Waar Andres Serrano te zien is

De kunst van Andres Serrano wordt in musea over de hele wereld tentoongesteld. In de Verenigde Staten bezitten verschillende instellingen werk van hem: het Metropolitan Museum of Art in New York, het Museum of Modern Art in New York, het Los Angeles County Museum of Art en het Minneapolis Institute of Arts. Andere Amerikaanse musea die zijn werk hebben getoond, zijn het Virginia Museum of Fine Arts in Richmond en het Wolfsonian van Florida International University in Miami Beach. In het Verenigd Koninkrijk is kunstfotografie te zien in het Victoria & Albert Museum in Londen, de Manchester Art Gallery, de National Museums of Scotland in Edinburgh en Brighton Museum & Art Gallery. Deze instellingen kunnen werk van Serrano in hun collectie of in tijdelijke tentoonstellingen tonen. Raadpleeg de museumwebsites voor actuele informatie.

Andres Serrano, geboren in 1950^[1], is een Amerikaanse kunstenaar en fotograaf wiens werk discussie blijft oproepen. Hij is bekend om zijn reeks Immersions, met christelijke devotievoorwerpen ondergedompeld in vloeistoffen zoals water, melk, bloed en urine. Op zijn foto Immersion (Piss Christ) uit 1987 is een plastic kruisbeeld ondergedompeld in wat de titel aanduidt als Serrano’s urine. Het werk veroorzaakte veel controverse. Serrano zei dat de foto niet als heiligschennend bedoeld was. Volgens hem verbeeldt het werk de lichaamsvloeistoffen die met de kruisiging van Christus samenhangen en bekritiseert het de commercialisering van religie door massaal geproduceerde souvenirs. Hij opperde dat christenen afgestompt zijn geraakt voor de werkelijke betekenis van het kruisbeeld. In 1997 was Immersion (Piss Christ) opgenomen in een overzichtstentoonstelling van Serrano’s werk in de National Gallery of Victoria in Australië. George Pell, de katholieke aartsbisschop van Melbourne, vroeg om een gerechtelijk verbod op de tentoonstelling; dat werd afgewezen. Daarna probeerde iemand het werk te verwijderen en vielen twee tieners het met een hamer aan. De galerie kreeg doodsbedreigingen en de tentoonstelling werd gesloten. Ondanks de controverse opperde zuster Wendy Beckett, katholieke non en kunstcriticus, dat het werk als vermaning diende en het gebrek aan eerbied voor Christus’ offer in het moderne leven benadrukte.

Zonder specifieke informatie over de werkwijzen van Andres Serrano kan ik enkele algemene opmerkingen over artistieke technieken geven. Kunstenaars gebruiken veel verschillende materialen: van traditionele middelen als olieverf, aquarel en potlood tot minder gebruikelijke voorwerpen. Bij mixed media worden verschillende materialen in één werk gecombineerd. Collage houdt bijvoorbeeld in dat diverse objecten op een oppervlak worden bevestigd. Assemblage is een verwante techniek waarin doorgaans driedimensionale elementen worden verwerkt. Fotografie kent eigen technieken. Kunstenaars kunnen foto’s vergroten, fragmenteren, beschilderen of erop tekenen. Fotomontage combineert meerdere fotografische beelden. Een fotogram, ook rayografie genoemd, wordt gemaakt door voorwerpen op lichtgevoelig papier te leggen. Bij solarisatie worden de tonen in een fotografische afdruk omgekeerd. De materiaal- en techniekkeuze hangt af van de visie en boodschap van de kunstenaar. Sommigen geven de voorkeur aan directe, onopgesmukte methoden; anderen maken complexe werken uit meerdere lagen. Experiment en vernieuwing zijn gebruikelijk in de hedendaagse kunst.

Het werk van Andres Serrano wordt zowel als devotioneel als bewust provocerend gezien. Voor zijn reeks *Immersions* (1987) dompelde hij christelijke voorwerpen onder in vloeistoffen als melk, bloed en urine. *Immersion (Piss Christ)* (1987), een foto van een kruisbeeld in urine, werd het middelpunt van een debat over kunst, religie en censuur. Serrano verklaarde dat het werk niet als heiligschennend was bedoeld. Hij stelde dat het de lichaamsvloeistoffen verbeeldde die bij de kruisiging van Christus betrokken waren en bekritiseerde de commercialisering van religie. In *Postmodern Heretics: The Catholic Imagination in Contemporary Art* (2004) beschouwt Eleanor Heartney Serrano’s tegenstrijdige relatie met zijn jeugdgeloof als anders dan die van kunstenaars als Robert Mapplethorpe. Ze plaatst Serrano aan het andere uiteinde van een spectrum dan Mapplethorpe, dichter bij Robert Gober, vanwege zijn serene aanvaarding van de dualiteit van hemel en hel. Serrano’s kunst roept sterke reacties op. In 1997 leidde een overzichtstentoonstelling in Australië tot pogingen zijn werk te censureren en fysiek aan te vallen.

Het is moeilijk om op basis van het aangeleverde materiaal specifieke invloeden op Andres Serrano vast te stellen. De teksten bespreken verschillende kunstenaars, onder wie Man Ray, Robert Mapplethorpe, Annette Messager, Pierre Molinier, Lucas Samaras, Cindy Sherman, Katharina Sieverding, Yasumasa Morimura en Catherine Opie, maar geen van hen wordt uitdrukkelijk met Serrano’s artistieke ontwikkeling verbonden. Verschillende van deze kunstenaars werkten met fotografie en onderzochten thema’s als identiteit, gender en maatschappelijke kritiek. Man Ray experimenteerde bijvoorbeeld in de jaren 1920 in Parijs met surrealistische fotografie. Mapplethorpe onderzocht portretten en homo-erotische beelden. Sherman staat bekend om fotografische reeksen die representatie en identiteit bekritiseren. Molinier maakte seksueel grensoverschrijdende fotomontages. Messager bewerkte foto’s van lichaamsdelen tot vreemde en verontrustende beelden. Zonder directere informatie kan niet met zekerheid worden gezegd wie Serrano beïnvloedde. De genoemde kunstenaars werkten met vergelijkbare media en thema’s, maar hun band met Serrano blijft speculatief.

Het beroemdste werk van Andres Serrano is waarschijnlijk *Immersion (Piss Christ)*, een foto uit 1987. Het beeld toont een klein plastic kruisbeeld ondergedompeld in wat de titel als de urine van de kunstenaar aanduidt. Het is een werk uit de reeks *Immersions*, waarvoor christelijke devotievoorwerpen werden ondergedompeld in vloeistoffen als water, melk, bloed en urine. Serrano, die katholiek werd opgevoed, heeft gezegd dat het beeld als devotioneel moet worden gezien. Volgens hem verbeeldt het alle lichaamsvloeistoffen die met de kruisiging van Christus samenhangen. Hij heeft het werk ook beschreven als kritiek op de commercialisering van religie via massaal geproduceerde souvenirs. Serrano suggereert dat veel christenen afgestompt zijn geraakt voor de betekenis van het kruisbeeld. Het werk is omstreden en fysiek aangevallen. In 1997 probeerde de katholieke aartsbisschop van Melbourne de National Gallery of Victoria in Australië te verhinderen het werk te tonen. Iemand probeerde het later uit de galerie te verwijderen en twee tieners vielen het met een hamer aan. De galeriedirecteur sloot de tentoonstelling uiteindelijk na ontvangst van doodsbedreigingen.

Andres Serrano wordt vaak geassocieerd met kunst uit de late 20e eeuw die een publiek debat over artistieke expressie en publieke financiering opriep. Zijn fotografische werk behandelt vaak religie, dood en het menselijk lichaam. Serrano kreeg in 1989 bekendheid met *Piss Christ*, een foto van een kruisbeeld ondergedompeld in urine. Het werk maakte deel uit van een door de National Endowment for the Arts (NEA) gefinancierde tentoonstelling en leidde tot grote controverse en oproepen het werk te verwijderen. Critici als dominee Donald Wildmon beschouwden het als godslasterlijk en immoreel. De controverse over *Piss Christ*, samen met de tentoonstelling van Robert Mapplethorpes foto’s, voedde een breder debat over de rol van publieke financiering van kunst en de grenzen van artistieke vrijheid. Ondanks de controverse verdedigde Serrano zijn werk. Hij verklaarde dat hij geen godslastering of belediging beoogde en dat hij een volgeling van Christus is. Ook een overzichtstentoonstelling van zijn werk in 1997 in de National Gallery of Victoria in Australië stuitte op verzet; er waren pogingen *Immersion (Piss Christ)* te censureren en te vernielen.

Andres Serrano is een Amerikaanse kunstenaar en fotograaf, geboren in 1950^[1]. Hij staat bekend om zijn controversiële foto’s, vooral *Immersion (Piss Christ)* uit 1987. Dit werk toont een klein plastic kruisbeeld dat is ondergedompeld in wat Serrano als zijn eigen urine aanduidde. Het maakt deel uit van de reeks *Immersions*, waarvoor christelijke devotievoorwerpen in vloeistoffen als melk, bloed en urine werden ondergedompeld. Zonder de titel zouden kijkers de vloeistof mogelijk niet als urine herkennen. Serrano, katholiek opgevoed, hield vol dat het beeld niet heiligschennend was bedoeld. Hij zei dat het als een devotioneel werk moest worden gezien, dat de lichaamsvloeistoffen bij de kruisiging van Christus verbeeldt. Ook presenteerde hij het als kritiek op de commercialisering van religie via massaal geproduceerde souvenirs. Tijdens een overzichtstentoonstelling in 1997 in de National Gallery of Victoria in Australië vroeg de katholieke aartsbisschop van Melbourne om een gerechtelijk verbod op de vertoning van *Immersion (Piss Christ)*; dat werd niet toegekend. Daarna probeerde iemand het werk te verwijderen en vielen twee tieners het met een hamer aan. De galerie ontving doodsbedreigingen en de tentoonstelling werd gesloten. Serrano zei dat de foto kritiek uitte op de ‘miljardenindustrie die Christus tot winstobject maakt’ en degenen veroordeelde die Christus’ leer misbruiken.