Ballet Dancers

Degas maakte Balletdansers met een tweestapsproces dat hij aan het einde van de jaren 1870 vaak gebruikte: hij trok een monotypie — een unieke afdruk van inkttekening op een kale metalen plaat, door een pers gehaald — en bewerkte het resultaat daarna met gouache en pastel^[1]. De monotypie gaf hem een donkere, tonale basis in plaats van een leeg blad en stelde hem in staat snel het algemene patroon van de figuren vast te leggen, om vervolgens met de hand kleur en details toe te voegen. Degas noemde zijn monotypieën dessins imprimés, gedrukte tekeningen, en beschouwde ze als werkmateriaal in plaats van als afgeronde uitspraken^[1]. Met pastel kon hij het oppervlak herhaaldelijk bewerken en kleur op kleur leggen totdat huid, tule en toneellicht ontstonden uit overlappende arceringen. Die methode paste bij zijn neiging tot herziening en, later in zijn leven, bij zijn achteruitgaande gezichtsvermogen^[3].

Vanaf het begin van de jaren 1870 verplaatste Degas zijn balletonderwerpen van de voorstelling naar de repetitieruimten en coulissen van de Parijse Opera, waar dansers onder leiding van een balletmeester oefenden, wachtten en hun kostuums aanpasten^[4]. Via vrienden als librettist Ludovic Halévy en fagottist Désiré Dihau had hij contacten binnen de Opera. Waarschijnlijk kreeg hij via hen toegang en kon hij werken als wat een beschrijving een bevoorrechte ingewijde noemt, niet als betalend toeschouwer^[1]. Balletdansers behoort tot dat oeuvre: een informele groep in een afgesneden compositie, dichter bij wat een danser of iemand uit de innerlijke kring van de Opera backstage werkelijk zou hebben gezien dan bij een geënsceneerd tafereel^[1].

Degas ging pas halverwege de jaren 1880 serieus fotograferen, lang nadat zijn balletcomposities hun kenmerkende uitsnijdingen en schuine hoeken hadden ontwikkeld. De verwantschap tussen zijn schilderijen en de camera berust daarom op een gedeelde manier van kijken, niet op directe technische ontlening^[5]. Japanse houtsneden, die vanaf de jaren 1860 in Parijs circuleerden, boden een eerdere en directere bron. Hun vlakke ruimte, uit het midden geplaatste figuren en uiteenlopende lijnen leiden het oog het beeld in in plaats van het frontaal te presenteren; Degas paste dit toe op zijn drukke, asymmetrische balletscènes^[6]. Tijdgenoten herkenden het effect. In een bespreking van Degas’ balletdansers in april 1880 roemde criticus Paul Mantz zijn talent voor silhouetten van kleine danseressen met scherpe ellebogen. Dat compliment was dubbelzinnig, maar erkende wel hoe scherp waargenomen en ongewoon geposeerd de figuren waren naast academische dansschilderkunst^[3].