Helmut Kolle

Helmut Kolle staat bekend om zijn schilderijen. Hij schilderde portretten, zelfportretten, jockeys, soldaten, boksers en stierenvechters.

Helmut Kolle is vooral bekend om zijn schilderijen uit de jaren 1920, met name die uit zijn tijd in Parijs. Hoewel hij een omvangrijk oeuvre maakte, heeft geen enkel werk onbetwiste iconische status verworven. Zijn schilderijen bevatten vaak vereenvoudigde vormen en een ingetogen palet. Hij beeldde stillevens, portretten en figuren in interieurs af. Het werk toont invloed van de Nieuwe Zakelijkheid (Neue Sachlichkeit) en classicisme. Tot zijn bekendere schilderijen behoren “Still Life with Lobster” (1927) en zijn portretten, gekenmerkt door precieze uitvoering en koele afstandelijkheid. In Duitsland kreeg Kolle tijdens de Weimarrepubliek aandacht. Later veroordeelden de nazi's zijn kunst en verboden ze hem te exposeren. Die onderdrukking droeg bij aan een periode van vergetelheid, waaruit zijn werk pas betrekkelijk recent weer naar voren is gekomen. Hoewel hij geen bekende naam is bij het grote publiek, zijn zijn schilderijen nu opgenomen in verschillende belangrijke museumcollecties.

Helmut Kolle (1899–1931) was een Duitse kunstenaar die wordt verbonden met de Nieuwe Zakelijkheid. Hij staat bekend om portretten, stillevens en stadsgezichten. Bij het beoordelen van Kolles prenten spelen verschillende factoren mee. De marktwaarde hangt af van het moment waarop de prent is gemaakt. Een ‘vintage’ prent, gemaakt kort na het oorspronkelijke beeld (liefst door de fotograaf of onder diens toezicht), is vaak meer waard. Handtekeningen of stempels kunnen de echtheid bevestigen. Ook de oplagegrootte kan de waarde beïnvloeden. Sommige hedendaagse kunstenaars beperken hun oplagen kunstmatig en geven genummerde edities uit. De herkomstgeschiedenis en eerdere eigendom kunnen eveneens de prijs beïnvloeden en de echtheid bevestigen. Prenten uit bekende collecties kunnen meer opbrengen. Ook de gebruikte techniek is van belang. De Professional Art Dealers Association of Canada omschrijft een originele prent als een beeld dat als prent is bedacht en uitsluitend als prent is uitgevoerd, doorgaans in een genummerde oplage en met handtekening. Elke prent wordt afzonderlijk gemaakt met een plaat of andere matrix. Een reproductie daarentegen is een kopie van werk dat oorspronkelijk in een ander medium, bijvoorbeeld als schilderij, is gemaakt. Een reproductie wordt geen originele prent door haar te nummeren of te signeren.

Helmut Kolles artistieke verwantschappen zijn complex: tijdens zijn loopbaan bewoog hij zich tussen verschillende stijlen. Hij wordt vooral verbonden met het expressionisme, een stroming die begin 20e eeuw in Duitsland ontstond. Expressionisten probeerden subjectieve emoties en ervaringen weer te geven met krachtige kleuren, vervormde vormen en vereenvoudigde composities. Kolles werk toont echter ook invloeden van het fauvisme en de Nieuwe Zakelijkheid. In sommige vroege werken is het fauvisme herkenbaar aan intense kleuren en nadrukkelijk penseelwerk. Later koos hij voor een realistischer aanpak die verband houdt met de Nieuwe Zakelijkheid en wordt gekenmerkt door afstandelijke, objectieve weergave. Hoewel Kolle zich met het expressionisme bezighield, bleef zijn stijl daar niet toe beperkt. Hij verwerkte uiteenlopende invloeden tot een eigen aanpak die zich moeilijk laat indelen. Zijn bereidheid te experimenteren en verschillende invloeden in zich op te nemen, maakt hem tot een kunstenaar die de grenzen van één stijl overstijgt.

Helmut Kolle staat bekend om zijn glasschilderijen. Deze techniek stelt specifieke optische eisen: kleuren werken door het smelten en filteren van licht. Tinten ontstaan doordat glas en glazuurverf bepaalde golflengten selectief absorberen of verspreiden. Kleurwaarden worden voortgebracht door ionen van specifieke metalen die in glas en glasverf zijn opgelost. Vanaf ongeveer 1430 namen glasschilders technieken uit de olieverfschilderkunst en grafiek over. Glas werd een beelddrager, vergelijkbaar met hout of doek. Glasschilders gebruikten kleuren naturalistisch en openden zo de geschilderde achtergronden. Het licht valt meestal van linksboven, alsof het van een denkbeeldige lichtbron komt. Er wordt vormmodellering en schaduw toegevoegd. Kolle gebruikte ondoorzichtig glas en één enkele ruit per afbeelding, zodat het werk verplaatsbaar was en aan een muur kon hangen of vast in een architectonisch onderdeel kon worden gemonteerd. Hij gebruikte zandstralen. Het materiaal was geflasht glas: melkglas met een dunne glaslaag in een andere kleur. Het te zandstralen glas werd met sjabloonpapier afgedekt; het ontwerp werd uitgesneden en onder druk werd zand geblazen om reliëf in het glas te slijpen.

Helmut Kolle, een Duitse kunstenaar, wordt verbonden met het expressionisme, een stroming die begin 20e eeuw aan kracht won. Het expressionisme omvatte uiteenlopende stijlen en wordt vaak gekenmerkt door sterke emotie, spiritualiteit en een weerspiegeling van elementaire krachten. Het Duitse expressionisme wortelt in oudere Duitse kunst, zoals het werk van Matthias Grünewald en Albrecht Dürer. Expressionisten zochten rechtstreeks contact met de werkelijkheid en wilden de spanning tussen individu en wereld met grote kracht uitdrukken. De stroming kreeg ook kritiek: sommigen vonden dat ze te maniëristisch werd en haar gevoel voor nauwkeurige artistieke taken verloor. Ondanks uiteenlopende meningen over haar waarde heeft het expressionisme een blijvende invloed gehad, veranderde het de kijk op de werkelijkheid en beïnvloedde het latere stromingen. De stijl is tegenstrijdig en omvat uiteenlopende kenmerken als vrijheid tegenover beperking en instinct tegenover intellect.

Helmut Kolle (1899–1931) was een Duitse kunstenaar die vooral in Frankrijk werkte. Hij is vooral bekend om zijn schilderijen en grafische werk. Kolle werd op 24 februari 1899 geboren in Berlijn. In 1918 begon hij zijn kunstopleiding aan de Kunstakademie in Weimar, waar hij studeerde bij Walther Klemm. In 1919 verhuisde hij naar Berlijn en vervolgde zijn studie aan de Hochschule für Bildende Künste. In 1922 verhuisde Kolle naar Parijs, waar hij een atelier vestigde en zijn volwassen stijl ontwikkelde: vereenvoudigde vormen, heldere lijnen en een ingetogen palet. In deze periode ontmoette hij kunstverzamelaar en handelaar Wilhelm Uhde, die zijn beschermheer werd en zijn werk promootte. In de jaren 1920 exposeerde Kolle regelmatig in Parijs en andere Europese steden. Hij verwierf erkenning voor zijn portretten, stillevens en figuurcomposities. Zijn loopbaan eindigde vroeg door zijn dood aan griep in 1931. Hij stierf op 32-jarige leeftijd in Chantilly, Frankrijk. Hoewel zijn actieve periode kort was, is zijn werk de afgelopen decennia steeds meer aandacht gaan krijgen.

Werk van Helmut Kolle is te zien in verschillende museumcollecties. Daaronder zijn het Brücke Museum en de Nationalgalerie in Berlijn; de Kunsthalle en Sammlung Böttcherstraße in Bremen; en het Ludwig Museum en Wallraf-Richartz Museum in Keulen. Andere musea zijn het Folkwang Museum en de Gesellschaft Kruppsche Gemäldesammlung in Essen, de Kunsthalle in Hamburg en het Niedersächsisches Landesmuseum in Hannover. Kolle's werken bevinden zich ook in de Städtische Kunsthalle in Mannheim, de Bayerische Staatsgemäldesammlungen in München, de Stiftung Ada und Emil Nolde in Seebüll en het Von der Heydt Museum in Wuppertal. Voor specifieke werken en beschikbaarheid kun je het museum het beste vóór een bezoek raadplegen.

Helmut Kolle werd in 1899 geboren in Berlin-Charlottenburg, Duitsland. Zijn vader was bacterioloog Wilhelm Kolle, die later leiding gaf aan het Paul Ehrlich Institute. Van 1902 tot 1917 woonde het gezin in Bern, Zwitserland, waarna het naar Frankfurt verhuisde. In 1918 begon Kolle kunst te studeren aan de Academie voor Schone Kunsten in Berlijn. Al snel verhuisde hij naar Weimar, waar hij bij Erich Heckel studeerde. In 1923 reisde Kolle naar Zuid-Europa en woonde een tijd in Italië en Frankrijk. Uiterlijk in 1924 had hij zich in Parijs gevestigd en veranderde hij zijn voornaam van ‘Hellmuth’ in ‘Helmut’. In die periode raakte hij bevriend met Wilhelm Uhde, die een belangrijke beschermheer en verzamelaar van zijn werk werd. In 1927 verhuisde Kolle naar Bretagne, waar hij bleef tot het begin van de Tweede Wereldoorlog. Daarna keerde hij terug naar Duitsland. Na de oorlog ging hij weer naar Frankrijk en vestigde hij zich in 1954 in Genève, Zwitserland, waar hij in 1970 stierf.

Personen die rechtstreeks door Helmut Kolle zijn beïnvloed, zijn moeilijk aan te wijzen. De latere Duitse kunstenaar Anselm Kiefer ging in zijn boek Koll Visiting Kiefer uit 1969 in op het werk van Kolle, een medestudent. Het boek documenteerde Kolles sculpturen, die door Donald Judd en Robert Morris waren beïnvloed, in Kiefers atelier. Kiefers werk bekritiseerde de Amerikaanse minimalistische stroming van begin jaren 1960, die subjectiviteit wilde uitbannen. Kiefer bracht daar juist weer subjectiviteit in door Kolles minimalistische objecten in een chaotische omgeving te plaatsen, zodat een verhaal ontstond waarin de kunst moeite leek te hebben haar zuiverheid te bewaren. In bredere zin behoort Kolle tot een generatie Duitse schilders uit de jaren 1960 en 1970 die zich intensief bezighield met de mogelijkheden van schilderkunst. Zij gingen de gestuele of monochrome abstractie van kunstenaars als Emil Schumacher, Walter Stohrer en Ulrich Erben aan. Deze schilders waardeerden het schilderproces evenzeer als de figuratieve inhoud; dat leidde vaak tot expressieve, bijna abstracte beelden.

Zonder meer specifieke informatie is het moeilijk concrete invloeden op Helmut Kolle aan te wijzen. Wel telde de Bauhaus-school veel kunstenaars die invloed kunnen hebben gehad. Tot de figuren die met Bauhaus worden verbonden behoren Gyula Pap, Max Peiffer Watenphul, Walter Peterhans, Josef Pohl, Hans Przyrembel, Konrad Püschel, Margaretha Reichardt, Rainer Maria Rilke, Karl Peter Röhl, Agnes Roghé, Hajo Rose en Reinhold Rossig. Andere Bauhaus-kunstenaars waren Xanti Schawinsky, Hinnerk Scheper, Oskar Schlemmer, Joost Schmidt, Kurt Schmidt, Eberhard Schrammen, Lothar Schreyer, Herbert Schürmann, Kurt Schwertfeger, Werner Siedhoff, Alma Siedhoff-Buscher, Franz Singer, Franz Skala, Naum Slutzky, Irmgard Sörensen, Paula Stockmar, Gunta Stölzl, Wolfgang Tümpel, Otto Umbehr, Henry van de Velde, Reingard Voigt, Lis Volger, Wilhelm Wagenfeld, Nikolai Wassiljew, Vincent Weber, Margaret Willers, Hans Wittwer, Anni Wottiz, Iwao Yamawaki en Michiko Yamawaki. De aanwezigheid van zoveel kunstenaars wijst op een rijke, diverse en samenwerkende omgeving bij het Bauhaus.

Helmut Kolle was een Duitse schilder die Duits modernisme met Franse schilderkunst combineerde. In 1924 verhuisde hij met zijn partner en mentor, kunstverzamelaar Wilhelm Uhde, naar Parijs. Hij stierf in 1931 in Chantilly, Frankrijk, aan een long- en hartinfectie.