Waar Etienne Hajdu te zien is

De sculpturen en prenten van Etienne Hajdu bevinden zich in tal van openbare collecties. In Frankrijk zijn ze onder meer te vinden in het Musée National d’Art Moderne in Parijs en het Musée de Grenoble. Zijn werk is ook internationaal vertegenwoordigd, bijvoorbeeld in het Museum of Fine Arts in Boedapest en het Kröller-Müller Museum in Otterlo. Verschillende werken bevinden zich in het Verenigd Koninkrijk, onder meer in de Tate Gallery, het Victoria and Albert Museum en het Fitzwilliam Museum in Cambridge. Sinds het midden van de 20e eeuw is zijn werk in veel galerieën en musea tentoongesteld. Tijdens zijn leven en na zijn dood in 1996^[1] zijn grote overzichtstentoonstellingen georganiseerd. Raadpleeg museumwebsites en tentoonstellingscatalogi voor informatie over huidige en eerdere exposities. Veilinggegevens kunnen ook helpen de huidige locatie van afzonderlijke werken te achterhalen.

Étienne Hajdu (1907^[1]–1996^[1]) was een Frans-Hongaarse beeldhouwer en prentmaker die bekendstond om abstracte geometrische vormen. Bij het bekijken van zijn prenten zijn verschillende zaken van belang. Een ‘originele prent’ is als prent bedacht en uitsluitend als zodanig uitgevoerd, meestal in een genummerde oplage en gesigneerd door de kunstenaar. Elke prent daarin is een origineel, gedrukt van een plaat, steen, zeef of blok dat daarvoor is gemaakt. De kunstenaar bepaalt de oplage. Het nummeren van prenten is pas betrekkelijk recent een vaste conventie geworden. Vroege prenten waren meestal niet genummerd of gesigneerd; soms signeerde de kunstenaar alleen de plaat of steen, zonder handtekening in potlood op elke afdruk. De oplagevermelding staat linksonder op de prent als twee cijfers met een kort streepje ertussen: het prentnummer en het oplagenummer. Het prentnummer staat erboven of links; de omvang van de oplage eronder of rechts. De titel staat midden onderaan. De handtekening en/of het zegel staat rechtsonder. Oplagevermeldingen worden altijd met potlood gesigneerd.

Étienne Hajdu (1907^[1]–1996^[1]) was een Hongaars-Franse beeldhouwer die bekendstond om abstracte, biomorfe vormen. Zijn ontwikkeling liep van vroeg figuratief werk naar een eigen stijl met gehouwen en gepolijste steen, vaak marmer of leisteen. Na de Tweede Wereldoorlog groeide de behoefte aan herdenking, onder meer door de bouw van musea en monumenten, institutionalisering van archieven en erfgoedverklaringen. Kritische beschouwingen over de instellingen die hieruit voortkwamen moeten rekening houden met het feit dat deze praktijken en instellingen altijd een overschot aan betekenis hebben dat ideologische grenzen overschrijdt en ruimte opent voor reflectie en tegenhegemoniale vertogen. Hajdu’s sculpturen stralen rust en beschouwing uit en vormen een tegenwicht voor agressievere of nadrukkelijk politieke kunst. Ze nodigen kijkers uit zich op een manier met vorm en textuur bezig te houden die tot introspectie aanzet. Dat is bijzonder relevant in de huidige wereld, waarin kunst vaak confronterend of belerend moet zijn. Hajdu’s werk herinnert aan de waarde van een stille esthetische ervaring.

Étienne Hajdu was een beeldhouwer die een abstracte beeldtaal op basis van natuurlijke vormen ontwikkelde. Hij werd geboren in Transsylvanië, studeerde in Boedapest, Wenen en Parijs en maakte deel uit van de Parijse kunstenaarsgemeenschap van emigranten. Hajdu is bekend om zijn organische, vloeiende sculpturen in marmer, onyx en brons.

Étienne Hajdu (1907^[1]–1996^[1]) was een Frans-Hongaarse beeldhouwer die bekendstond om direct hakken en experimenten met materialen. Hij begon als autodidact en werkte aanvankelijk in hout. Zijn vroege sculpturen waren vaak figuratief, maar geleidelijk ging hij abstracter werken. Hij gaf de voorkeur aan steen, vooral marmer, dat hij met grote gevoeligheid bewerkte. Hij wilde de inherente eigenschappen van de steen zichtbaar maken in eenvoudige, expressieve vormen. Vaak polijstte hij zijn sculpturen sterk, zodat hun tactiele karakter werd benadrukt. Naast steen onderzocht hij materialen als metaal en gips. Hij ontwikkelde de techniek dépouillage: hij maakte een gipsen mal van gesneden hout en verwijderde daarna het hout, zodat een holle vorm overbleef. Die gipsvormen werden gebruikt om bronzen of aluminium sculpturen te maken. Zo bereikte hij in metaalwerk een lichtheid en verfijning die met traditionele gietmethoden moeilijker te verkrijgen was. Ook maakte Hajdu reliëfs van koper en experimenteerde hij met gevouwen papier.

Het werk en de ideeën van Étienne Hajdu beïnvloedden verschillende kunstenaars en critici, vooral binnen de naoorlogse Franse kunst. Kunstcriticus Charles Estienne was aanvankelijk gefascineerd door geometrische abstractie, maar richtte zich later op een meer individualistische en expressieve abstractie. In zijn teksten, waaronder een pamflet uit 1950^[1], bekritiseerde Estienne de academisering van abstracte kunst en pleitte hij voor artistieke vrijheid. Hij putte uit Kandinsky en het surrealisme en moedigde kunstenaars aan regels af te wijzen en het onbekende te omarmen. Bretons teksten uit de jaren 1950 tonen hoe enthousiast Estiennes ideeën in dat decennium werden overgenomen. Dat blijkt ook uit Bretons beoordeling van Sérusier in 1958, ten tijde van Dessins Symbolistes: naast Charles Filiger noemde hij hem de ‘belangrijkste kunstenaar die uit Pont-Aven voortkwam’, wiens theoretische beschouwingen, A B C de la peinture, vanzelf leidden tot latere credo’s zoals Kandinsky’s Concerning the Spiritual in Art. Ook criticus Michel Tapié bevorderde een nieuwe kunstvorm, Art Autre, die traditionele categorieën en stijlen afwees.

Het is moeilijk één werk aan te wijzen als Étienne Hajdu’s ‘beroemdste’. Hij werkte in de beeldhouwkunst en prentkunst en ontleent zijn reputatie aan abstracte sculpturen van steen, gips en andere materialen. Hajdu begon zijn loopbaan als schilder. Hij studeerde in Boedapest en verhuisde in 1927^[1] naar Parijs. In de jaren 1930 werd hij met geometrische abstractie verbonden. Na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde zijn werk zich naar organische vormen. Hij staat bekend om een methode van direct hakken, waarbij hij rechtstreeks in materiaal werkte in plaats van op voorbereidende modellen te steunen. Hij wilde de inherente eigenschappen en vormen van het materiaal onthullen. Zijn werk bevindt zich onder meer in de collecties van Tate in Londen en Centre Pompidou in Parijs.

Étienne Hajdu (1907^[1]–1996^[1]) wordt met de abstracte stroming geassocieerd, al laat zijn werk zich niet gemakkelijk categoriseren. Hij werd geboren in Roemenië, verhuisde in 1927^[1] naar Parijs en studeerde aanvankelijk beeldhouwkunst. Zijn vroege werk werd beïnvloed door Constantin Brâncuși en Hans Arp, die vereenvoudigde vormen verkozen. In de jaren 1930 onderzocht Hajdu een meer figuratieve stijl, maar aan het einde van de jaren 1940 keerde hij terug naar abstractie. Hij ontwikkelde een eigen stijl van niet-figuratieve beeldhouwkunst. Zijn sculpturen hebben vaak gladde, gepolijste oppervlakken en organische vormen. Hoewel hij vooral als beeldhouwer bekendstaat, maakte hij ook prenten en tekeningen met vergelijkbare esthetische kwaliteiten. Gedurende zijn loopbaan experimenteerde hij met steen, metaal en gips. Zijn werk kenmerkt zich door evenwicht, harmonie en verfijnde eenvoud. Hajdu droeg bij aan de ontwikkeling van de naoorlogse Europese abstracte kunst, exposeerde internationaal en ontving diverse onderscheidingen.