Adoration of the Kings
National Gallery, London
Aanbidding der koningen is een schilderij dat aan Sandro Botticelli wordt toegeschreven. Het bevindt zich in de National Gallery in Londen en wordt doorgaans omstreeks 1472 gedateerd, hoewel sommige geleerden het werk pas in 1476 plaatsen[1]. Giorgio Vasari vermeldt dat het in 1568 in het huis van de familie Pucci hing. In 1698 werd het daar opnieuw geïnventariseerd. In 1720 ging het als onderdeel van een bruidsschat over naar de familie Guicciardini, waarna het via verschillende Engelse collecties uiteindelijk in de National Gallery terechtkwam[1]. Waarschijnlijk werd het als een afzonderlijk, klein paneel geschilderd dat op ooghoogte bekeken moest worden. Dat zou verklaren waarom de gebouwen op de achtergrond ongewoon hoog lijken: vanuit de juiste kijkhoek zouden ze platter worden, terwijl de grote blokken op de voorgrond diepte zouden krijgen. Sommige geleerden zien hierin een vroege voorbode van de anamorfische vertekening die later met Leonardo da Vinci werd geassocieerd[1]. Een jonge man op de voorgrond die de kijker recht aankijkt, is voorgesteld als een zelfportret van Botticelli[1]. Net als bij enkele andere Aanbiddingscomposities van Botticelli lijken ook andere handen aan het paneel te hebben gewerkt; bepaalde details wijzen op betrokkenheid van Filippino Lippi[1]. De meeste dateringen plaatsen het schilderij vóór Botticelli's bekendere Aanbidding der koningen in de Uffizi[1].
Herkomst
Het schilderij wordt in 1568 vermeld in het huis van de familie Pucci en opnieuw in een inventaris uit 1698. In 1720 ging het als bruidsschat van Luisa Ninfa de' Pucci over naar de familie Guicciardini. Daarna reisde het via verschillende Engelse collecties naar de National Gallery in Londen[1].
Van het huis van de Pucci naar de National Gallery
Vasari vermeldt dat deze Aanbidding in 1568 in het huis van de Pucci hing. Het werk duikt opnieuw op in een inventaris van het huishouden van de familie Pucci uit 1698[1]. In 1720 ging het als onderdeel van de bruidsschat van Luisa Ninfa de' Pucci over naar de familie Guicciardini. Van daaruit ging het via een reeks Engelse collecties naar de National Gallery[1]. Geleerden dateren het schilderij omstreeks 1472; sommigen plaatsen het pas in 1476. De meesten zijn het erover eens dat het ouder is dan Botticelli's grotere en bekendere Aanbidding der koningen, die nu in de Uffizi hangt[1].
Een klein paneel om van dichtbij te bekijken
Waarschijnlijk was het schilderij bedoeld als een zelfstandig, klein paneel om van dichtbij en op ooghoogte te bekijken, niet om hoog aan een muur of altaar te hangen[1]. Vanuit die kijkhoek zouden de ongewoon hoge gebouwen op de achtergrond platter lijken, terwijl de grote steenblokken op de voorgrond meer diepte en samenhang zouden krijgen[1]. Sommige geleerden lezen deze bewuste schaalvertekening als een vroege voorbode van anamorfisch perspectief, een techniek waarbij de compositie zo wordt vervormd dat zij alleen vanuit een bepaald gezichtspunt correct oogt. In de westerse kunst wordt die techniek doorgaans voor het eerst aan Leonardo da Vinci toegeschreven[1].
Een jonge man die naar buiten kijkt, en andere handen aan het werk
Een jonge man op de voorgrond kijkt de toeschouwer recht aan en doorbreekt zo de naar binnen gekeerde aandacht van de rest van het tafereel. Een geleerde uit het begin van de twintigste eeuw stelde voor dat deze figuur een zelfportret van Botticelli is[1]. Het schilderij vertoont ook aanwijzingen voor samenwerking: bepaalde details in de compositie zijn toegeschreven aan Filippino Lippi, de leerling die in een groot deel van de jaren 1470 nauw met Botticelli samenwerkte[1]. Net als bij enkele andere Aanbiddingsschilderijen van Botticelli uit deze periode blijft de precieze taakverdeling tussen meester en atelier onderwerp van wetenschappelijke beoordeling en geen vaststaand feit.
Veelgestelde vragen
Wat toont Aanbidding der koningen?
Het toont de aanbidding der wijzen, met een jonge man op de voorgrond die de toeschouwer recht aankijkt en volgens sommige geleerden een zelfportret van Botticelli is[1].
Waar wordt Aanbidding der koningen tentoongesteld?
Het werk wordt bewaard in de National Gallery in Londen. Het kwam daar terecht via de families Pucci en Guicciardini en verschillende Engelse collecties[1].
Wanneer is Aanbidding der koningen geschilderd?
Het wordt doorgaans omstreeks 1472 gedateerd, hoewel sommige geleerden het pas in 1476 plaatsen. Men denkt dat het ouder is dan Botticelli's grotere Aanbidding der koningen in de Uffizi[1].
Schilderde Botticelli dit alleen?
Waarschijnlijk niet helemaal. Bepaalde details zijn toegeschreven aan zijn leerling Filippino Lippi, die in de jaren 1470 nauw met hem samenwerkte[1].
Prints van Sandro Botticelli zijn verkrijgbaar. Bekijk de collectie →
Bronnen
De redactionele tekst is gebaseerd op de volgende bronnen, gecontroleerd aan de hand van het museum en de gegevens over de afbeelding in het publieke domein van dit werk.
- [1] boek Gabriele Mandel, The complete paintings of Botticelli Gebruikt voor: dit kunstwerk.
De redactie staat onder toezicht van Solis Prints. Bronnen gecontroleerd op 10 oktober 2026. Klik op een bron voor meer informatie of houd de muis boven [N] op de pagina hierboven voor een voorvertoning.
Redactionele normenMethodologieCorrectiesToelichting op AI-gebruikOver de redactie
