Skip to content

Buy any 3 full-price artworks and save 15%
Portrait of Madame Guillaume with pamela van André Derain
Trees in L'Estaque van Raoul Dufy
Harbour of Collioure van André Derain
View of a Port van Raoul Dufy
Banks of the Seine, Paris van Albert Marquet
Fruit, Knife and Napkin van Albert Marquet

Fauvisme

9 kunstenaars · 1904–1910

Terug naar Ontdekken

Het fauvisme raasde tussen 1904 en 1910 met een intensiteit die bij zijn kleuren paste door de Parijse kunstwereld. De beweging begon toen Henri Matisse[13] en André Derain in de zomer van 1905 samen schilderden in Collioure, een vissersdorp aan de Franse Middellandse Zeekust. Ze keerden terug naar Parijs met doeken waarop kleur niet langer de zichtbare wereld hoefde te beschrijven. In oktober vergeleek criticus Louis Vauxcelles hun werk op de Salon d'Automne met wilde beesten; de naam bleef hangen. Raoul Dufy sloot zich bij de groep aan nadat hij daar Matisses werk zag en liet van de ene op de andere dag het impressionisme achter zich. Samuel Peploe, die rond dezelfde tijd in Frankrijk werkte, verwerkte fauvistische kleur in een eigen Schots palet. Het fauvisme had nooit een manifest of programma: het was een gedeelde overtuiging, slechts enkele jaren lang, dat kleur het volledige gewicht van de picturale expressie kon dragen. In 1908 waren de meeste hoofdfiguren alweer verdergegaan: Matisse naar meer decoratieve beheersing, Derain naar een strakker classicisme. De korte duur toont hoe radicaal het fauvisme was. Het veranderde voorgoed wat kleur in de westerse schilderkunst kon doen.

Kernideeën

  • Portrait of Madame Guillaume with pamela — Fauvisme

    Kleur zonder grenzen

    De centrale vernieuwing van de fauvisten was dat kleur niet langer een beschrijvende taak hoefde te vervullen. Een boomstam kon rood zijn, een gezicht groen en een hemel oranje, als de emotionele logica van het schilderij daarom vroeg. Dat was niet willekeurig. Matisse en Derain reageerden op de kleurtheorieën van Eugène Chevreul, het voorbeeld van Gauguin en Van Gogh en de pointillistische experimenten van Signac. Toch gingen ze verder dan hun voorgangers: kleur werd een zelfstandige kracht, gelijkwaardig aan tekening en compositie. Het resultaat werkte eerst op het zenuwstelsel, voordat het verstand kon ingrijpen.

  • Trees in L'Estaque — Fauvisme

    De zomer in Collioure

    De schilderijen die Matisse en Derain in de zomer van 1905 in Collioure maakten, markeren het begin van de beweging. Schouder aan schouder dreven ze elkaar tot steeds stoutmoediger kleurproeven. Derain schreef Maurice de Vlaminck dat kleur 'staven dynamiet' werd. Matisses Open Window, Collioure en Derains Boats at Collioure tonen hoe twee temperamenten op hetzelfde mediterrane licht reageerden, met verschillende maar even radicale uitkomsten. De competitieve intensiteit van die zomer bracht werk voort dat geen van beiden alleen had kunnen maken.

  • Harbour of Collioure — Fauvisme

    Een beweging zonder programma

    Anders dan het kubisme of surrealisme had het fauvisme geen manifest, theoreticus of leider die de regels bepaalde. Het was een losse samenkomst van schilders die op hetzelfde moment kleurambitie deelden. Matisse was intellectueel het meest veeleisend, maar eiste nooit het leiderschap op. Derain, Vlaminck, Dufy en anderen experimenteerden naast elkaar zonder hun aanpak af te stemmen. Het ontbreken van een leer gaf het fauvisme vrijheid, maar ook een kort bestaan: toen de eerste energie wegebde, was er geen programma om de groep bijeen te houden.

Belangrijke kunstenaars

Painter's Family — Henri Matisse

Henri Matisse

1869–1954 · Frans

Boats at Collioure — André Derain

André Derain

1880–1954 · Frans

The Village of Vosges — Albert Marquet

Albert Marquet

1875–1947 · Frans

Trees in L'Estaque — Raoul Dufy

Raoul Dufy

1877–1953 · Frans

Verwante kunststromingen

Ontdek verwante tradities en invloeden.

Expressionisme

Expressionisme

Ontwikkeling van de kunst

Baanbrekende werken die de stroming vormgaven.

Luxe, Calme et Volupté van Henri Matisse

Luxe, Calme et Volupté

Henri Matisse · 1904 · Olieverf op doek

Dit doek, geschilderd tijdens een zomer met Paul Signac in Saint-Tropez, markeert de overgang van het neo-impressionisme naar het fauvisme. Matisse gebruikt kleine, losse toetsen in pointillistische stijl, maar de kleuren gaan al verder dan wat het oog waarneemt. Roze, oranje en violet overheersen een strandtafereel met baders, genoemd naar een gedicht van Baudelaire. De compositie is strakker dan in de latere werken uit Collioure, maar de kleurambitie is al zichtbaar. Matisse onderzocht hoever kleur van de waargenomen wereld kon afwijken zonder dat de compositie uiteenviel. De ontvangst onder zijn collega's bevestigde dat die stap de moeite waard was.

Open Window, Collioure van Henri Matisse

Open Window, Collioure

Henri Matisse · 1905 · Olieverf op doek

Door een open raam kijken we uit op een haven vol boten. De muren aan weerszijden zijn beschilderd met vlakken roze, groen en violet die niets met een werkelijk bouwkundig oppervlak te maken hebben. Boten en lucht daarachter bestaan uit snelle toetsen pure kleur. Het raamkozijn biedt net genoeg structuur om de kleuruitbarsting te ordenen. Het schilderij hing op de Salon d'Automne van 1905, de tentoonstelling waaraan het fauvisme zijn naam dankt. Het toont hoe Matisse kleur expressief kon inzetten en tegelijk de ruimtelijke samenhang behield. Het raam, een motief waarop hij gedurende zijn hele loopbaan terugkwam, vormt een kader binnen het kader dat de kleurverhoudingen omsluit en versterkt.

Boats at Collioure van André Derain

Boats at Collioure

André Derain · 1905 · Olieverf op doek

Derain schilderde deze haven tijdens dezelfde zomer die hij met Matisse doorbracht. Het water bestaat uit vlakke partijen groen, blauw en violet; de boten zijn vereenvoudigd tot geometrische silhouetten en de hemel is een band warmgeel. Waar Matisse de compositie nog structureerde, koos Derain voor meer vlakheid en decoratieve durf. Zijn penseelwerk varieert van lange, vegende streken tot mozaïekachtige kleurblokken. Derain was jonger en theoretisch minder onderlegd dan Matisse, wat zijn Collioure-schilderijen een roekeloze energie gaf. Hun uiteenlopende temperamenten—de een beheerst en analytisch, de ander impulsief en lichamelijk—brachten de creatieve spanning voort die de korte bloeitijd van het fauvisme bepaalde.

Street Decked with Flags, Le Havre van Raoul Dufy

Street Decked with Flags, Le Havre

Raoul Dufy · 1906 · Olieverf op doek

Dufy zag Matisses werk op de Salon van 1905 en liet meteen zijn impressionistische stijl varen. Dit schilderij van een met vlaggen versierde straat in zijn woonplaats Le Havre toont hoe snel hij omschakelde. Brede toetsen blauw, rood en wit vullen het doek met decoratieve energie; de architectuur is teruggebracht tot eenvoudige kleurvlakken. De vlaggen worden abstracte kleurvelden: hun patriottische betekenis is ondergeschikt aan hun functie in het kleurspel. Dufy bracht een lichte toets en decoratief instinct in het fauvisme, anders dan de ernst van Matisse en de kracht van Derain. Zijn latere werk in textiel- en keramiekontwerp vloeide rechtstreeks voort uit deze fauvistische scholing in kleur en patroon.

Still Life with Coffee Pot van Samuel Peploe

Still Life with Coffee Pot

Samuel Peploe · 1905 · Olieverf op doek

Peploe, een Schotse schilder die in deze periode in Parijs werkte, nam fauvistische beginselen op in zijn eigen praktijk. Zijn stillevens uit het midden van de jaren 1900 gebruiken vereenvoudigde vormen en sterkere kleuren, verwant aan de Franse experimenten. Koffiepot en fruit zijn met zelfverzekerde, volle penseelstreken weergegeven; de schaduwen zijn blauw en violet in plaats van bruin of grijs. Peploe exposeerde nooit met de fauvisten en behield een Schotse terughoudendheid in zijn composities. Toch zijn de kleurverhoudingen duidelijk beïnvloed door zijn verblijf in Frankrijk. Zijn voorbeeld laat zien hoe snel fauvistische ideeën zich verspreidden buiten de kleine kring die op de Salon van 1905 exposeerde.

Ontstaan

Van het neo-impressionisme naar Collioure

Matisses weg naar het fauvisme liep via eerdere experimenten. In 1899 studeerde hij bij Paul Signac en leerde hij de neo-impressionistische techniek om zuivere kleuren in kleine, afzonderlijke toetsen aan te brengen. In Luxe, Calme et Volupté (1904) gebruikte hij die methode, maar voerde hij de kleuren voorbij de naturalistische beschrijving. De volgende zomer, toen hij en Derain zich in Collioure vestigden, was hij klaar om de systematische stippen los te laten en kleur vrij, in brede spontane streken, te gebruiken. Derain bracht een andere energie mee: lichamelijker, minder theoretisch en bereid tot kleurproeven waar zelfs Matisse over had kunnen aarzelen. Hun samenwerking versnelde de ontwikkeling van beiden.

De Salon d'Automne van 1905

De derde jaarlijkse Salon d'Automne opende in oktober 1905 in Parijs. In zaal VII hingen schilderijen van Matisse, Derain, Vlaminck, Manguin, Marquet en anderen. Midden in de zaal stond een kleine bronzen sculptuur van Albert Marque, gemodelleerd in een conventionele academische stijl. Criticus Louis Vauxcelles merkte het contrast op en schreef in Gil Blas: 'Donatello tussen de wilde beesten.' Het etiket was als belediging bedoeld, maar de kunstenaars namen het graag over. De tentoonstelling maakte het fauvisme openbaar en berucht en trok ook verzamelaars. Leo en Gertrude Stein kochten Matisses Woman with a Hat, waarmee hun mecenaat begon en Matisse in het volgende decennium zou ondersteunen.

Uiteengaan en nalatenschap

In 1908 was het fauvisme feitelijk uiteengevallen. Derain wendde zich tot de gestructureerde composities van Cézanne. Vlaminck maakte zijn palet donkerder. Dufy ging decoratieve ontwerpen maken. Matisse bleef kleur onderzoeken, maar binnen steeds sterker beheerste composities. De nalatenschap van de beweging was geen stijl om voort te zetten, maar de vrijheid om kleur te gebruiken. Iedere latere schilder die niet-naturalistische kleuren toepaste, van de Duitse expressionisten tot de abstract-expressionisten, putte uit de vrijheid die de fauvisten in één Parijse herfst hadden veroverd.

In hun eigen woorden

“Mijn kleurkeuze berust niet op een wetenschappelijke theorie. Ze komt voort uit waarneming, gevoel en de aard zelf van elke ervaring.”
Henri Matisse, Notes of a Painter, La Grande Revue, 1908
“Kleuren werden staven dynamiet. Ze moesten licht ontladen.”
André Derain, Letter to Maurice de Vlaminck, summer 1905
“Donatello tussen de wilde beesten.”
Louis Vauxcelles, Gil Blas, 17 October 1905

Alle kunstenaars binnen Fauvisme

9 kunstenaars.

Aanbevolen lectuur

  • The Unknown Matisse: A Life of Henri Matisse, Volume 1

    The Unknown Matisse: A Life of Henri Matisse, Volume 1

    Hilary Spurling · 1998

    Een uitvoerige biografie van Matisses vroege loopbaan tot en met de fauvistische periode, gebaseerd op uitgebreid archiefonderzoek.

  • Fauvism: Origins and Development

    Fauvism: Origins and Development

    John Elderfield · 1976

    De standaard kunsthistorische studie van de beweging, met een analyse van de bijdrage van iedere kunstenaar en de gezamenlijke invloed van de groep.

  • Matisse and Derain: Collioure 1905

    Rémi Labrusse and Jacqueline Munck · 2005

    Een gerichte studie van de zomer waarin het fauvisme ontstond, met vergelijkingen naast elkaar van de schilderijen die beide kunstenaars in Collioure maakten.

Veelgestelde vragen

  • Wat is het fauvisme?
    Het fauvisme was een kortstondige Franse beweging die ongeveer van 1904 tot 1908 duurde. Kenmerkend waren wilde, niet-naturalistische kleuren in vlakke partijen zonder traditionele modellering. De naam kwam van criticus Louis Vauxcelles, die een zaal met doeken van Matisse, Derain en Vlaminck op de Salon d'Automne van 1905 beschreef als werk van 'fauves', of wilde beesten, rond een sculptuur in renaissancestijl.
  • Wanneer begon het fauvisme?
    De beweging kreeg vorm tussen 1904 en 1905 door de samenwerking van Henri Matisse[13] en André Derain, na Matisses zomer in 1904 met Paul Signac in Saint-Tropez. Het publieke keerpunt was de Salon d'Automne van 1905 in Parijs, waar Vauxcelles de naam 'fauves' bedacht nadat hij zaal VII was binnengelopen. In 1908 waren de meeste oorspronkelijke leden verdergegaan; alleen Matisse zette het experiment voort.
  • Wie zijn de bekendste fauvistische kunstenaars?
    Henri Matisse[13] was de belangrijkste figuur, met André Derain en Maurice de Vlaminck als naaste medewerkers. Raoul Dufy, Georges Braque (voor zijn kubistische periode), Albert Marquet[10], Othon Friesz, Henri Manguin en Kees van Dongen vormden de bredere groep. Georges Rouault werd vaak door zijn nabijheid met de fauvisten geassocieerd, maar werkte in een donkerder religieus idioom dat hem onderscheidde.
  • Wat kenmerkt de fauvistische stijl?
    Fauvistische schilderijen gebruiken verzadigde, ongemengde verf rechtstreeks uit de tube, niet-beschrijvende tinten (groene luchten, rode bomen, blauwe gezichten), vereenvoudigde vlakke vormen met weinig modellering en krachtige contouren, ontleend aan Gauguins late Tahitiaanse werk. Landschappen, havens, baders en portretten zijn gebruikelijke onderwerpen. Matisses Woman with a Hat (1905) en Derains Charing Cross Bridge (1906) tonen de stijl op zijn duidelijkst.
  • Wat is het verschil tussen fauvisme en expressionisme?
    Beide bewegingen lieten halverwege de jaren 1900 naturalistische kleuren los, maar om verschillende redenen. Het Franse fauvisme (1904–1908[4]) gebruikte extreme kleuren voor picturale en decoratieve effecten, voortbouwend op Gauguin en Van Gogh. Het Duitse expressionisme, vooral Die Brücke (opgericht in 1905), zette extreme kleuren in voor emotionele en psychologische intensiteit, vaak in scènes van stedelijke vervreemding en erotische ontmoetingen. De Franse beweging was de rustigere van de twee.
  • Waarom was het fauvisme belangrijk?
    Het fauvisme markeerde het moment waarop kleur definitief werd bevrijd van de plicht de zichtbare wereld te beschrijven en opende zo de weg naar volledige abstractie. De Salon d'Automne van 1905 vormde een publieke breuk met de negentiende-eeuwse aannames. Matisses werk na het fauvisme, in de jaren 1910 en 1920, droeg de kleurtaal de twintigste eeuw in en voedde een langdurige verkenning van decoratieve schilderkunst.
  • Waar kan ik de beste fauvistische schilderijen zien?
    Het Musée d'Orsay en het Centre Pompidou in Parijs bezitten de grootste fauvistische collecties van Matisse en Derain. Het San Francisco Museum of Modern Art heeft Matisses Woman with a Hat. De Hermitage in Sint-Petersburg en het Poesjkinmuseum in Moskou bewaren samen de collecties Shchukin en Morozov, waaronder belangrijke doeken van Matisse. Het Musée Matisse in Nice bewaart werken uit de latere collectie van de kunstenaar.

Bronnen

De redactionele tekst over Fauvisme is gebaseerd op de volgende gepubliceerde wetenschappelijke literatuur.

  1. [1] boek Hilary Spurling, The Unknown Matisse: A Life of Henri Matisse, Volume 1, 1998 Gebruikt voor: biografie, stijlanalyse.
  2. [2] boek John Elderfield, Fauvism: Origins and Development, 1976 Gebruikt voor: biografie, tentoonstellingsgeschiedenis, stijlanalyse.
  3. [3] boek Rémi Labrusse and Jacqueline Munck, Matisse and Derain: Collioure 1905, 2005 Gebruikt voor: biografie, stijlanalyse.
  4. [4] Wikipedia Wikipedia: Fauvism Gebruikt voor: biografie.
  5. [5] boek Carol Strickland and John Boswell, The Annotated Mona Lisa Gebruikt voor: biografie.
  6. [6] boek Carol Strickland and John Boswell, The Annotated Mona Lisa Gebruikt voor: biografie.
  7. [7] boek Carol Strickland and John Boswell, The Annotated Mona Lisa Gebruikt voor: biografie.
  8. [8] boek Nathalia Brodskaya, The Fauves Gebruikt voor: biografie.
  9. [9] Wikipedia Wikipedia: Alexandru Ciucurencu Gebruikt voor: biografie.
  10. [10] Wikipedia Wikipedia: Albert Marquet Gebruikt voor: biografie.
  11. [11] Wikipedia Wikipedia: Berény Róbert Gebruikt voor: biografie.
  12. [12] Wikipedia Wikipedia: Émilie Charmy Gebruikt voor: biografie.
  13. [13] Wikipedia Wikipedia: Henri Matisse Gebruikt voor: biografie.

De redactie staat onder toezicht van Solis Prints. Bronnen gecontroleerd op 10 oktober 2026. Klik op een bron voor meer informatie of houd de muis boven [N] op de pagina hierboven voor een voorvertoning.

Redactionele normenMethodologieCorrectiesToelichting op AI-gebruikOver de redactie

Haal Fauvisme in huis.

Bekijk alle prints binnen Fauvisme →
Terug naar Ontdekken
Your cart
Rated 4.6 on Judge.me
Your cart is empty
Have an account? Log in to check out faster.
Continue shopping Continue shopping