Dancers at the Old Opera House
National Gallery of Art, Washington D.C.
Dansers in het oude operagebouw is een klein pastel over monotypie dat Edgar Degas rond 1877 maakte. Hij toont dansers vanuit een loge die voor de directie van de Opera en haar naaste relaties was bestemd, niet vanuit de gewone zaal of coulissen. Vanuit dit hoge, zijdelingse standpunt bewegen de dansers de diepte in. Hun lichamen en kostuums overlappen, waardoor afzonderlijke figuren moeilijk te onderscheiden zijn; tegenover hen zit een man in avondkleding in een andere loge, met een licht karikaturaal profiel. Het tafereel speelt in het oude operagebouw aan de Rue Le Peletier, waar Degas aan het einde van de jaren 1860 voor het eerst dansers begon te tekenen, voordat het gezelschap halverwege de jaren 1870 verhuisde naar het nieuwe Palais Garnier van Charles Garnier. Anders dan in geënsceneerde composities met een abonnee met hoge hoed tussen de dansers, onderdrukte Degas die figuur hier vrijwel geheel. Het ongebruikelijke gezichtspunt zelf geeft het gevoel van bevoorrechte toegang achter de schermen. Het pastel ligt over een donkere monotypie, een tweestapstechniek die Degas vaak voor balletonderwerpen gebruikte en die het kleine blad een compacte, juweelachtige intensiteit geeft. Het bevindt zich in de National Gallery of Art in Washington, D.C., onderdeel van de Ailsa Mellon Bruce Collection.
Herkomst
Het pastel ging in Parijs van criticus en politicus Antonin Proust naar de handelaar M. Knoedler and Co., vervolgens naar César de Hauke in New York en naar Andrew W. Mellon in Washington. In 1930 kwam het in de collectie van Ailsa Mellon Bruce; via haar legaat bereikte het de National Gallery of Art in Washington, D.C., waar het nu wordt bewaard.
Gezien vanuit de eigen loge van de directie
Degas bouwde de compositie op vanuit een standpunt dat normaal was voorbehouden aan de directie en haar inner circle: een loge vanwaar men bijna langs het toneel kijkt, niet er recht op[1]. Vanuit deze ongewone hoek bewegen de dansers van de kijker af. Hun bovenlichamen en benen overlappen en raken door elkaar, zodat afzonderlijke figuren moeilijk te onderscheiden zijn; het lijkt eerder op een vluchtige blik dan een groepsportret[1]. Tegenover hen kijkt een man in avondkleding vanuit een andere loge toe. Zijn bolle profiel is licht gekarikaturiseerd en echoot het overdreven, snuitachtige profiel van de dichtstbijzijnde danser. Zo worden kijker en bekeken persoon op dezelfde satirische manier behandeld[1].
De oude Opera aan de Rue Le Peletier
Het tafereel speelt in het eerdere onderkomen van de Parijse Opera aan de Rue Le Peletier, waar Degas aan het einde van de jaren 1860 zijn eerste balletbeelden maakte. Het gezelschap gebruikte dit gebouw totdat het verhuisde naar het nieuwgebouwde operahuis van Charles Garnier, met zijn theatrale neobarokke gevel; de bouw begon in 1861 en eindigde in 1874[2]. Degas’ beelden van het oudere gebouw tonen vaak krappe, informele ruimtes, voorkamers en repetitiehoeken, en niet de grote openbare architectuur van Garniers nieuwe theater. Dit pastel behoort tot de werken over een Parijse Opera die al was vervangen of spoedig vervangen zou worden.
De abonnee, slechts impliciet aanwezig
Veel balletwerken uit deze periode tonen een zichtbare abonnee: een mannelijke abonnementhouder met bevoorrechte toegang achter de schermen, nadrukkelijk tussen de dansers geplaatst als teken van de sociale wereld van de Opera. Hier liet Degas die figuur vrijwel geheel weg. Een loge voor ingewijden suggereert dezelfde bevoorrechte toegang zonder dat er iemand in de groep staat om de dansers te begeleiden[1]. Het beeld verschuift zo van een scène met een herkenbare verteller naar een fragment dat toevallig lijkt opgevangen in plaats van geënsceneerd; die ontwikkeling werd sterker in Degas’ latere balletwerk, toen hij anekdotische details steeds verder losliet.
Veelgestelde vragen
Wat maakt het gezichtspunt in Dansers in het oude operagebouw ongebruikelijk?
Degas schilderde vanuit een loge die voor de directie van de Opera was gereserveerd, bijna langs het toneel in plaats van er recht op. Daardoor bewegen de dansers het beeld in en overlappen ze elkaar[1].
Welk operagebouw in Parijs is afgebeeld?
Het oudere operagebouw aan de Rue Le Peletier, waar Degas zijn vroegste balletbeelden maakte voordat het gezelschap verhuisde naar het nieuwe Palais Garnier van Charles Garnier[2].
Welke techniek gebruikte Degas voor dit pastel?
Eerst maakte hij een monotype, een unieke inktafdruk van een metalen plaat, en bewerkte daarna de afgedrukte afbeelding met pastel om kleur en licht toe te voegen. In de jaren 1870 gebruikte hij deze methode vaak voor kleine ballettaferelen[1].
Waar wordt dit werk nu bewaard?
Het werk behoort tot de Ailsa Mellon Bruce Collection in de National Gallery of Art in Washington, D.C.
Prints van Edgar Degas zijn verkrijgbaar. Bekijk de collectie →
Bronnen
De redactionele tekst is gebaseerd op de volgende bronnen, gecontroleerd aan de hand van het museum en de gegevens over de afbeelding in het publieke domein van dit werk.
- [1] boek George T. M. Shackelford, Degas: The Dancers Gebruikt voor: dit kunstwerk.
- [2] boek Fred S. Kleiner;, Gardner's Art Through the Ages Gebruikt voor: dit kunstwerk.
De redactie staat onder toezicht van Solis Prints. Bronnen gecontroleerd op 10 oktober 2026. Klik op een bron voor meer informatie of houd de muis boven [N] op de pagina hierboven voor een voorvertoning.
Redactionele normenMethodologieCorrectiesToelichting op AI-gebruikOver de redactie
