Waar Ay-O te zien is

Werk van Ay-O was in veel tentoonstellingen te zien. In 1961 was zijn kunst opgenomen in Adventure in Today’s Art of Japan in het National Museum of Modern Art in Tokio. Enkele jaren later, in 1965, waren zijn werken te zien in The New Japanese^[1] Painting and Sculpture, georganiseerd door het Museum of Modern Art in New York en rondreizend door de Verenigde Staten. De locaties waren onder meer het Denver Art Museum, het Krannert Art Museum van de University of Illinois en het Baltimore Museum of Art. Zijn kunst maakte ook deel uit van de Ninth Annual Tokyo Biennale in 1967, die naar verschillende locaties in Japan reisde, waaronder Kyoto, Takamatsu en Nagoya. In 1969 werd werk van Ay-O getoond in Pop Art in de Hayward Gallery in Londen en in Contemporary Art/Dialogue between the East and the West in het National Museum of Modern Art in Tokio. Meer recent vond in 1994 in het Hara Museum of Contemporary Art in Tokio een tentoonstelling plaats van zijn tekeningen uit 1964–1974^[1].

Houd er bij het verzamelen van prenten van Ay-O rekening mee dat Japans papier gevoelig is voor veranderingen in de luchtvochtigheid. Bewaar afgewerkte prenten tussen vellen zuurvrij vloeipapier in een lade of doos. Pigmenten kunnen verbleken, dus hang prenten niet langdurig in fel licht; sommige kleuren vervagen sneller dan andere. Vooral lichtroze en lichtblauw zijn gevoelig voor verbleking. Vermiljoen kan na verloop van tijd zwart worden en zo het evenwicht van het beeld veranderen. Hang prenten niet boven radiatoren of andere warmtebronnen. Prenten die ongelijkmatig zijn gedroogd, kunnen worden rechtgetrokken door ze voorzichtig opnieuw vochtig te maken tussen vochtige vellen krantenpapier en ze daarna onder een gewicht te laten drogen. Gebruik voor een rechte rand een stalen liniaal en een snijmes. Om Japans papier een gescheurde dekorrand te geven, legt u de metalen liniaal op de lijn, strijkt u met een schone, in water gedoopte kwast langs de rand en scheurt u het papier vervolgens langs de liniaal terug.

De betekenis van Ay-O komt voort uit zijn verbondenheid met de Gutai Art Association, een radicale Japanse kunstbeweging die in 1954 werd opgericht. Gutai-kunstenaars zochten vernieuwende benaderingen en verwierpen traditionele artistieke conventies. Ay-O sloot zich in 1955 bij de groep aan en droeg bij aan haar experimentele geest. Zijn Finger Boxes, die hij vanaf het begin van de jaren 1960 maakte, zijn bijzonder belangrijk. Deze kleine dozen bevatten elk een andere tactiele ervaring en nodigen kijkers uit kunst met hun tastzin te ervaren. Deze multisensorische aanpak stelde de dominante rol van het zicht in de kunstbeleving ter discussie. Ay-O’s werk sluit ook aan bij bredere ontwikkelingen in de naoorlogse avant-garde. Zijn verkenning van toeval en publieksdeelname past bij de nadruk die Fluxus^[1] legde op alledaagse ervaring en het vervagen van de grenzen tussen kunst en leven. Zijn activiteiten, samen met die van Akasegawa Genpei en Zero Dimension, droegen bij aan een periode van cultureel activisme waarin gevestigde normen ter discussie werden gesteld en nieuwe vormen van politieke expressie via kunst werden onderzocht.

Takao Iijima, geboren in 1931^[1] in de prefectuur Ibaraki, is ook bekend als Ay-O. Hij studeerde aan de Tokyo University of Education en maakte deel uit van de naoorlogse avant-garde in Tokio voordat hij zich in 1963 bij Fluxus^[1] aansloot.

Ay-O’s werk omvat uiteenlopende materialen en technieken. Bij traditionele Japanse ambachten zoals hyōgu wordt kunst gemonteerd. Daarbij worden dunne geweven stoffen, zoals zijde of damast, als omlijsting gebruikt en met lagen papier gecombineerd om flexibiliteit te waarborgen. De smalle stroken, ichimonji, zijn vaak van goudbrokaat. De techniek omvat het bevochtigen van de stof om die recht te trekken, het met lijm op een drager van papier bevestigen en het met een kwast gladstrijken van kreukels. Bij beeldhouwtechnieken worden verschillende materialen gecombineerd; er wordt niet altijd voor elk materiaal één afzonderlijk gereedschap gebruikt. Maskers beïnvloeden technieken doordat hun effecten op hout en andere media worden overgebracht. Beeldhouwers combineren vaak verschillende materialen in één werk en gebruiken bijvoorbeeld spijkers om haar weer te geven, waarmee nieuwe vormen en symbolische effecten ontstaan. Schelpen of spijkers met grote koppen kunnen ogen voorstellen; hun vormen worden in het omringende materiaal opgenomen.

Ay-O werd geassocieerd met Fluxus^[1], een internationale groep kunstenaars, componisten en ontwerpers die bekendstaat om experimentele kunstperformances. Fluxuskunstenaars als Ay-O, Hachiya Kazuhiko en Pierre Huyghe zetten kijkers aan om actieve deelnemers te worden. Hachiya’s interactieve kunst maakt gebruik van schommels, skateboardhellingen en sumoworstelringen. Zijn werk *Over the Rainbow* (1994) produceert een regenboogkleurig lichtspectrum wanneer alle deelnemers op verschillende hoogtes schommelen. Hachiya’s *PostPet* (1996–2002^[1]) creëert digitale wezens die in fantastische huizen op het bureaublad van uw computer wonen en uw e-mail bezorgen. Huyghe onderzoekt het raakvlak tussen echte en denkbeeldige personages. Zijn onderzoek naar verhaalstructuren richt zich op de cinema en de technologische en persoonlijke aspecten van het maken en bekijken van films. Werken als *Remake* (1995), *Sleeptalking* (1998) en *The Third Memory* (1999) combineren hedendaagse heropvoeringen met interviews en oorspronkelijk beeldmateriaal.

Ay-O, een belangrijke figuur binnen de Fluxusbeweging, liet zich door uiteenlopende bronnen beïnvloeden. De Gutai-groep, vooral haar performances en tentoonstellingen in de openlucht, bood een kader voor zijn artistieke aanpak. Zijn werk deelt met Gutai de belangstelling voor materialen en de integratie van kunst in het leven. Ook de dada-avonden in Cabaret Voltaire, met hun experimentele en anti-kunsthouding, liepen vooruit op aspecten van Gutai en daarmee op Ay-O’s artistieke onderzoek. John Cage, Earle Brown en David Tudor maakten deel uit van een netwerk van invloeden; Cages conceptuele anti-kunsthouding sprak ook tijdgenoten van Ay-O aan. De kunstscene in het centrum van New York, waar kunstenaars hun werk presenteerden, bevorderde de uitwisseling van ideeën en benaderingen. Deze invloeden droegen bij aan Ay-O’s ontwikkeling als kunstenaar binnen de Fluxusbeweging.

Het is moeilijk één werk aan te wijzen als Ay-O’s beroemdste. Hij maakte veel aquarellen, tekeningen in Oost-Indische inkt en installaties. Tot zijn werk uit de jaren 1970 en het begin van de jaren 1980 behoren aquarellen als *Counterpoint* (1977), *Sven Duva in Hades* (1975), *The Queen Threatened* (1976) en *Grasshopper by a Rainbow* (1981). Ze bevinden zich in openbare en particuliere collecties, waaronder het Ateneum Art Museum en het Amos Anderson Art Museum, beide in Helsinki. Ay-O wordt geassocieerd met de Gutai Art Association, een radicale Japanse naoorlogse groep. In 1961 verhuisde hij naar New York en raakte betrokken bij Fluxus^[1]. Zijn ‘Finger Boxes’ zijn wellicht zijn bekendste werken uit deze periode: gesloten dozen die bezoekers alleen met hun tastzin ervaren. Ze sluiten aan bij Fluxus’ belangstelling voor zintuiglijke ervaring en het uitdagen van traditionele kunstvormen.