Ernst Haeckel

De symmetrieën en organische geometrie in de illustraties van Ernst Haeckel beïnvloedden rechtstreeks de architectuur en vormgeving van de art nouveau. De Duitse variant van art nouveau stond bekend als Jugendstil.

Art Forms in Nature bevat honderd lithografische platen. Ernst Haeckel gebruikte dus lithografie om zijn kunst te maken.

Ernst Haeckel maakte lithografische platen van organismen. Zijn Art Forms in Nature (Kunstformen der Natur) bevat honderd van zulke platen.

Ernst Haeckel is vooral bekend om Art Forms in Nature (Kunstformen der Natur). Het werk verscheen tussen 1899 en 1904 en bevat honderd lithografische platen met organismen die met buitengewone precisie zijn getekend.

Ernst Haeckel (1834–1919) was een Duitse bioloog, filosoof, arts, hoogleraar en kunstenaar. Hij is vooral bekend om zijn ontdekking, identificatie en naamgeving van duizenden nieuwe soorten, zijn ontwikkeling van een biogenetische wet en zijn introductie van filosofische termen in de biologie. Ook wordt hij erkend om zijn artistieke werk, met name zijn gedetailleerde illustraties van zeeleven. Zijn beroemdste werk is Kunstformen der Natur (Art Forms in Nature), gepubliceerd in tien afleveringen tussen 1899 en 1904. Dit geïllustreerde boek bevat gedetailleerde gravures en lithografieën van uiteenlopende organismen, van radiolariën tot orchideeën. Het combineert wetenschappelijke nauwkeurigheid met artistieke schoonheid en had aanzienlijke invloed op kunst, vormgeving en architectuur in het begin van de 20e eeuw. De afbeeldingen zijn iconische weergaven van natuurlijke vormen geworden en worden nog altijd bewonderd om hun esthetische aantrekkingskracht en wetenschappelijke waarde.

Ernst Haeckel (1834-1919) was een Duitse bioloog, filosoof, arts, hoogleraar en kunstenaar. Hij staat bekend om het ontdekken, beschrijven en benoemen van duizenden nieuwe soorten, het in kaart brengen van een stamboom die alle levensvormen verbindt en het bedenken van vele biologische termen, waaronder anthropogeny, ecologie, fylum en Protista. Haeckel maakte gedetailleerde tekeningen van allerlei zeedieren en publiceerde die als prenten in collecties zoals *Kunstformen der Natur* (Art Forms in Nature) tussen 1899 en 1904. Ze waren bedoeld als zowel wetenschappelijke als artistieke werken, maakten naturalisme populair en beïnvloedden kunst en vormgeving. Prenten verschijnen vaak in beperkte oplagen die de kunstenaar beheert. Elke prent wordt met potlood genummerd, getiteld en gesigneerd. Het oplagenummer staat als breuk linksonder in de marge, de titel in het midden en de handtekening rechts. “AP” staat voor kunstenaarsproef. De Trade Descriptions Act 1968 verplicht verkopers hun prenten nauwkeurig te beschrijven. “Vintage”-prenten zijn gemaakt rond de tijd dat het negatief werd opgenomen; “period”-prenten binnen 10 tot 15 jaar. “Moderne” prenten zijn recente afdrukken van het oorspronkelijke negatief.

Het werk van Ernst Haeckel had invloed op de art-nouveaubeweging. Haeckel was een Duitse bioloog, natuuronderzoeker en kunstenaar. In werken als *The General Morphology of Organisms* (1866) en *The History of Creation* (1868) beschreef en benoemde hij duizenden nieuwe soorten. De art nouveau werd sterk gevormd door de confrontatie met nieuwe wetenschappelijke ideeën over de aard van het leven. Wetenschappelijk onderzoek ontsloot nieuwe visuele en materiële werelden. Theorieën over erfelijkheid en de kiemtheorie leidden tot nieuwe opvattingen over hygiëne en kwetsbaarheid, waarbij lichaam en ras bescherming nodig leken te hebben. Dit alles droeg bij aan een besef van de kracht van onzichtbare zaken: elektriciteit, magnetisme, cellen, atomen, ziektekiemen en radiogolven. Die nieuwe krachten moesten in de kunst visueel worden verbeeld.

De technieken van Ernst Haeckel omvatten druktechnieken zoals etsen, houtsnede en lithografie. Elke techniek heeft eigen kenmerken voor het maken van punten en lijnen. Met etsen maak je gemakkelijk kleine zwarte punten, maar grote witte punten vergen meer moeite. Bij houtsnede is het omgekeerd: kleine witte punten zijn eenvoudig, terwijl grote zwarte punten meer aandacht vragen. Met lithografie zijn zwarte en witte punten even gemakkelijk te maken. Ook verschillen de correctiemogelijkheden. Bij etsen zijn correcties moeilijk, houtsnede laat beperkte correcties toe en lithografie maakt onbeperkte wijzigingen mogelijk. De materialen verschillen eveneens: houtsnede gebruikt een metalen vlak en houten plaat; bij etsen gebruik je een etsnaald en metalen plaat. De kunstenaarsgroep Brücke, waarmee Haeckel verbonden was, gaf bij etsen en lithografie de voorkeur aan spontaniteit boven traditionele verfijning. De leden omarmden onvolkomenheden in etsplaten en bedachten onorthodoxe lithografische werkwijzen, zoals het inkten van de randen van stenen om de textuur te benadrukken.

Ernst Haeckel droeg bij aan zowel wetenschap als kunst. Als Duitse kunstenaar en zoöloog werkte hij in de tijd van de art nouveau, die inspiratie putte uit de natuur. Wetenschappelijk onderzoek opende nieuwe visuele en materiële werelden en beïnvloedde de beweging. Ook nieuwe theorieën over erfelijkheid en de kiemtheorie vormden de art nouveau. Kunstenaars verbeeldden onzichtbare krachten zoals elektriciteit, magnetisme, cellen, atomen, ziektekiemen en radiogolven. De art nouveau kenmerkt zich door vloeiende lijnen en krommingen en een fascinatie voor decoratieve bewerkingen van natuurlijke vormen, planten en dieren. De beweging legde de nadruk op elegantie, energie en precisie in het ontwerp. De decoratieve kunsten omvatten onder meer textiel- en behangontwerpen, sieraden, keramiek, meubels, ex librissen en affiches.

Ernst Haeckel overleed in 1919 op 85-jarige leeftijd.

Ernst Haeckel (1834-1919) was een Duitse bioloog, filosoof, arts, hoogleraar, marien bioloog en kunstenaar. Zijn academische loopbaan speelde zich af aan de Universiteit van Jena. Haeckel studeerde aanvankelijk geneeskunde in Berlijn en Würzburg. In 1857 promoveerde hij tot arts, maar daarna liet hij de geneeskunde achter zich om vergelijkende anatomie te studeren bij Carl Gegenbaur, een belangrijke voorstander van het darwinisme. In 1861 behaalde Haeckel zijn habilitatie in de vergelijkende anatomie. In 1862 werd hij hoogleraar zoölogie in Jena; die functie bekleedde hij tot 1909. Haeckel wordt in verband gebracht met de inmiddels achterhaalde recapitulatietheorie, ook bekend als embryologische parallellie of de Wet van Haeckel. Volgens die theorie herhaalt de ontwikkeling van een organisme zijn evolutionaire geschiedenis. Ook bedacht hij termen als ‘ecologie’, ‘stam’ en ‘Protista’. Zijn kunst omvat gedetailleerde illustraties van zeeleven, gepubliceerd in boeken zoals *Kunstformen der Natur* (Art Forms in Nature) uit 1904. Hij stierf in 1919 in Jena.

Het werk van Ernst Haeckel is in talrijke musea en galeries te zien, vooral in Duitsland en de Verenigde Staten. In Duitsland gaat het onder meer om Brücke Museum en Nationalgalerie in Berlijn; Kunsthalle en Sammlung Böttcherstraße in Bremen; Ludwig Museum en Wallraf-Richartz Museum in Keulen; Folkwang Museum in Essen; en Kunsthalle in Hamburg. Andere Duitse instellingen met zijn werk zijn Niedersächsisches Landesmuseum in Hannover, Städtische Kunsthalle in Mannheim en Bayerische Staatsgemäldesammlungen in München. In de Verenigde Staten is zijn kunst te vinden in Museum of Fine Arts in Boston, Art Institute of Chicago, Minneapolis Institute of Arts, Museum of Modern Art in New York en National Gallery of Art in Washington, DC. Ook University of Michigan Museum of Art in Ann Arbor en Indiana University Art Museum in Bloomington bezitten werk van Haeckel.