The Leaping Horse
Royal Academy of Arts, London
John Constable stelde The Leaping Horse in 1825 tentoon aan de Royal Academy, onder de werktitel Dedham Lock. Een paard dat een aak trekt springt over een lage stuw bij de rivier de Stour; daarachter komt een aak uit de schaduw van bomen en in de verte is de toren van Dedham zichtbaar. Het springmotief zat niet in Constables eerste idee. Op zijn vroegst bewaard gebleven tekening staat het paard rustig bij de stuw, terwijl de ruiter naar de aak omkijkt. Pas in een latere tekening met krijt en sepia voegde Constable de dramatische sprong toe, en daarmee een dringender ritme aan de hele compositie: de wolken stijgen op en de houten steun van de stuw krijgt dezelfde opwaartse stuwkracht[1]. Constable maakte ook een studie op ware grootte voor het tentoongestelde schilderij, nu in het Victoria and Albert Museum, met veel lossere en krachtigere paletmesstreken dan op het voltooide doek dat hij naar de Academy stuurde[1]. Hij was gaan geloven dat landschapsschilderkunst de ernst en het gewicht van historieschilderkunst kon dragen. Een gewoon trekpaard een dramatische, monumentale sprong laten maken hielp die ambitie te verwezenlijken op een riviertraject dat hij sinds zijn jeugd kende.
Herkomst
Het schilderij bevindt zich in de Royal Academy of Arts in Londen. Na Constables dood werd de studie op ware grootte in mei 1838 bij een veiling van Foster’s verkocht, gekocht door een zekere heer Archbutt en later door de heer Vaughan, die het in 1900 naliet aan het Victoria and Albert Museum.
Van stilstaand paard naar sprong
Constables eerste tekening van dit onderwerp toont een aak die uit de bomen komt, in evenwicht gehouden door een paard en een stuw, maar zonder sprong: het paard staat geduldig bij de versperring terwijl de ruiter naar de aak omkijkt. De kalme houding en omtrek weerspiegelen de bocht van een nabijgelegen wilgenboom en een wolkenstrook erboven[1]. De dramatische sprong verschijnt pas in een latere krijt- en sepia-tekening en verandert het hele ontwerp: de wolken stijgen, de houten steun van de stuw krijgt een opwaartse stuwkracht, de aak wordt krachtiger vooruitgeduwd en de wilg komt rechter te staan. Plotseling draait elk onderdeel van de compositie om de beweging van het paard[1].
Twee versies, twee karakters
Constable maakte een studie op ware grootte voordat hij het voltooide doek schilderde dat hij in 1825 naar de Royal Academy stuurde. De studie, nu in het Victoria and Albert Museum, is geschilderd met stormachtige, krachtige paletmesstreken, waardoor het oppervlak levendig en onopgelost blijft. Het tentoongestelde schilderij is rustiger, tekent de bomen sierlijker en werkt het verre uitzicht op de toren van Dedham sterker af[1]. Constable had de studie op ware grootte aanvankelijk niet als zelfstandig werk bedoeld. Deze werkwijze ontstond doordat hij moeite had de intensiteit van een kleine schets over te brengen op de schaal van zijn grootste tentoonstellingsdoeken, die hij en latere schrijvers zijn six-footers noemden. Nadat hij de methode voor zijn eerste grote doek had gebruikt, bleef hij haar toepassen op zijn belangrijkste landschappen[1].
Een lastige boom
Een klein onderdeel van de compositie, een wilgenboom rechts van het paard, bleef Constable problemen geven terwijl hij het schilderij herwerkte. Wanneer de boom visueel meebewoog met het springende paard, werd hij te dominant. Toen Constable hem terugzette op de plek van de eerste schets in de studie van het Victoria and Albert Museum, beperkte hij juist de beweging van het paard[1]. Toen het voltooide schilderij in 1825 naar de Academy ging, stond de boom nog rechts. Pas nadat het werk onverkocht terugkwam, verplaatste Constable hem naar het huidige midden. Daardoor moest hij de vaart van de aak erachter verminderen, de man verwijderen die de aak met een vaarboom voortduwde en de boeg opnieuw schilderen, zodat die niet langer uit de bomen naar voren stak maar evenwijdig aan de rivieroever kwam te liggen[1].
Veelgestelde vragen
Was het altijd Constables bedoeling dat het paard zou springen?
Nee. Op zijn vroegste tekening staat het paard rustig bij de stuw. De dramatische sprong verscheen later in een krijt- en sepia-tekening en veranderde de hele compositie.
Wat is het verschil tussen The Leaping Horse en de versie in het Victoria and Albert Museum?
Het werk in het V&A is een voorbereidende studie op ware grootte, met lossere en krachtigere paletmesstreken dan het rustigere, verder afgewerkte doek dat Constable in 1825 aan de Royal Academy tentoonstelde.
Waarom verplaatste Constable de wilgenboom in de compositie?
De boom bleef het beeld uit balans brengen. Rechts beperkte hij de beweging van het paard. Toen Constable hem na terugkomst van het onverkochte schilderij naar het midden verplaatste, moest hij de beweging van de aak vertragen en verschillende andere details aanpassen.
Waar wordt The Leaping Horse tegenwoordig bewaard?
Het in 1825 tentoongestelde schilderij bevindt zich in de Royal Academy of Arts in Londen. De voorbereidende studie op ware grootte bevindt zich in het Victoria and Albert Museum.
Prints van John Constable zijn verkrijgbaar. Bekijk de collectie →
Bronnen
De redactionele tekst is gebaseerd op de volgende bronnen, gecontroleerd aan de hand van het museum en de gegevens over de afbeelding in het publieke domein van dit werk.
- [1] boek Kenneth Clark, Looking at Pictures Gebruikt voor: dit kunstwerk.
De redactie staat onder toezicht van Solis Prints. Bronnen gecontroleerd op 10 oktober 2026. Klik op een bron voor meer informatie of houd de muis boven [N] op de pagina hierboven voor een voorvertoning.
Redactionele normenMethodologieCorrectiesToelichting op AI-gebruikOver de redactie
