Emil Nolde
Nolde was een expressionist die bloemen, zeegezichten en religieuze taferelen schilderde met een kleurenkracht waardoor het fauvisme terughoudend lijkt. Zijn beste werk zijn de aquarellen, gemaakt op vochtig papier waarop de pigmenten uitliepen en in elkaar overvloeiden: zonsondergangen, tuinen en onweerswolken in verzadigde gelen, roden en violetten die van binnenuit lijken te gloeien.
Biografie
Hij werd geboren als Emil Hansen in Nolde, een dorp aan de Deens-Duitse grens, en nam de dorpsnaam als achternaam aan. Tot achter in zijn twintig was hij autodidact; daarna studeerde hij kort in München en Parijs. In 1906 sloot hij zich aan bij Die Brücke (De Brug), de Duitse expressionistische groep, maar na achttien maanden vertrok hij omdat hij het groepsverband beperkend vond. Hij werkte liever alleen.
Zijn religieuze schilderijen, The Life of Christ en het meerdelige altaarstuk Pentecost, zijn gewelddadig en extatisch. De gezichten zijn vervormd, de kleuren botsen en de composities zijn compact. Ze staan dichter bij middeleeuwse devotiekunst dan bij wat er in het Europa van het begin van de twintigste eeuw werd gemaakt. De katholieke kerk was er niet enthousiast over.
In 1934 sloot hij zich aan bij de nazi-partij, kennelijk in de overtuiging dat het expressionisme als authentiek Duits zou worden omarmd. Dat was een vergissing. In 1937 bestempelden de nazi’s zijn werk als ‘ontaard’, namen ze meer dan duizend van zijn schilderijen uit Duitse musea in beslag en verboden hem uiteindelijk te schilderen. Hij werkte in het geheim door en maakte kleine aquarellen die hij zijn ‘niet-geschilderde schilderijen’ noemde. Meer dan 1.300 stuks.
Na de oorlog werd hij gerehabiliteerd en geëerd. Hij werd eenennegentig. Zijn lidmaatschap van de nazi-partij heeft zijn nalatenschap blijvend gecompliceerd, en terecht.
Tijdlijn
- 1867Geboren als Hans Emil Hansen bij het dorp Nolde aan de Duits-Deense grens, als zoon van Friese en Deense boeren.
- 1892Begon op zijn 25e tekenles te geven aan het Museum of Industrial Arts in St Gallen, Zwitserland. Hij bekleedde deze functie vijf jaar en ontwikkelde ondertussen zijn artistieke vaardigheden.
- 1902Nam op zijn 35e de naam Nolde aan, naar zijn geboorteplaats. Hij had in Parijs aan de Académie Julian gestudeerd en was sterk beïnvloed door Van Gogh en Gauguin.
- 1906Sloot zich op zijn 39e op uitnodiging van de groep aan bij Die Brücke in Dresden. De samenwerking duurde nauwelijks een jaar. Hij richtte zich op religieuze onderwerpen in intense kleuren.
- 1913Reisde op zijn 46e als onderdeel van een etnografische expeditie naar Nieuw-Guinea, toen een Duitse kolonie. Onderweg trok hij door Rusland, Japan en China.
- 1937Nazi’s haalden op zijn 70e ondanks zijn vroege steun aan de partij meer dan 1.000 van zijn werken uit Duitse musea. Hij werd aangemerkt als ‘ontaard’ kunstenaar.
- 1941Werd op zijn 74e door het nazi-regime zelfs verboden om privé te schilderen. Hij trotseerde dit bevel en maakte in het geheim honderden kleine aquarellen die hij zijn ‘Unpainted Pictures’ noemde.
- 1956Stierf op 88-jarige leeftijd in zijn huis in Seebull, bij de Deense grens. Het jaar daarop opende de Nolde Foundation daar een museum.
Belangrijke werken
Tik om groter te bekijken.
Waar Emil Nolde te zien is
21 musea wereldwijd.
- 104 werken
National Gallery of Art
Washington D.C., Verenigde Staten
ma–za 10:00–17:00, zo 11:00–18:00 · Gratis
- 18 werken
Museum Folkwang
Essen, Duitsland
di–zo 10:00–18:00, do–vr 10:00–20:00, gesloten maandagen
- 12 werken
Statens Museum for Kunst
Copenhagen, Denemarken
- 14 werken
Nolde Museum Seebüll
Seebüll, Duitsland
1 maart – 31 oktober, dagelijks 10:00–18:00
- 8 werken
Thyssen-Bornemisza Museum
Madrid, Spanje
ma 12:00–16:00, di–vr 10:00–19:00 (zomer 10:00–21:00), za 10:00–23:00, zo 10:00–19:00 · 14€ volwassenen
- 3 werken
Sprengel Museum
Hanover, Duitsland
di 10:00–20:00, wo–zo 10:00–18:00, gesloten maandagen · 14 Euro volwassenen, 6 Euro kortingstarief, gratis voor kinderen/jongeren jonger dan 18 en elke vrijdag
Volgende stop
Expressionisme →
Ontdek de kunstenaars en ideeën binnen Expressionisme.
Prints van Emil Nolde
Met de hand afgewerkte, archiefbestendige prints van het oeuvre van Emil Nolde.
Verwante kunstenaars
Haal Emil Nolde in huis.
Bekijk alle prints van Emil Nolde →Veelgestelde vragen
Bij welke kunststroming hoort Emil Nolde?
Emil Nolde maakte deel uit van het expressionisme. In 1906 sloot hij zich aan bij Die Brücke, maar hij vond het groepsverband beperkend en vertrok na achttien maanden.Feiten over Emil Nolde?
Emil Nolde werd geboren in Noord-Sleeswijk, bij Nolde in Duitsland. In 1902 nam hij de naam Nolde aan, naar zijn geboorteplaats. In 1906 nodigde Karl Schmidt-Rottluff hem uit om zich bij Die Brücke aan te sluiten; hij leerde de leden van de groep houtsnedetechnieken.Waaraan stierf Emil Nolde?
Emil Nolde overleed in 1956 op 89-jarige leeftijd.Waar staat emil nolde om bekend?
Emil Nolde staat bekend als schilder, graficus en aquarellist. Hij ontwikkelde een stijl met intense kleuren en dikke, expressieve impasto.Wat is het beroemdste werk van Emil Nolde?
Nolde is vooral bekend om zijn emotioneel geladen schilderijen, houtsneden en aquarellen. Hoewel er niet één definitief werk aan te wijzen is, zijn verschillende werken bijzonder bekend. Van zijn schilderijen geldt *The Last Supper* (1909) als een belangrijk werk. Het expressieve kleurgebruik en de vervormde vormen zijn kenmerkend voor Noldes stijl. Andere belangrijke schilderijen zijn *Dance Around the Golden Calf* (1910), dat zijn belangstelling voor Bijbelse thema’s en exotische onderwerpen laat zien, en *Masks* (1911), dat zijn fascinatie toont voor de expressieve kracht van tribale kunst. Nolde maakte ook veel grafisch werk. Zijn houtsneden, zoals *Prophet* (1912), vallen op door hun krachtige, vereenvoudigde vormen en ruwe textuur. Deze prenten dragen vaak rauwe emotie en spirituele intensiteit uit. Zijn aquarellen, vaak met bloemen en zeegezichten, worden gewaardeerd om hun lichtende kleuren en sfeervolle effecten. Door zijn brede oeuvre en eigen stijl geldt Nolde als een belangrijke figuur in het Duitse expressionisme.Wat moet ik weten over de prints van Emil Nolde?
Emil Nolde, geboren in Schleswig in 1867 en overleden in Seebüll in 1956, was een schilder, aquarellist en graficus van het Duitse expressionisme. Hij werd eerst opgeleid tot houtsnijder en daarna tot schilder; in 1902 nam hij de naam van zijn geboorteplaats aan. Hij maakte ongeveer 525 prenten, vooral vóór 1926: grotendeels ongepubliceerde etsen en houtsneden, meestal zwart-wit en vaak in verschillende staten. Karl Schmidt-Rottluff liet hem in 1906 kennismaken met de houtsnede; Nolde was korte tijd lid van Die Brücke en leerde de groep etsen. Hij experimenteerde met lithografie en kleur. In 1913 maakte hij monumentale werken met talrijke varianten. Zijn onderwerpen waren onder meer het nachtleven in de stad, het noorden, Bijbelse verhalen en het ‘primitieve’. Tot zijn prenten behoren *Profeet* (1912) en de litho's *Springende poppetjes* (1913), *Actrice* (1913) en *Russische vrouw* (1913).Tot welke stijl of stroming behoorde Emil Nolde?
Emil Nolde wordt verbonden met het expressionisme, vooral met Die Brücke. Deze groep Duitse kunstenaars werd in 1905 in Dresden gevormd. Tot de andere leden behoorden Ernst Ludwig Kirchner, Erich Heckel en Karl Schmidt-Rottluff. Nolde was ouder dan de anderen; hij werd in 1906 lid van Die Brücke, maar bleef slechts ongeveer een jaar aangesloten. Ondanks deze korte periode vertoont zijn werk kenmerken die hij met andere expressionisten deelde: vervormde vormen, sterke kleuren en emotioneel geladen onderwerpen. Het expressionisme wilde subjectieve gevoelens en innerlijke visioenen uitdrukken in plaats van de objectieve werkelijkheid. Noldes schilderijen tonen vaak religieuze taferelen, bloemen en portretten. Zijn kleurgebruik is bijzonder herkenbaar: hij combineerde soms botsende kleuren om krachtige effecten te bereiken. Hoewel hij met Die Brücke verbonden was, behield hij zijn hele loopbaan een eigen stijl. Hij verkende thema’s als afzondering, natuur en spiritualiteit op een manier die hem van de andere expressionisten onderscheidde.Welke technieken of materialen gebruikte Emil Nolde?
Emil Nolde was schilder, graficus en aquarellist. Hij staat bekend om zijn intense kleuren en dikke, gebarende impasto. Hij werkte impulsief, veranderde vaak van inzicht en bracht kleur op kleur aan. Soms streek hij met de penseel heen en weer om verf weg te schrapen, of voegde hij penseelstreken wit toe aan nat blauw en zwart, ook al wist hij dat het zinloos was. Sommige schilderijen lijken op gebarsten mallen; andere zijn bekrast en gewreven. Nolde was opgeleid als houtsnijder. Karl Schmidt-Rottluff liet hem in 1906 kennismaken met de houtsnede en Nolde leerde de leden van Die Brücke etstechnieken. Uiteindelijk maakte hij 525 prenten, bijna allemaal vóór 1926: voornamelijk ongepubliceerde zwart-witetsen en houtsneden. Vaak werkte hij zijn beelden uit in meerdere staten. Hij gebruikte lithografie vaak om met kleur te experimenteren, waaronder verschillende monumentale werken die in 1913 in talrijke kleurvarianten werden gedrukt. Kleur was zijn voornaamste uitdrukkingsmiddel. Hij voelde zich lichamelijk verbonden met kleuren en zei: ‘het was alsof ze van mijn handen hielden’.Waar stond Emil Nolde om bekend?
Emil Nolde (1867–1956) was een Duits-Deense expressionistische schilder en graficus. Hij staat bekend om zijn intense kleurgebruik en emotioneel geladen afbeeldingen van bloemen, religieuze onderwerpen en figuren. In 1906 sloot hij zich aan bij Die Brücke, maar de band was van korte duur. Hij ontwikkelde een persoonlijke stijl met krachtige penseelstreken en niet-naturalistische kleuren. Zijn werk verkende vaak afzondering, spiritualiteit en de kracht van de natuur. Een belangrijk deel bestaat uit religieuze voorstellingen, vaak Bijbelse taferelen vol rauwe emotie, met overdreven gelaatstrekken en intense uitdrukkingen. Zijn verhouding tot het nazi-regime is complex. Aanvankelijk sympathiseerde hij met sommige aspecten van het nationaalsocialisme. Toch veroordeelden de nazi’s zijn kunst later als ‘ontaard’ en verboden ze hem professioneel te schilderen. Ondanks het verbod bleef hij in het geheim kunst maken: honderden kleine aquarellen die hij ‘Unpainted Pictures’ noemde. Deze werken tonen hoe hij kleur en vorm bleef onderzoeken tijdens een periode van onderdrukking.Wanneer leefde en werkte Emil Nolde?
Emil Nolde werd in 1867 als Emil Hansen geboren in het dorp Nolde in Noord-Sleeswijk, destijds onderdeel van Duitsland. Hij stierf in 1956 in Seebüll, West-Duitsland. Nolde werd opgeleid tot houtsnijder en studeerde daarna schilderkunst. In 1902 nam hij de naam van zijn geboorteplaats als achternaam aan. Zijn loopbaan speelde zich grotendeels in Duitsland af, met perioden in Zwitserland en reizen naar verder gelegen landen. Van 1888 tot 1890 maakte hij in verschillende steden, waaronder München, Karlsruhe en Berlijn, ornamenteel snijwerk. Vanaf 1891 gaf hij ornamenteel tekenen in St. Gallen, Zwitserland. Later studeerde hij kunst in München en Dachau en volgde hij lessen aan de Académie Julian in Parijs. Hij woonde in Kopenhagen, Berlijn en Flensburg en vestigde zich in 1903 op het eiland Alsen. In 1906–1907 sloot Nolde zich aan bij de Brücke-groep in Dresden, maar verder leidde hij een teruggetrokken bestaan. In 1937 namen de nazi’s meer dan duizend werken van Nolde uit Duitse collecties in beslag; na 1941 verboden ze hem te schilderen.Waar kan ik het werk van Emil Nolde zien?
Schilderijen van Emil Nolde zijn in collecties over de hele wereld te vinden. In Duitsland zijn onder meer de Nolde Stiftung Seebüll, Brücke Museum in Berlijn, de Hamburger Kunsthalle en Museum Folkwang in Essen belangrijke locaties. Seebüll, bij de Duits-Deense grens, biedt een uitgebreid overzicht; Nolde woonde en werkte er van 1927 tot 1956. De collectie omvat wisselende presentaties van olieverfschilderijen, aquarellen en prenten. Het Brücke Museum belicht zijn werk uit 1906–1907, terwijl de Hamburger Kunsthalle Duitse expressionistische werken toont. Museum Folkwang bezit belangrijke vroege schilderijen. Buiten Duitsland zijn prenten te zien in het MoMA en aquarellen en prenten in Tate. Zijn uiteenlopende oeuvre is op verschillende plekken vertegenwoordigd.Waar werd emil nolde geboren?
Emil Nolde werd in 1867 in Duitsland geboren. Hij stierf in 1956, op 89-jarige leeftijd.
Bronnen
De redactionele tekst gebruikt de volgende primaire en tertiaire bronnen over Emil Nolde.
- [1] museum Brooklyn Museum Gebruikt voor: museumcollecties.
- [2] museum Buffalo AKG Art Museum Gebruikt voor: museumcollecties.
- [3] museum Städel Museum Gebruikt voor: museumcollecties.
- [4] museum National Galleries Scotland Gebruikt voor: museumcollecties.
- [5] museum Nolde Museum Seebüll Gebruikt voor: museumcollecties.
- [6] museum Sprengel Museum Gebruikt voor: museumcollecties.
- [7] boek Starr Figura, German Expressionism: The Graphic Impulse Gebruikt voor: biografie.
- [8] boek guggenheim-guhe00solo Gebruikt voor: biografie.
- [9] boek Masterpieces of western art : a history of art in 900 individual studies from the Gothic to the present day Gebruikt voor: biografie.
De redactie staat onder toezicht van Solis Prints. Bronnen gecontroleerd op 9 oktober 2026. Klik op een bron voor meer informatie of houd de muis boven [N] op de pagina hierboven voor een voorvertoning.
Redactionele normenMethodologieCorrectiesToelichting op AI-gebruikOver de redactie