerde hij verschillende technieken in één werk. In zijn schilderijen verwerkte hij geregeld collage-elementen en bouwde hij gelaagde oppervlakken op met gescheurd papier, posters en ander gevonden materiaal. Hij was geïnteresseerd in de opeenstapeling en afbraak van muren; zijn technieken weerspiegelden dat proces. Dogancay ontwikkelde ook eigen methoden. Bij de ‘folding-crushing’-methode vouwde en verfrommelde hij bijvoorbeeld papier voordat hij verf aanbracht. Zo ontstonden onregelmatige oppervlakken en onvoorspelbare effecten. Zijn werk bevatte vaak kalligrafische elementen, die zijn Turkse achtergrond weerspiegelden en zijn belangstelling voor schrift als visuele vorm lieten zien. Hij experimenteerde met verschillende verfsoorten, van acryl tot aquarel, en paste zijn aanpak aan de specifieke eigenschappen van ieder materiaal aan.

Het is moeilijk kunstenaars aan te wijzen die rechtstreeks door Burhan Dogancay zijn beïnvloed. Om artistieke invloed te begrijpen, moeten we echter ook kijken naar de historische context en de stromingen en tradities die zijn werk vormden. Zo leidde de modernisering van het Ottomaanse kunstonderwijs aan het einde van de 19e eeuw tot een vermenging van westerse technieken met lokale tradities. In dat klimaat werkten kunstenaars als Şeker Ahmed Paşa en Hüseyin Zekâî, die documentaire stijlen met schilderkunst verenigden. Ook de vermenging van Turkmeense en Timuridische stijlen in de Perzische schilderkunst van de 15e eeuw laat zien hoe stromingen verschillende tradities samenbrengen en latere generaties beïnvloeden. Het onderwijs van George Chinnery in India is eveneens een voorbeeld van overdracht van beeldtaal, zoals blijkt uit het werk van zijn leerlingen Charles D’Oyly en William Prinsep. Deze voorbeelden tonen dat invloed ontstaat door een complexe wisselwerking tussen artistieke tradities, onderwijs en individuele visie.

Het is lastig één werk als het ‘beroemdste’ van Burhan Dogancay aan te wijzen, maar zijn reeks ‘Walls’ behoort zeker tot zijn bekendste en door critici gewaardeerde werk. Deze werken, begonnen in de jaren 1960^[3], tonen stadsmuren uit steden over de hele wereld. Dogancay fotografeerde muren in uiteenlopende staat van onderhoud, bedekt met graffiti, posters en andere tekens, en verwerkte deze beelden vervolgens in schilderijen en collages. Hij was geïnteresseerd in de manier waarop muren het verstrijken van de tijd en de geschiedenis van een plek weerspiegelen. Hij zag ze als een soort stedelijke archeologie, met lagen van menselijke activiteit en expressie. Zijn ‘Walls’-reeks is wereldwijd in musea en galeries tentoongesteld. Zijn werk bevindt zich in de collecties van grote musea, waaronder het Museum of Modern Art in New York, het Centre Pompidou in Parijs en het British Museum in Londen.

Burhan Dogancay laat zich moeilijk bij één stijl of stroming indelen. Sommige bronnen verbinden ontwikkelingen in de kunst met andere aspecten van het leven, zoals architectuur en kleding. Ze stellen voor te kijken naar gevarieerde oppervlakken en het veelkleurige decor van kerken en monumenten. Dat kan verbanden tussen Dogancays kunst en bredere culturele trends aan het licht brengen. Andere bronnen noemen Perzische en Mogolminiaturen of negentiende-eeuwse oriëntalistische schilders als inspiratie voor ontwerpers, met patronen en kleuren uit tegels, tapijten en antiek textiel. Deze elementen worden echter geïnterpreteerd en omgevormd; de bronnen raken in de culturele vermenging minder herkenbaar. Zonder meer informatie is het niet mogelijk Dogancay aan één specifieke kunststroming te verbinden.

Burhan Dogancay staat bekend om zijn project Walls of the World, waarvoor hij meer dan 30,000 foto’s maakte van stedelijke muren in 100 landen. Ook is hij bekend om de Ribbon-serie, waarin hij zijn observaties van muren vertaalde naar schilderijen en sculpturen met stroken papier, olieverf en acrylverf.