Waar Shirin Neshat te zien is

Het werk van Shirin Neshat was te zien op vele tentoonstellingen over de hele wereld. In 1995 nam zij deel aan de 46e Biënnale van Venetië. Haar werk was ook opgenomen in de tentoonstelling Passages de l’image in het Musée National d’Art Moderne, Centre Georges Pompidou, in Parijs (1990-1991); daarna reisde de tentoonstelling door naar Barcelona en Columbus in Ohio. In 1992 was haar werk te zien in het San Francisco Museum of Modern Art. Ook nam ze deel aan groepstentoonstellingen zoals de 9e Biënnale van Sydney (1992-1993) en Documenta 8 in Kassel, Duitsland (1987). Haar werk was eveneens te zien in tentoonstellingen van het Whitney Museum of American Art in New York. Raadpleeg de websites van grote musea en galerieën voor komende tentoonstellingen. Dat geldt onder meer voor het Museum of Modern Art in New York, het Los Angeles County Museum of Art en Tate Gallery in Londen.

Shirin Neshat staat bekend om haar film- en videowerken, waarvan sommige als installaties in beperkte oplage worden verkocht. Veel van haar foto’s houden verband met deze films. Tot 2009 waren alle werken van Neshat die op veilingen werden verkocht foto’s. Deze foto’s worden vaak in oplage verkocht, soms samen met de film of video waaruit ze voortkomen. De oplagegrootte en nummering kunnen sterk variëren; daarom is kennis van oplagen belangrijk bij het verzamelen van foto’s. De Professional Art Dealers Association of Canada omschrijft een originele prent als een beeld dat uitsluitend als prent is bedacht en uitgevoerd, doorgaans in een genummerde oplage en gesigneerd door de kunstenaar. Elke prent in de oplage is een origineel, afzonderlijk gedrukt vanaf een daarvoor gemaakte matrix. Belangrijke termen zijn «vintage print» (een foto die rond de tijd van het maken van het negatief is afgedrukt), «period print» (gemaakt binnen 10 tot 15 jaar na de opname) en «modern print» (recent afgedrukt vanaf het oorspronkelijke negatief).

De kunst van Shirin Neshat onderzoekt culturele identiteit, vooral de positie van vrouwen ten opzichte van de islamitische cultuur. Ze werd in 1957 in Iran geboren en verhuisde als tiener naar de Verenigde Staten. De Iraanse Revolutie van 1979, die Iran in een islamitische samenleving veranderde, had grote invloed op haar. Haar foto’s en video-installaties reflecteren op deze verandering en op haar eigen gevoel van culturele ontheemding. Op vroege foto’s, zoals *Rebellious Silence* (1994), staan gesluierde vrouwen met geweren. Deze werken dagen westerse stereotypen over het Midden-Oosten uit en verkennen het verband tussen geweld, religie en politiek. Haar video-installaties, waaronder *Turbulent* (1998), *Rapture* (1999) en *Fervor* (2000), onderzoeken gender en culturele dynamiek. In deze korte zwart-witvideo’s staat de sociale scheiding van mannen en vrouwen in het fundamentalistische islam centraal. Neshat beschouwt haar kunst als een discours over feminisme en de hedendaagse islam, waarin zij mythen en werkelijkheid toetst. Ze geeft er de voorkeur aan vragen op te werpen in plaats van antwoorden te bieden en maakt werk dat zich tegen eenvoudige politieke uitspraken verzet.

Shirin Neshat staat bekend om haar fotografie en video. Op haar vroege foto’s, zoals Rebellious Silence (1994), staan vaak gesluierde vrouwen uit het Midden-Oosten, soms met geweren. Op deze zwart-witbeelden staan vaak inscripties van Perzische poëzie op de lichamen van de geportretteerden. Neshat breidde haar praktijk uit met video-installaties in de tijd. Anchorage (1996) was één projectie van vier minuten. The Shadow under the Web (1997) bestond uit vier gelijktijdig vertoonde video’s. Turbulent (1998), Rapture (1999) en Fervor (2000) vormen een trilogie van video-installaties met twee schermen, waarin gender en cultuur worden onderzocht. Deze video’s zijn vaak zwart-wit en bevatten muzikale soundtracks. Neshats video-installaties worden rechtstreeks op muren geprojecteerd en moedigen bezoekers aan zich door de ruimte te bewegen. Haar film Women Without Men won in 2009 de Zilveren Leeuw voor beste regie op het Filmfestival van Venetië.

Het werk van Shirin Neshat kreeg aan het einde van de jaren 1990 internationale aandacht, vooral nadat ze op de Biënnale van Venetië van 1999 de International Award won voor haar video-installatie Turbulent (1998). Haar kunst onderzoekt vaak de complexiteit van culturele identiteit, in het bijzonder de positie van vrouwen in islamitische samenlevingen. Neshat noemt zelf de geschriften van de feministische wetenschapster Fatima Mernissi als invloed. Haar videowerk heeft ook voorlopers in het werk van videokunstenaars uit de jaren 1970 en het begin van de jaren 1980, zoals Juan Downey, Mona Hatoum en Edin Velez; ook zij onderzochten culturele ontheemding en het perspectief van binnenstaander en buitenstaander. Neshats films en video’s vertonen thematische en stilistische verwantschap met werk van Marina Abramović, Ulay, Vito Acconci, Joan Jonas en Bill Viola. Haar korte films, zoals Rapture (1999) en Fervor (2000), zijn woordeloze, lyrische verhalen waarin vrouwen centraal staan. De video’s en hun soundtracks kregen veel lof. Criticus G. Roger Denson van The Huffington Post noemde haar in 2010 «Artist of the Decade».

Shirin Neshat noemt de geschriften van feministische wetenschapster Fatima Mernissi als invloed. Ook putte ze inspiratie uit de roman *Ahl-i-gharq* (*Brave Enough to Drown*) uit 1989 van de hedendaagse Iraanse schrijfster Moniru Ravanipur. Haar belangstelling voor de relatie tussen ruimte en ideologie ontwikkelde zich mede door haar werk bij Storefront for Art and Architecture in Lower Manhattan, waar ze van ongeveer 1986 tot 1996 mededirecteur was. Haar video’s vertonen overeenkomsten met videokunst uit de jaren 1970 en het begin van de jaren 1980, zoals die van Juan Downey, Mona Hatoum en Edin Velez. Ook deze kunstenaars onderzochten culturen waarvan ze waren ontheemd en vroegen hoe iemand een perspectief kan vormen als zowel binnenstaander als buitenstaander. Andere videokunstenaars wier werk genderdynamiek onderzoekt, zoals Acconci, Benglis, Wilke, Abramović, Ulay en Klaus vom Bruch, sluiten eveneens aan bij Neshats praktijk. Neshat heeft gezegd dat zij gelooft dat «schoonheid een fundamentele manier is om dichter bij het goddelijke te komen», een begrip dat voortkomt uit de spirituele islam. Sommige vroege werken bevatten dichtregels van de Perzische dichteressen Forough Farrokhzad en Tahereh Saffarzadeh.

Shirin Neshat is een in Iran geboren kunstenaar die bekendstaat om video-installaties en fotografie over de complexiteit van identiteit, vooral met betrekking tot vrouwen in islamitische samenlevingen. Haar bekendste werk is waarschijnlijk de video-installatie *Turbulent*, gemaakt in 1998. Het kreeg internationale aandacht toen het in 1999 op de Biënnale van Venetië werd vertoond; Neshat won daar de Gouden Leeuw. *Turbulent* is een video-installatie met twee kanalen die op tegenover elkaar liggende muren wordt geprojecteerd. Op het ene scherm zingt een man voor een publiek van mannen een traditioneel lied over goddelijke liefde. Op het tegenoverliggende scherm staat een vrouw in een lege ruimte. Na het optreden van de man begint zij woordeloos te zingen. Het werk onderzoekt gender, culturele tegenstellingen en de beperkingen op de expressie van vrouwen in bepaalde islamitische contexten. Neshat heeft gezegd dat zij wil ingaan op het verlangen naar vrijheid van sociale, culturele en politieke conditionering.

Shirin Neshat wordt erkend als een vooraanstaande videokunstenaar. Haar werk is geïnformeerd door feministische en postkoloniale theorieën, die patriarchaat en imperialisme bekritiseren. Haar kunst onderzoekt de constructie van identiteit, vooral voor vrouwen in een islamitische samenleving. Neshat werd in 1957 geboren in Qazvin, Iran, en verliet het land op haar zeventiende. Door de Iraanse Revolutie van 1979, die Iran in een fundamentalistische islamitische samenleving veranderde, kwam ze vast te zitten in de Verenigde Staten. Een bezoek in 1990 schokte haar en inspireerde haar om haar artistieke praktijk te hervatten, die ze rond 1983 had opgegeven. Haar foto’s en video-installaties gaan vaak over culturele ontheemding, gender en de complexiteit van de hedendaagse islam. Op vroege foto’s zoals *Rebellious Silence* (1994) staan gesluierde vrouwen met geweren. Deze werken onderzochten de verbanden tussen geweld, politiek, religie en de positie van vrouwen in extremistische islamitische praktijken. In haar eerste videowerk, *Anchorage* (1996), voerde Neshat handelingen uit die met de Midden-Oosterse cultuur samenhangen. Haar videodrieluik *Turbulent* (1998), *Rapture* (1999) en *Fervor* (2000) onderzoekt gender en cultuur.