Eerste voorwendsel: de nieuwe akker - Dirck Volckertsz. Coornhert

Een 16e-eeuwse Nederlandse gravure die een scène uit de Gelijkenis van het Grote Gastmaal verbeeldt, gebaseerd op een ontwerp van Maarten van Heemskerck.

Deze gravure, getiteld Eerste voorwendsel: de nieuwe akker, is een werk van de Nederlandse humanist, graveur en dichter Dirck Volckertsz. Coornhert. De compositie is gebaseerd op een ontwerp van Maarten van Heemskerck, een vooraanstaand figuur in de Noordelijke Renaissance. De scène verbeeldt een bijbelse gelijkenis, specifiek de Gelijkenis van het Grote Gastmaal uit het Evangelie van Lucas, waarin een gast een uitnodiging afwijst met het excuus dat hij een akker heeft gekocht en deze moet gaan bekijken.

De prent vertoont de technische precisie die kenmerkend is voor de 16e-eeuwse Nederlandse graveerkunst. Twee figuren domineren de voorgrond: de een gekleed in uitbundige, golvende gewaden en de ander in robuustere, praktische kledij. Ze staan voor een versterkte poort, met op de achtergrond een landelijke nederzetting en agrarische bedrijvigheid. De kunstenaar gebruikt een dicht netwerk van arceerlijnen om de texturen van de stenen muren, de plooien van de gewaden en het golvende terrein te definiëren. Het perspectief is zo geconstrueerd dat het oog vanaf de interactie op de voorgrond naar de gedetailleerde dorpsarchitectuur in de verte wordt geleid.

Coornhert stond bekend om zijn intellectuele betrokkenheid bij morele en religieuze thema's. Dit werk fungeert als een visuele interpretatie van menselijke uitvluchten en wereldse afleidingen. Het Latijnse opschrift aan de voet, 'Villam emi et necesse habeo exire et videre illam, rogo te: habe me excusatum', vertaalt zich als 'Ik heb een akker gekocht en ik moet er noodzakelijkerwijs op uit om hem te zien: ik verzoek u, houd mij voor verontschuldigd'. De prent weerspiegelt de interesse van de periode in het combineren van klassieke artistieke technieken met didactische verhalen. Het werk is een mooi voorbeeld van het collaboratieve karakter van de prentproductie in de Nederlanden tijdens dit tijdperk, waarbij de rollen van de uitvinder, de graveur en de uitgever gescheiden waren.