Robert Johnson

Het is moeilijk om één “bekendste” werk van Robert Johnson aan te wijzen, omdat zijn oeuvre uiteenlopend was. Tussen 1955 en 1959 maakte Johnson wat hij “combines” noemde. Deze werken lieten zich niet eenvoudig indelen en bevonden zich tussen schilderkunst en beeldhouwkunst. Hij verwerkte alledaagse voorwerpen, bijvoorbeeld een opgezette geit, een bed of banden. Deze “combines” tonen zijn experimentele omgang met materialen. Eerder experimenteerde Johnson tussen 1949 en 1951 met fotografische blauwdrukken. In 1951 had hij zijn eerste solotentoonstelling bij de Betty Parsons Gallery in New York. Rond dezelfde tijd, in 1951-52, maakte hij geheel zwarte en geheel witte schilderijen. In 1953 begon hij aan een reeks geheel rode schilderijen. een werk daarvan, Red Painting (1953), heeft een gelaagd oppervlak van krantenpapier en stof, bedekt met tinten rode verf. Johnson gumde in 1953 ook een tekening van de Kooning uit, een gebaar dat bekend is geworden. Hij ontwierp decors en kostuums voor het dansgezelschap van Merce Cunningham en voor Paul Taylor.

De prenten van Robert Johnson worden meestal als beperkte oplagen verkocht. De kunstenaar bepaalt het aantal prenten in een oplage, niet de techniek. De meeste prentmakers beperken hun oplagen. Het oplagenummer staat in potlood als breuk linksonder in de marge, met het individuele prentnummer boven de totale oplagegrootte. Zo betekent 12/25 de twaalfde prent van 25. De titel staat in het midden en de handtekening van de kunstenaar rechts. Sommige kunstenaars maken ook een afzonderlijke reeks kunstenaarsproeven, doorgaans tien procent van de oplage, gemerkt met “AP” na de nummering. De Professional Art Dealers Association of Canada omschrijft een originele prent als een afbeelding die uitsluitend als prent is bedacht en uitgevoerd, gewoonlijk in een genummerde oplage en gesigneerd door de kunstenaar. Elke prent wordt afzonderlijk geïnkt en afgedrukt; het is een techniek met meerdere originelen. De nummering houdt het aantal prenten in de oplage bij.

Robert Johnson gebruikt olieverf van kunstenaarskwaliteit. Als schilderondergrond gebruikt hij MDF met gesso, gegrond doek dat op MDF is geplakt en gegrond doek. Hij geeft de voorkeur aan fijngeweven katoenen doek met drie lagen acrylgesso. Johnson vindt het bevredigend om zijn eigen doeken te gronden en op te spannen, omdat dit de gewenste kwaliteit garandeert en zijn gedachten vóór het schilderen richt. Hij gebruikt kattentongpenselen en platte penselen, van kleine tot grote varkensharen penselen. Synthetische penselen vermijdt hij omdat ze niet de veerkrachtige weerstand van varkenshaar tegen het doek bieden. Hij verkiest goed ingewerkte varkensharen penselen: hun stompe vorm laat een bredere toepassing van olieverf toe en voorkomt al te scherpe toetsen.

Om werk te zien dat vergelijkbaar is met dat van Robert Johnson, kunt u musea met belangrijke collecties art deco bezoeken. In de Verenigde Staten hebben verschillende instellingen relevante stukken: Charles Hosmer Morse Museum of American Art in Winter Park, Florida; Los Angeles County Museum of Art (LACMA); Metropolitan Museum of Art in New York; Minneapolis Institute of Arts; Museum of Modern Art, eveneens in New York; Virginia Museum of Fine Arts in Richmond; en Wolfsonian bij Florida International University in Miami Beach. In Canada kan het Royal Ontario Museum in Toronto relevante werken bezitten. In het Verenigd Koninkrijk kunt u denken aan Bakelite Museum in Williton; Brighton Museum & Art Gallery; Geffrye Museum in Londen; Manchester Art Gallery; National Museums of Scotland, Royal Museum, in Edinburgh; en Victoria & Albert Museum in Londen.

Robert Johnson was een bluesmuzikant. Bij vormende invloeden tussen kunstvormen is het moeilijk om het werk van afzonderlijke kunstenaars te isoleren, omdat zulke invloeden doorgaans hele groepen en generaties in verschillende technieken raken. De effecten van jazz en blues hangen samen met uiteenlopende esthetische opvattingen. Kunstenaars met belangstelling voor Afrikaanse kunst legden een verband tussen die kunstvormen en jazzmuziek, vanuit de impulsen die zij zochten. Anderen, gericht op modernisme en stedelijkheid, zagen de klanken van jazz als vergelijkbaar met hun ervaring van de moderne stad. De schilder Joan Mitchell zei dat zij “van iedereen iets probeerde over te nemen”. De ordening van beelden in haar hoofd beantwoordde aan de behoeften van haar kunst. Ingres betekende bijvoorbeeld korte tijd iets voor haar, omdat de Kooning zich op zijn werk had gebaseerd en zij op dat van de Kooning. Belangrijker waren voor haar de schilderijen van Kandinsky, Matisse, Mondrian, Gorky en de Kooning zelf. Ook Bach en bluesmuzikant Snooky Pryor inspireerden haar. Jackson Pollock hield van jazz en luisterde ernaar tijdens het werken. Er zijn parallellen getrokken tussen de kleur, patronen en spontaniteit van zijn schilderijen en jazzimprovisatie.

William H. Johnson (1901-1970) was een Afro-Amerikaanse kunstenaar. Geboren in Florence, South Carolina, toonde hij al vroeg belangstelling voor kunst. Johnson verhuisde naar New York City en later naar Europa om zich als schilder te ontwikkelen. In de jaren 1930 werkte hij in een expressionistische stijl, waarbij gebogen lijnen het beeld vervormden. Deze benadering vond geen publiek in Europa, dus keerde hij terug naar de Verenigde Staten, maar ook daar bleef succes uit. Johnson ging weer naar Europa en ontwikkelde een nieuwe, zogenoemd “primitieve” stijl. Deze werken gebruikten helderdere kleuren en oogden vlakker, met minder diepte in drie dimensies dan zijn eerdere schilderijen. Mogelijk werd hij beïnvloed door volkskunst, vooral de kleurrijke quilts van Afro-Amerikaanse vrouwen. Na opnieuw naar New York en vervolgens korte tijd naar South Carolina te zijn verhuisd, gebruikte Johnson deze stijl om de geschiedenis en cultuur van Afro-Amerikanen weer te geven. Veel schilderijen tonen het leven in het Zuiden. Ondanks de kwaliteit van zijn oeuvre kreeg Johnson tijdens zijn leven weinig publieke erkenning. Die kwam kort vóór zijn dood, toen de Smithsonian Institution in Washington, D.C., in 1966 instemde met het onderbrengen van zijn volledige levenswerk.