Jacques and Berthe Lipchitz
Amedeo Modigliani schilderde de kubistische beeldhouwer Jacques Lipchitz en diens nieuwe vrouw Berthe samen in 1916, zijn enige formele dubbelportret van een getrouwd stel. Lipchitz was in 1909 vanuit Litouwen naar Parijs verhuisd en werd deel van dezelfde kring van in het buitenland geboren kunstenaars als Modigliani. Hij raakte bevriend met Brancusi, Soutine en, vanaf 1913, Picasso, via wie hij het kubisme ontdekte[1]. In 1916 werkte hij in een kubistische stijl die verwant was aan die van Juan Gris en exposeerde hij bij kunsthandelaar Léonce Rosenberg, die ook Picasso en Braque vertegenwoordigde[1]. Modigliani’s vriendenkring bestond in deze jaren onder anderen uit Max Jacob en Lipchitz; later kwamen Soutine, Kisling en anderen die zich in ateliers in Montparnasse verzamelden erbij[2]. Het schilderij toont twee afzonderlijke, rechtopstaande figuren dicht bij elkaar, kenmerkend voor Modigliani’s rijpe portretstijl. Hij schilderde de meeste van deze portretten tussen 1916 en 1919, na een periode waarin hij zich vrijwel uitsluitend met beeldhouwkunst had beziggehouden.
Herkomst
Het schilderij kwam in 1926 in het Art Institute of Chicago terecht als onderdeel van de Helen Birch Bartlett Memorial Collection.
Andere versies
Chicago, Verenigde Staten
Een beeldhouwer in Modigliani’s kring
Jacques Lipchitz, geboren als Chaim Jacob Lipschitz in 1891 in Druskieniki, Litouwen, verhuisde in 1909 met steun van zijn moeder naar Parijs om te studeren aan de École des Beaux-Arts en de Académie Julian[1]. Binnen de internationale School van Parijs raakte hij bevriend met onder anderen Brancusi, Modigliani, Soutine en Archipenko. Zijn ontmoeting met Picasso in 1913 bracht zijn beeldhouwkunst in de richting van het kubisme[1]. Vanaf 1916 werd hij vertegenwoordigd door de galerie van Léonce Rosenberg, dezelfde kunsthandelaar die Picasso, Braque en Gris exposeerde. Modigliani’s eigen lijst met goede vrienden in die periode begon met Max Jacob, Lipchitz en de Portugese beeldhouwer Amedeo de Souza Cardoso; later kwamen Soutine, Utrillo, Pascin en Kisling erbij[2]. De twee mannen bewogen zich jarenlang in overlappende kringen in Montparnasse voordat Modigliani dit portret schilderde.
Modigliani’s werkwijze in 1916
Het merendeel van Modigliani’s bewaard gebleven schilderijen dateert uit 1916–1919, na enkele jaren waarin hij zich vrijwel uitsluitend toelegde op het beeldhouwen van stenen hoofden en figuren[2]. Zijn portretten uit die periode combineren doorgaans twee gezichtspunten in één gezicht: een frontale houding van het lichaam loopt over in een zijaanzicht van de gelaatstrekken. Hij gebruikte dit procedé consequent; het echoot de meerhoekige benadering van kubistische portretten zonder de vormen volledig te fragmenteren. Rond datzelfde jaar schilderde Modigliani rechtstreeks vrienden en bekenden. Hij werkte snel, vaak in één zitting, wat zorgde voor de informele intimiteit van dichtbij in zijn dubbelportretten.
Veelgestelde vragen
Wie was Jacques Lipchitz?
Een kubistische beeldhouwer, in 1891 geboren in Litouwen, die in 1909 naar Parijs verhuisde en deel werd van Modigliani’s vriendenkring. Later werkte hij in een kubistische stijl, beïnvloed door zijn ontmoeting met Picasso in 1913[1].
Wanneer is dit portret geschilderd?
In 1916, hetzelfde jaar waarin Lipchitz begon te exposeren bij kunsthandelaar Léonce Rosenberg, die ook Picasso, Braque en Gris vertegenwoordigde[1].
Wie maakte in die tijd nog meer deel uit van Modigliani’s kring?
Eerst Max Jacob en Lipchitz; later sloten Chaïm Soutine, Maurice Utrillo, Jules Pascin en Moïse Kisling zich bij de groep aan[2].
Prints van Amedeo Modigliani zijn verkrijgbaar. Bekijk de collectie →
Bronnen
De redactionele tekst is gebaseerd op de volgende bronnen, gecontroleerd aan de hand van het museum en de gegevens over de afbeelding in het publieke domein van dit werk.
- [1] boek Guillaume Apollinaire, Cubism Gebruikt voor: dit kunstwerk.
- [2] boek Solomon R. Guggenheim Museum, Solomon R. Guggenheim Museum catalogue Gebruikt voor: dit kunstwerk.
De redactie staat onder toezicht van Solis Prints. Bronnen gecontroleerd op 18 oktober 2026. Klik op een bron voor meer informatie of houd de muis boven [N] op de pagina hierboven voor een voorvertoning.
Redactionele normenMethodologieCorrectiesToelichting op AI-gebruikOver de redactie
