Yamamura Toyonari

Yamamura Toyonari, actief circa 1741-1764, is vooral een belangrijke figuur in de Japanse kunstgeschiedenis en staat minder bekend om een specifiek beroemd werk. Hij wordt beschouwd als de eerste ukiyo-e-kunstenaar die westers perspectief in zijn kunst afbeeldde. Toyoharu richtte de Utagawa-school voor prentkunst op. Deze school hield langer stand dan andere scholen uit die tijd en bracht enkele van Japans bekendste kunstenaars voort, onder wie Toyokuni en Toyohiro. Hoewel Toyoharu's handgeschilderde werken als beter dan zijn prenten worden beschouwd, ontwierp hij ook verschillende surimono, prenten die in particuliere opdracht werden gemaakt. Hij studeerde in Kyoto bij een meester van de Kanō-school voordat hij rond 1764 naar Edo, het huidige Tokio, verhuisde. Er zijn enkele chuban-ukiyo-e-prenten van hem bekend met mooie vrouwen en acteurs. Zijn schilderijen worden gekenmerkt door rust.

Yamamura Toyonari was in de late Edo-periode actief als prentkunstenaar. Hij is vooral bekend om zijn *ukiyo-e*-prenten, een genre van Japanse houtsneden en schilderijen. *Ukiyo-e*-prenten werden vaak op *washi*-papier gemaakt. *Washi* verwijst naar verschillende soorten Japans papier die geschikt zijn om op te drukken. *Hosho*-papier wordt als een van de beste soorten beschouwd en werd traditioneel voor ceremoniële doeleinden gebruikt. *Masagami*-papier, een relatief goedkope soort *hosho*, werd vaak voor *ukiyo-e* gebruikt. Toyonari's prenten toonden vaak acteurs en scènes uit het kabukitheater. Deze acteursprenten, *yakusha-e*, waren een populair onderwerp in *ukiyo-e*. Uitgevers als Murataya Jirobei en Matsumura Tatsuemon gaven kunstenaars opdracht om zulke prenten te maken, vooral aan het einde van de jaren 1700 en het begin van de jaren 1800. Toyokuni, Kunisada en Kuniyasu behoorden tot de kunstenaars die in deze periode acteursprenten en prenten van schoonheden maakten. Deze werden vaak in reeksen geproduceerd, zoals Toyokuni's ‘The Five Seasonal Festivals’ (*Gosekku no uchi*).

Yamamura Toyonari (1885-1942) werd geassocieerd met nihonga, een term die sinds de Meiji-periode (1868-1912) wordt gebruikt voor Japanse schilderijen gemaakt met traditionele technieken, methoden en materialen. Nihonga werd een orthodoxe stijl die werd toegelaten tot de tentoonstellingen van de Japan Painting Association. In 1891 richtte een groep jonge kunstenaars, onder wie Mizuno Toshikata, Kajita Hanko, Terasaki Kôgyô en Kobori Tomoto, de Japan Youth Painters' Association op. Zij nodigden Okakura Tenshin uit om voorzitter te worden. In 1896 hernoemde Tenshin de organisatie tot Japan Painting Association en nam hij de leiding over. Hij stelde de tentoonstellingen open voor afgestudeerden van de Tokyo School of Fine Arts en voor schilders in Japanse stijl uit Kyoto. Veel kunstenaars uit de oorspronkelijke groep richtten een nieuwe organisatie op, de Japan Painting Society, maar nihonga werd de gevestigde stijl.

Yamamura Toyonari, actief circa 1764, is als kunstenaar en docent van betekenis in de Japanse kunstgeschiedenis. Hij wordt beschouwd als de eerste die ukiyo-e-houtsneden ontwierp met huisinterieurs en buitenaanzichten volgens Nederlandse artistieke conventies. Toyoharu studeerde in Kyoto bij een meester van de Kanō-school. Hij verhuisde in 1764 naar Edo, vóór de Meiwa-periode. Er zijn tegenwoordig weinig van zijn chiban-ukiyo-e-prenten met mooie vrouwen of acteurs bekend. Zijn schilderijen stralen rust uit, wat aansluit bij zijn achtergrond. vijftien jaar voor Toyoharu's dood stond shogun Yoshimune de invoer van Chinese boeken toe. Veel van deze boeken bevatten afbeeldingen die westerse schildertechnieken toonden. Toyoharu bestudeerde deze buitenlandse stijl grondig. Hij kopieerde en studeerde totdat hij scènes van Edo met Europees perspectief kon ontwerpen. Hij ontwierp ook interieurs van huizen en theaterzalen in Yoshiwara met Europees perspectief; deze afbeeldingen heten uki-e. Toyoharu richtte de Utagawa-school op en was docent. Toyokuni en Toyohiro waren zijn leerlingen. Hij schilderde veel thema's, waaronder mooie vrouwen op kakemono-e, schilderingen op hangrollen. Toyoharu's handgeschilderde werken worden als beter dan zijn prenten beschouwd, maar hij ontwierp veel hoogwaardige surimono, prenten in particuliere opdracht. Hij wordt gezien als een voorloper van Hiroshige en Utagawa Kuniyoshi.

De houtsneden van Yamamura Toyonari, vooral *surimono*, zijn te bekijken in verschillende museumcollecties. Het Tokyo National Museum heeft een collectie van 14000 prenten, waaronder 112 *surimono*. Daaronder bevinden zich werken van Kiyonaga, Shumman, Choki, Kuniyoshi, Hiroshige, Hokusai, Shigenobu en Hokkei. De catalogus is beschikbaar in het Japans en Engels, met 3926 reproducties. Het Rijksmuseum in Amsterdam heeft *surimono* uit de collectie van wijlen J. A. Bieren de Haan. Het Museum für Kunst und Gewerbe in Hamburg bezit ongeveer 300 *surimono*. Het Fogg Museum van Harvard University heeft een grote collectie *surimono*, die nog niet is gecatalogiseerd. Het Kunstmuseum in Düsseldorf organiseerde in 1966 de tentoonstelling Die Osaka Meister, met een *surimono*. Ook het Museum Boymanns van Beuninggen in Rotterdam organiseerde een *surimono*-tentoonstelling.

Yamamura Toyonari (1735-1814) richtte de Utagawa-school op, die langer standhield dan andere scholen uit die tijd. Toyoharu's belangrijkste leerling, Utagawa Toyokuni (1769-1825), nam de naam van zijn leraar over en breidde de school uit. Kunstenaars van de Utagawa-school gebruikten vaak ‘Utagawa’ in hun kunstenaarsnamen, om hun band met Toyokuni's artistieke traditie te tonen. Kunisada en Kuniyoshi behoorden tot Toyokuni's bekende leerlingen. Ook Toyohiro studeerde bij Toyoharu en gaf les aan Andō Hiroshige (1797-1858), een bekend kunstenaar van Japanse landschappen. Toyoharu was de eerste die ukiyo-e-prenten met buitenaanzichten en huisinterieurs ontwierp op basis van Nederlandse voorbeelden. Hij bestudeerde westerse schildertechnieken nadat shogun Yoshimune de invoer van Chinese boeken had toegestaan. Toyoharu kopieerde en bestudeerde westerse methoden totdat hij scènes van Edo in de nieuwe stijl kon ontwerpen. Hij maakte uki-e, afbeeldingen die Europees perspectief gebruiken om huisinterieurs en theaterzalen weer te geven. Toyoharu werd een voorloper van landschapsschilders als Hiroshige en Utagawa Kuniyoshi.

Hoewel de specifieke invloeden op Yamamura Toyonari niet zijn gedocumenteerd, kent het verschijnsel van artistieke invloed een lange geschiedenis. De kunsttheorie erkende, net als de literatuurtheorie, het belang van voorbeelden in het onderwijs. Leerlingen maakten aanvankelijk nauwkeurige kopieën voor technische studie. Daarna maakten zij variaties die hun begrip van structuur en stijl toonden. In de laatste fase overtroffen zij het voorbeeld, als teken van wedijver en verbetering tussen de kunstenaar en diens bron. Franciscus Junius adviseerde kunstenaars om bij de beste meesters te rade te gaan en herkenbare voorbeelden te verbeteren. Deze benadering diende zowel als eerbetoon aan het voorbeeld als om de superioriteit van de kunstenaar te tonen. Het onderzoeken van de invloeden op een kunstenaar geeft inzicht in diens creatieve proces en artistieke ontwikkeling.

Yamamura Toyonari werd in 1885 geboren in Japan. Yamamura Toyonari overleed in 1942, op 57-jarige leeftijd.

Yamamura Toyonari overleed in 1942 op 57-jarige leeftijd.