1868–1933 · Duits[1]
August Natterer
- Outsiderkunst
Op 1 april 1907[1] kreeg August Natterer, een achtendertigjarige elektricien uit Württemberg, een visioen van het Laatste Oordeel. Later beschreef hij hoe hij in een halfuur tienduizend beelden voorbij zag flitsen. Na een zelfmoordpoging werd hij opgenomen in een van meerdere psychiatrische instellingen. Daar bleef hij de rest van zijn leven; hij stierf op 7 oktober 1933[1], op 65-jarige leeftijd. In die zesentwintig jaar maakte hij een reeks tekeningen die het twintigste-eeuwse begrip van de relatie tussen kunst en geestesziekte zouden veranderen.
Biografie
Natterer werd op 3 augustus 1868[1] geboren in Schornreute. Hij was opgeleid als ingenieur en had vóór zijn inzinking een vaste loopbaan als elektricien opgebouwd. De technische precisie van die achtergrond is rechtstreeks in zijn werk te zien: zijn tekeningen hebben de helderheid en ruimtelijke logica van schema's, toegepast op beelden van kosmisch geweld en visionaire wanorde. Hexenkopf (Het hoofd van de heks, ca. 1915[1]), in de Prinzhorn-collectie in Heidelberg, is met potlood, pen en waterverf op karton gemaakt en meet ongeveer tien bij dertien inch. Het toont de combinatie van mechanische exactheid en apocalyptische inhoud.
Hans Prinzhorn, psychiater en kunsthistoricus, koos Natterer als een van tien uitzonderlijke patiënt-kunstenaars voor zijn publicatie uit 1922[1] over de kunst van geesteszieken. Dat boek bereikte Jean Dubuffet en de surrealisten. Natterers Miraculous Shepherd beïnvloedde Max Ernst rechtstreeks bij diens Oedipus Rex. Natterer beweerde dat Axle of the World with Rabbit (1919) de Eerste Wereldoorlog had voorspeld.
De Prinzhorn-collectie aan de Universiteit van Heidelberg blijft de belangrijkste bewaarplaats van zijn werk.
Tijdlijn
- 1868Geboren op 3 augustus in Schornreute. Later volgde hij een opleiding tot ingenieur.
- 1907Kreeg op 1 april, op 38-jarige leeftijd, een visioen van het Laatste Oordeel. Hij zag in een halfuur tienduizend beelden voorbijflitsen.
- 1907Werd na een zelfmoordpoging opgenomen in een psychiatrische instelling.
- 1915Maakte Hexenkopf (Het hoofd van de heks) met potlood, pen en waterverf op karton.
- 1919Maakte Axle of the World with Rabbit. Natterer beweerde dat het de Eerste Wereldoorlog had voorspeld.
- 1922Hans Prinzhorn koos Natterer in zijn publicatie over de kunst van geesteszieken als een van tien uitzonderlijke patiënt-kunstenaars.
- 1933Stierf op 7 oktober in Rottweil, op 65-jarige leeftijd. Hij had 26 jaar in psychiatrische instellingen doorgebracht.
Belangrijke werken
Tik om groter te bekijken.
Volgende stop
Bekijk de kunststromingen →
Alle kunststromingen in de collectie, van de renaissance tot popart.
Prints van August Natterer
Met de hand afgewerkte, archiefbestendige prints van het oeuvre van August Natterer.
Verwante kunstenaars
Haal August Natterer in huis.
Bekijk alle prints van August Natterer →Veelgestelde vragen
Waar staat August Natterer om bekend?
August Natterer staat bekend om een oeuvre van tekeningen dat hij in psychiatrische instellingen maakte. Hans Prinzhorn selecteerde zijn werk voor zijn publicatie over de kunst van geesteszieken, die kunstenaars als Jean Dubuffet en Max Ernst beïnvloedde.Wat is het beroemdste werk van August Natterer?
Het is moeilijk één definitief ‘beroemdste werk’ van August Natterer (1868[1]–1933[1]) aan te wijzen. Hij maakte kunst toen hij patiënt was in psychiatrische instellingen. Zijn werk is vooral bekend binnen de context van art brut of outsiderkunst. Natterer tekende, schilderde en schreef. Hij verbeeldde vaak visionaire ervaringen en symbolische beelden. Terugkerende motieven zijn Wunderzeichen (wondertekens) en zelfportretten. Deze beelden weerspiegelen zijn innerlijke wereld en pogingen zijn ervaringen te communiceren. Reproducties van zijn werk verschijnen in publicaties en tentoonstellingen over outsiderkunst, wat de bekendheid ervan heeft vergroot. Geen afzonderlijk werk is echter algemeen bekend geworden. De belangstelling gaat uit naar zijn oeuvre als geheel en de relatie ervan met zijn geestestoestand.Wat moet ik weten over de prints van August Natterer?
Om de prenten van August Natterer te begrijpen, zijn enkele basisbegrippen nuttig. Een vintage print is gemaakt rond de tijd dat het negatief werd opgenomen. Een period print is binnen ongeveer 15 jaar na de oorspronkelijke opname gemaakt. Latere afdrukken heten ‘oud’ of ‘modern’. Een originele prent wordt door de kunstenaar gemaakt of onder diens toezicht. Een facsimile probeert materialen en werkwijze van de originele prent na te bootsen. Kunstenaars maken originele prenten vaak met de hand, met technieken als houtsnede, gravure, linoleumsnede, mezzotint, ets, lithografie of serigrafie. Het beeld wordt daarbij rechtstreeks op de plaat, het houtblok, de steen of de zeef gemaakt. Offsetreproducties, ook posters of beeldafdrukken genoemd, worden fotochemisch vervaardigd. Giclée-prenten zijn kunstdrukken met inkjettechnologie. Bij canvastransfers wordt het beeld op doek overgebracht, zodat het eruitziet als een schilderij. De kunstmarkt maakt onderscheid tussen reproductiegravures en originele etsen; de laatste worden gewaardeerd om hun directe relatie met de kunstenaar.Tot welke stijl of stroming behoorde August Natterer?
August Natterer (1868[1]–1933[1]) was een Duitse kunstenaar en psychiatrisch patiënt. Hij wordt verbonden met de kunststroming van de Prinzhorn-collectie: kunst gemaakt door psychiatrische patiënten en in het begin van de 20e eeuw verzameld door psychiater en kunsthistoricus Hans Prinzhorn. Natterer kreeg in 1907[1] een psychische inzinking. In de jaren daarna begon hij tekeningen en schilderijen te maken terwijl hij was opgenomen. Zijn werk bevat vaak visionaire beelden, geometrische patronen en symbolische elementen, die zijn innerlijke ervaringen en hallucinaties weerspiegelen. Andere kunstenaars uit de Prinzhorn-collectie zijn Karl Brendel, Emma Hauck en Franz Karl Bühler. De collectie werd een belangrijke bron voor expressionistische en surrealistische kunstenaars, die geïnteresseerd waren in de onbevangen creativiteit en emotionele intensiteit die zij bij psychiatrische patiënten zagen. Natterers kunst biedt een inkijk in de geest van iemand met een psychose en roept vragen op over de relatie tussen geestesziekte en creatieve expressie.Welke technieken of materialen gebruikte August Natterer?
August Natterer, ook bekend als Natterer Jakobi, was een Duitse kunstenaar en een van de belangrijkste figuren van art brut. In 1907[1] kreeg hij de diagnose schizofrenie en begon hij kunst te maken terwijl hij was opgenomen. Zijn werken omvatten tekeningen en schetsen, vaak gemaakt met kleurpotlood en soms met waterverf. Ze bevatten geregeld symbolische beelden, geometrische patronen en tekst. Hij maakte ook wat hij Wunderbilder (wonderbeelden) noemde: tekeningen die zijn hallucinaties en visioenen moesten verbeelden. Natterer geloofde dat zijn kunst boodschappen uit het hiernamaals overbracht. Hij legde artsen en bezoekers vaak de betekenis van zijn symbolen en composities uit. Zijn stijl combineert nauwkeurige details met visionaire inhoud. Hoewel hij geen formele kunstopleiding had, tonen zijn werken een verfijnd begrip van compositie en kleurtheorie. Ze bieden inzicht in de geest van iemand die een psychose doormaakt en in de kracht van kunst als communicatiemiddel.Waar stond August Natterer om bekend?
August Natterer (1868[1]–1933[1]) was een Duitse kunstenaar en psychiatrisch patiënt, bekend om zijn visionaire kunst. In 1907[1] kreeg hij een psychotische episode die hij een ‘kosmische ervaring’ noemde. Hij geloofde bijzondere krachten te hebben en contact te hebben met bovennatuurlijke wezens. Na deze episode werd hij voor de rest van zijn leven opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis. Tijdens zijn opname begon Natterer tekeningen en schilderijen te maken waarin hij zijn hallucinaties en wanen verwerkte. Vaak bevatten ze geometrische vormen, symbolen en figuren die volgens hem in visioenen aan hem waren geopenbaard. Zijn kunst wordt met art brut of outsiderkunst verbonden omdat hij geen formele opleiding had en buiten de gangbare artistieke conventies werkte. Zijn werk biedt inzicht in zijn innerlijke wereld.Wanneer leefde en werkte August Natterer?
August Natterer werd in 1868[1] geboren en stierf in 1933[1]. Hij was een Duitse kunstenaar en wordt tegenwoordig beschouwd als een belangrijke outsiderkunstenaar. Voordat hij kunstenaar werd, volgde hij een opleiding tot elektricien en werkte hij als verkoper. Rond 1907[1] kreeg hij een reeks intense hallucinaties en psychotische episodes, waarna hij in een psychiatrische instelling werd opgenomen. Daar bleef hij de rest van zijn leven. Tijdens zijn opname begon hij tekeningen en schilderijen te maken, geïnspireerd door zijn visioenen. Deze werken bevatten vaak symbolische beelden, geometrische patronen en figuren die zijn veranderde werkelijkheidsbeleving weerspiegelen. Hij werd verbonden met art brut, of outsiderkunst, die kunst buiten de gangbare artistieke conventies waardeert. Hoewel hij tot 1933 leefde, lijkt zijn artistieke activiteit vooral tussen 1907 en het begin van de jaren 1920 te hebben plaatsgevonden.Waar kan ik het werk van August Natterer zien?
Het kan moeilijk zijn specifieke locaties te vinden waar werk van August Natterer (1868[1]–1933[1]), een Duitse kunstenaar en psychiatrisch patiënt die met art brut wordt verbonden, wordt getoond. Veel werk bevindt zich in particuliere collecties of kleinere musea. Verschillende Duitse musea met expressionistische kunst en kunst van psychiatrische patiënten kunnen werk van Natterer bezitten: Ludwig Museum in Keulen, Kunsthalle in Hamburg en Von der Heydt Museum in Wuppertal. Ook Sammlung Böttcherstraße in Bremen bezit relevant werk. Om te bevestigen of een museum Natterers werk momenteel toont, kunt u het beste de online catalogus raadplegen of rechtstreeks contact opnemen. Die bronnen geven de meest actuele informatie over collecties en tentoonstellingen.Wie werd door August Natterer beïnvloed?
Duidelijke lijnen van invloed van August Natterer op andere kunstenaars zijn moeilijk vast te stellen. Natterer was autodidact en werkte relatief geïsoleerd. Hij maakte geen deel uit van een gevestigde stroming en was tijdens zijn leven weinig bekend. Na zijn dood kreeg zijn kunst wel erkenning, vooral bij mensen die geïnteresseerd zijn in kunst van psychiatrische patiënten en wat soms outsiderkunst wordt genoemd. Zijn visionaire beelden en symbolische taal kunnen weerklank hebben gevonden bij latere kunstenaars die het onderbewuste en onconventionele expressievormen verkenden. Sommige geleerden leggen verbanden met het surrealisme vanwege gedeelde belangstelling voor dromen, automatisme en het irrationele. Deze verbanden zijn echter speculatief: er is geen direct bewijs dat de surrealisten Natterers kunst kenden. Iedere invloed zou indirect zijn geweest.Wie beïnvloedde August Natterer?
August Natterer (1868[1]–1933[1]) was een Duitse autodidactische kunstenaar en een van de belangrijkste figuren van art brut. Zijn invloeden zijn complex en hangen samen met zijn geestesziekte en visioenen. Hij had geen formele kunstopleiding. Voor zijn psychische inzinking werkte hij als elektricien en was hij geïnteresseerd in wetenschap en technologie. Die achtergrond kan de geometrische en symbolische elementen in zijn werk hebben beïnvloed. Zijn kunst werd rechtstreeks gevormd door hallucinaties en wanen. Natterer geloofde contact te hebben met bovennatuurlijke krachten en dat zijn kunst een middel was om die ervaringen te communiceren. Hij maakte tekeningen en teksten waarin hij zijn visioenen vastlegde, vaak met symbolen en figuren die voor hem persoonlijk betekenis hadden. In zijn beeldtaal komt het terugkerende motief voor dat hij ‘Wrathful Countenance’ noemde. Sommige geleerden zien overeenkomsten met kunstenaars buiten de hoofdstroom, zoals Adolf Wölfli. Natterers kunst blijft echter zeer persoonlijk en weerspiegelt vooral zijn innerlijke wereld, niet een reactie op externe artistieke trends.Wie was August Natterer?
August Natterer (1868[1]–1933[1]) was een Duitse kunstenaar en psychiatrisch patiënt. Voordat hij werd opgenomen, werkte hij als elektricien en verkoper. In 1907[1] kreeg hij intense hallucinaties en wanen, die hij een ‘kosmische gebeurtenis’ noemde. Hij geloofde dat hem goddelijk inzicht in de toekomst was gegeven. Hij kreeg daarop de diagnose schizofrenie en bracht de rest van zijn leven door in verschillende psychiatrische instellingen. Daar maakte hij een omvangrijk oeuvre van tekeningen en collages, vaak met symbolische beelden en geometrische vormen. Zijn kunst werd een manier om zijn innerlijke ervaringen en visioenen uit te drukken. Zijn werk wordt nu verbonden met art brut: kunst buiten de grenzen van de officiële cultuur. Het biedt een blik in de geest van iemand met een psychose en wordt nog steeds door kunsthistorici en professionals in de geestelijke gezondheidszorg bestudeerd.Waarom zijn de werken van August Natterer vandaag belangrijk?
August Natterer (1868[1]–1933[1]) was een Duitse kunstenaar en psychiatrisch patiënt. Tegenwoordig staat hij bekend om zijn outsiderkunst, gemaakt tijdens zijn verblijf in psychiatrische instellingen. Zijn artistieke productie begon na een reeks intense hallucinaties en wanen in 1907[1], die leidden tot zijn eerste opname. Hij geloofde dat hij de ‘uitverkorene’ was en dat zijn visioenen kosmische betekenis hadden. Zijn kunst werd een manier om deze ervaringen vast te leggen en te communiceren. Zijn werken bevatten vaak geometrische vormen, symbolische figuren en geheimzinnige teksten. Deze elementen weerspiegelen zijn pogingen zijn innerlijke wereld te begrijpen en weer te geven. Een terugkerend motief zijn de Wunderzeichen (wondertekens), visuele elementen met een persoonlijke betekenis voor Natterer. Zijn tekeningen en schilderijen bieden inzicht in de geest van iemand met een psychose. De belangstelling voor zijn kunst groeide na zijn dood, vooral dankzij psychiater en kunsthistoricus Hans Prinzhorn, die Natterers werk opnam in zijn collectie kunst van psychiatrische patiënten. Tegenwoordig wordt Natterers kunst gewaardeerd om haar rauwe expressie en unieke perspectief. Ze vormt een waardevol document van een bepaald type veranderd bewustzijn.
Bronnen
De redactionele tekst gebruikt de volgende primaire en tertiaire bronnen over August Natterer.
- [1] Wikipedia Wikipedia: August Natterer Gebruikt voor: biografie, geboortedata, overlijdensdata, identificatiegegevens, toeschrijving aan een kunststroming, nationaliteit.
- [2] boek guggenheim-gustavklimtegons00mess Gebruikt voor: biografie.
- [3] boek Husslein-Arco, Agnes, editor; Koja, Stephan, editor; Law, Rebecca (Translator), translator; McInnes, Robert (Translator), translator; Somers, Nick, translator; Monet, Claude, 1840-1926. Paintings. Selections; Österreichische Galerie Belvedere, h Gebruikt voor: biografie, stijlanalyse.
- [4] boek Masterpieces of western art : a history of art in 900 individual studies from the Gothic to the present day Gebruikt voor: biografie.
- [5] boek Neoclassicism and romanticism : architecture, sculpture, painting, drawings, 1750-1848 Gebruikt voor: biografie, stijlanalyse.
- [6] boek Anne-Marie O'Connor, The Lady in Gold Gebruikt voor: biografie.
De redactie staat onder toezicht van Solis Prints. Bronnen gecontroleerd op 9 oktober 2026. Klik op een bron voor meer informatie of houd de muis boven [N] op de pagina hierboven voor een voorvertoning.
Redactionele normenMethodologieCorrectiesToelichting op AI-gebruikOver de redactie