Portrait of Paul Alexanders
Musée des Beaux-Arts de Rouen, Rouen
Het portret van Paul Alexandre toont vermoedelijk de jonge Franse arts die Amedeo Modigliani's eerste serieuze mecenas en beste vriend werd tijdens diens beginjaren in Parijs. Alexandre was drie jaar ouder dan Modigliani en had zijn artsenopleiding al afgerond toen hij de kunstenaar in de herfst van 1907 ontmoette; de volgende zeven jaar zagen de twee mannen elkaar bijna dagelijks[1][2]. Alexandre kocht de meeste schilderijen die Modigliani in die periode maakte en bewaarde tekeningen die de kunstenaar zelf graag weggaf, voor weinig geld verkocht of vernietigde. Sommige van die verzamelde werken kwamen pas tientallen jaren later weer tevoorschijn[1]. Zonder Alexandres stille gewoonte om werk te verzamelen, zou een groot deel van Modigliani's vooroorlogse oeuvre vandaag vrijwel zeker niet bestaan. De vriendschap eindigde abrupt in plaats van geleidelijk te verwateren. Toen in augustus 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbrak, werd Alexandre vrijwel onmiddellijk naar het front gestuurd; zijn terugkeer naar het burgerleven liet daarna zo lang op zich wachten dat de twee mannen elkaar nooit meer ontmoetten[1]. Dit portret dateert daarom van vóór Modigliani's langgerekte, maskerachtige stijl waarmee zijn naam nu wordt geassocieerd: een periode waarin zijn schilderwijze nog iets verschuldigd was aan de societyportretten van Giovanni Boldini, de schilder die hij al sinds zijn studententijd in Livorno bewonderde, gecombineerd met de vlakkere, geometrischere aanpak die hij na zijn verhuizing naar Parijs begon uit te proberen[1].
Herkomst
Het portret bevindt zich nu in het Musée des Beaux-Arts de Rouen. In de beschikbare documentatie staat niet beschreven hoe het precies vanuit Modigliani's atelier of Alexandres eigen collectie in het museum terechtkwam.
Hoe de vriendschap begon
Modigliani en Paul Alexandre ontmoetten elkaar in de herfst van 1907, kort nadat Modigliani zich in Parijs had gevestigd en in de galerieën van de stad schilderijen was gaan kopiëren. Alexandre was een jonge arts, drie jaar ouder, en werd al snel Modigliani's betrouwbaarste bron van zowel geld als aanmoediging[1][2]. Zeven jaar lang, van 1907 tot het uitbreken van de oorlog in 1914, zagen de twee mannen elkaar bijna dagelijks. Dat was een uitzonderlijk langdurige band voor een kunstenaar wiens leven verder werd gekenmerkt door instabiliteit, armoede en terugkerende ziekteperioden. Alexandre kocht het merendeel van wat Modigliani in die jaren schilderde en bekostigde daarmee feitelijk zijn werk, in een periode waarin bijna niemand anders daartoe bereid was.
The Horsewoman en een mislukte opdracht
Eén voorval laat het patroon van hun vriendschap goed zien. In 1908 schilderde Modigliani The Horsewoman, een portret in opdracht van een model dat nooit is geïdentificeerd. De bewaard gebleven voorbereidende schetsen tonen uitgesproken Slavische gelaatstrekken, die op het voltooide doek zijn verzacht. De krachtige lijnen en de onhandige weergave van het jasje weken sterk af van de elegante societyportretten waarin Modigliani was opgeleid en bevielen het model kennelijk niet: zij wees het voltooide schilderij af[1]. Alexandre kocht het werk zodat het niet verloren zou gaan. Het werd een van de vele doeken van Modigliani die alleen bestaan doordat Alexandre tussenbeide kwam toen geen andere koper dat wilde.
Een collectie die de vriendschap overleefde
Alexandre kocht niet alleen voltooide schilderijen. Hij verzamelde ook Modigliani's tekeningen en redde bladen die de kunstenaar anders zou hebben weggegooid, voor bijna niets verkocht of verloren tijdens een van zijn vele verhuizingen. Sommige tekeningen bleven tientallen jaren buiten het zicht van het publiek en kwamen pas weer tevoorschijn toen beide mannen al waren overleden[1]. Toen in augustus 1914 de oorlog uitbrak, werd Alexandre opgeroepen en vrijwel onmiddellijk naar het front gestuurd. Zijn demobilisatie liet daarna op zich wachten; tegen de tijd dat hij naar het burgerleven kon terugkeren, was het contact tussen de twee mannen voorgoed verbroken. Ze hebben elkaar nooit meer gezien[1].
Veelgestelde vragen
Wie was Paul Alexandre?
Een jonge Franse arts die Amedeo Modigliani's eerste serieuze mecenas werd. Ze ontmoetten elkaar in de herfst van 1907 en waren zeven jaar lang goede vrienden, totdat de Eerste Wereldoorlog hen van elkaar scheidde[1].
Hielden Modigliani en Alexandre na de oorlog contact?
Nee. Alexandre werd in 1914 naar het front gestuurd en zijn demobilisatie liet daarna zo lang op zich wachten dat de twee mannen elkaar nooit meer hebben gezien[1].
Wat gebeurde er met de werken die Alexandre verzamelde?
Hij bewaarde de meeste schilderijen en tekeningen die hij van Modigliani verwierf, waaronder bladen die anders verloren zouden zijn gegaan. Sommige bleven ongezien tot ze tientallen jaren later weer opdoken[1].
Is het model zeker Paul Alexandre?
De identificatie geldt als de meest waarschijnlijke lezing van het portret, niet als een gedocumenteerde zekerheid; geen inscriptie of eigentijds verslag bevestigt de naam van het model buiten deze toeschrijving.
Prints van Amedeo Modigliani zijn verkrijgbaar. Bekijk de collectie →
Bronnen
De redactionele tekst is gebaseerd op de volgende bronnen, gecontroleerd aan de hand van het museum en de gegevens over de afbeelding in het publieke domein van dit werk.
- [1] boek Amedeo Modigliani, Delphi Complete Paintings of Amedeo Modigliani (Illustrated) (Delphi Masters of Art Book 27) Gebruikt voor: dit kunstwerk.
- [2] boek Solomon R. Guggenheim Museum, Solomon R. Guggenheim Museum Collection Catalogue Gebruikt voor: dit kunstwerk.
De redactie staat onder toezicht van Solis Prints. Bronnen gecontroleerd op 18 oktober 2026. Klik op een bron voor meer informatie of houd de muis boven [N] op de pagina hierboven voor een voorvertoning.
Redactionele normenMethodologieCorrectiesToelichting op AI-gebruikOver de redactie
