Waar Albert Dubois-Pillet te zien is

Werk van Albert Dubois-Pillet bevindt zich in tal van openbare en particuliere collecties, vooral in Frankrijk. Musea in het hele land bezitten werken van de kunstenaar. In Parijs zijn die te vinden in het Musée des Arts Décoratifs, het Musée du Louvre, het Musée National d’Art Moderne (Centre Georges Pompidou), het Musée d’Orsay en het Musée du Petit Palais. Buiten Parijs hebben onder meer het Musée des Beaux-Arts in Nancy en Nantes, en het Musée des Beaux-Arts Jules Chéret en het Musée Matisse, beide in Nice, werken van Dubois-Pillet. Verder zijn voorbeelden te vinden in de Musée des Beaux-Arts in Rouen, Reims en Rennes, en in het Musée d’Art et d’Industrie in Saint-Étienne. Andere locaties zijn het Musée Crozatier in Le Puy, het Musée de la Chartreuse in Douai en het Musée des Beaux-Arts in Dijon. Ook het Musée des Augustins in Toulouse en het Musée d’Art Moderne in Straatsburg bezitten werk.

Bij prenten van Albert Dubois-Pillet is het goed te weten dat de kunstmarkt onderscheid maakt tussen vintage-, periode-, moderne en facsimileprenten. Een vintageafdruk wordt gemaakt rond de tijd dat het negatief werd opgenomen; een periodeafdruk binnen ongeveer 15 jaar. Een latere afdruk geldt als oud of modern. Een originele prent is gemaakt door de kunstenaar of onder diens directe toezicht. Een facsimile is gemaakt door een bestaande afdruk opnieuw te fotograferen of door het oorspronkelijke negatief te gebruiken, met drager en verwerking die een vintageafdruk zo dicht mogelijk benaderen. Fotografische afdrukken ontstaan door een ambachtelijk proces van fotograferen, het ontwikkelen van het negatief en het afdrukken. De unieke afdruk is een vast referentiepunt op de prentenmarkt. Het nummeren van prenten naar het voorbeeld van gravures is tegenwoordig gebruikelijk, maar niet verplicht. De kunstenaar bepaalt de omvang van de oplage; elke prent krijgt een eigen nummer, bijvoorbeeld 12/25 voor afdruk 12 uit een oplage van 25.

Albert Dubois-Pillet (1846^[1]-1890^[1]) was een Franse schilder en beroepsmilitair die in 1884^[1] hielp bij de oprichting van de Société des Artistes Indépendants. Deze organisatie stelde kunstenaars in staat werk te exposeren zonder een jury te hoeven passeren. Dubois-Pillet begon als realist, maar bewoog zich halverwege de jaren 1880 richting het neo-impressionisme. Hij experimenteerde met divisionisme: kleine stippen pure kleur op het doek aanbrengen, zodat het oog van de kijker de kleuren mengt. Hoewel hij niet de eerste was die pointillisme toepaste, droegen zijn interpretaties bij aan de ontwikkeling ervan. Zijn militaire loopbaan bemoeilijkte zijn artistieke werk. Omdat hij op verschillende locaties was gestationeerd, schilderde hij vaak de omgeving, bijvoorbeeld landschappen en stadsgezichten. Zijn schilderijen bieden een blik op Frankrijk aan het einde van de 19e eeuw en vangen de sfeer van zowel stedelijke als landelijke omgevingen. Zijn werk geeft inzicht in de overgang van realisme naar neo-impressionisme.

Albert Dubois-Pillet, actief aan het einde van de 19e eeuw, onderzocht in zijn kunst verschillende technieken en materialen. Bij traditionele schildermethoden verliep het werk in stappen: de compositie op een geprepareerd doek schetsen, de modellering aanduiden met een roodbruine ‘saus’, lokale kleur, licht en schaduw aanbrengen en de schets uitwerken met een volledig toonbereik. Sommige kunstenaars gebruikten een dubbele grondering op doek; anderen gaven de voorkeur aan één rode grondering, omdat kleuren daarin minder wegzakten. Sommigen gebruikten voor olieverf een doek met een witte lijmgrondering. De kunstenaar kon het schilderij zo vaak bijwerken en herwerken als nodig was; overtollige olie dreef in het water weg. Een andere methode was omgekeerd op glas schilderen, waarbij details als eerste werden aangebracht. Daarvoor was geen tekenvaardigheid nodig. De kunstenaar kon een mezzotintafdruk met lijm op glas leggen, het papier eraf wrijven en de geïnkte contouren met olievernis of aquarel inkleuren om ze op een olieverfschilderij te laten lijken.

Albert Dubois-Pillet, autodidact en beroepsmilitair, leverde een belangrijke bijdrage aan de Parijse kunstwereld. Van 1880^[1] tot 1889 woonde hij in Parijs en in 1884 was hij een drijvende kracht achter de oprichting van de Société des Artistes Indépendants. Zijn betrokkenheid bij de groep leidde geregeld tot spanningen met de militaire autoriteiten. Aanvankelijk werkte hij in een naturalistische stijl, zoals te zien is in zijn schilderij *Dood kind* uit 1881. Vervolgens ging hij door een impressionistische fase, voordat hij rond 1886–7 de techniek van het ‘petit point’ aannam. De overgang naar een regelmatiger toets, onder invloed van Seurat en Signac, is te zien in *Wasboot bij Saint-Maurice* (1886–7). In stillevens en schilderijen varieerde Dubois-Pillet de grootte en vorm van de gekleurde stippen. Volgens zijn kleurtheorie moesten ‘passages’ uitdrukken dat elke kleur elementen uit andere delen van het spectrum bevat. Camille Pissarro onderzocht vergelijkbare ideeën in dezelfde periode. Een van de kunstenaars die het dichtst bij Seurat stond, was Charles Angrand. Angrand vond dat aandachtige observatie van de natuur de kunstenaar verlamde.

Albert Dubois-Pillet (1846^[1]–90) was autodidact. Aanvankelijk sloot zijn stijl aan bij het naturalisme, zoals te zien is in zijn schilderij *Dood kind* uit 1881^[1]. Dit werk kan een passage in Zola’s *L’Œuvre* hebben geïnspireerd. Daarna doorliep Dubois-Pillet een impressionistische fase. In 1886–7 nam hij de ‘petit-point’-stijl over, onder invloed van Seurat en Signac. Dat is te zien in *Wasboot bij Saint-Maurice* (1886–7), waar kleine kleurtoetsen zijn toegevoegd aan grotere verfvlakken. Die zorgen voor subtiele contrasten en nuances in de sfeer. Dubois-Pillets kleurtheorie draaide om ‘passages’: elementen uit andere delen van het spectrum die in elke kleur aanwezig zijn. Dit kwam bovenop de basiselementen die neo-impressionisten bestudeerden: lokale kleur, belichting, reflecties en geïnduceerde complementaire kleuren. Volgens de tekst versterken die theorieën de kleurverwantschappen in zijn schilderijen en verbinden ze de verschillende delen. Camille Pissarro onderzocht rond dezelfde tijd vergelijkbare ideeën.

Het is moeilijk één werk aan te wijzen als het ‘beroemdste’ van Albert Dubois-Pillet. Twee schilderijen worden echter vaak besproken in verband met zijn artistieke ontwikkeling: *Wasboot bij Saint-Maurice* (1886^[1]/7) en *Saint-Michel d’Aiguilhe in de sneeuw* (1890^[1]). *Wasboot bij Saint-Maurice* toont zijn overgang naar het neo-impressionisme. Het werd in 1886 of 1887 geschilderd en laat de invloed van Seurat en Signac zien, met kleine kleurtoetsen op grotere verfvlakken. Het tafereel toont een aangemeerde boot op de Marne, bij Charenton aan de rand van Parijs, die werd gebruikt om was te doen. *Saint-Michel d’Aiguilhe in de sneeuw*, geschilderd in 1890, is later werk met een systematischer aanpak, al varieert de grootte van de verfpunten nog steeds. Door de beperkte lokale kleuren in het sneeuwlandschap kon Dubois-Pillet de compositie baseren op schakeringen blauw en mauve tegenover geel en oranje. Het schilderij benadrukt de verticaliteit van de kerk Saint-Michel d’Aiguilhe, op een vulkanische rots bij Le Puy, waar Dubois-Pillet de laatste maanden van zijn leven doorbracht.

Albert Dubois-Pillet (1846^[1]-1890^[1]) doorliep verschillende stijlen: hij begon met naturalisme, ging daarna over op impressionisme en nam in 1886^[1] een vorm van neo-impressionisme aan. Hij was autodidact en beroepsmilitair, en woonde van 1880 tot 1889 in Parijs. In 1884 hielp hij de Société des Artistes Indépendants oprichten; zijn kunstpraktijk leidde geregeld tot conflicten met zijn militaire superieuren. Zijn overgang naar het neo-impressionisme omvatte het gebruik van ‘petit point’, te zien in *Wasboot bij Saint-Maurice* (1886/7). Het schilderij toont de invloed van Seurat en Signac in de kleine, regelmatige toetsen. Dubois-Pillet voegde kleurstipjes toe aan grotere verfvlakken, wat subtiele contrasten en atmosferische nuances opleverde. Net als andere neo-impressionisten beeldde hij arbeidersklasse-onderwerpen af in halfstedelijke, halflandelijke omgevingen. Gaandeweg ontwikkelde hij eigen kenmerken door de grootte en vorm van zijn gekleurde stippen te variëren.