Anton Romako

Het is moeilijk één werk aan te wijzen als Anton Romako’s bekendste, omdat zijn reputatie berust op zijn kenmerkende stijl en de psychologische diepgang van zijn portretten, niet op één bepaald schilderij. Hij staat vooral bekend om portretten van leden van de Oostenrijkse aristocratie en intellectuele kringen. Deze werken kenmerken zich door dramatische belichting, ongewone composities en sterke aandacht voor het innerlijk van de geportretteerde. Tot zijn bekendere schilderijen behoren portretten van keizerin Elisabeth van Oostenrijk, ook bekend als Sisi, en verschillende zelfportretten die inzicht bieden in zijn persoonlijke worstelingen en artistieke visie. Deze en andere schilderijen dragen bij aan zijn reputatie als een belangrijke, zij het enigszins onconventionele, figuur in de Oostenrijkse kunst van de 19e eeuw.

Met zekerheid over Romako’s prenten valt weinig te zeggen. Hij maakte er relatief weinig; het meeste beschikbare materiaal bestaat uit reproducties van zijn schilderijen, gemaakt met uiteenlopende technieken. Voor de beoordeling zijn enkele termen nuttig. Een “originele prent” is als prent bedacht en uitsluitend als zodanig uitgevoerd, meestal in een genummerde oplage en door de kunstenaar gesigneerd. Elke afdruk in die oplage is een origineel, gedrukt van een daarvoor gemaakte plaat, steen, zeef, blok of andere matrix. Er bestaat geen ene originele prent waarvan kopieën zijn gemaakt. Een reproductie kopieert een kunstwerk dat in een ander medium, zoals schilderkunst of aquarel, is bedacht en wordt meestal fotomechanisch vervaardigd. Nummering of een handtekening verandert dat niet: het blijft een reproductie, geen originele prent. Prenten worden vaak genummerd; 12/25 betekent bijvoorbeeld nummer 12 uit een oplage van 25. Sommige kunstenaars houden een deel achter als kunstenaarsproeven, aangeduid met AP.

Romako combineerde traditionele methoden met eigen experimenten. Net als veel academisch geschoolde schilders werkte hij in stappen. Hij begon met tekeningen en schetste de compositie op het geprepareerde doek. De modellering gaf hij vaak aan met een roodbruine “saus”. Daarna bracht hij lokale kleur, licht en schaduw aan en werkte hij de schets uit met een volledig toonbereik. In de laatste fase verfijnde hij dit verder. Romako kende de optische eigenschappen van licht en kleur goed en werkte vaak op een sterk reflecterende witte grondlaag. De onderschildering kon een volledige grijstoonversie zijn of worden opgebouwd met een ondertekening, imprimatura en witte highlights. Dunne transparante glacis lieten de onderschildering de vormen bepalen. Hij lijkt vrijwel alle materialen en methoden minstens één keer te hebben geprobeerd.

Anton Romako (1832-1889) was een Oostenrijkse schilder, bekend om zijn onconventionele portretten en historieschilderijen. Tijdens zijn leven verwierf hij weinig erkenning en kampte hij met psychische problemen en financiële moeilijkheden. Zijn stijl wordt gekenmerkt door dramatische belichting, psychologische intensiteit en vaak vervormde of langgerekte figuren. Zijn portretten roepen geregeld een gevoel van onbehagen of vervreemding op. Achtergronden liet hij vaak onafgewerkt, zodat de aandacht naar de gezichtsuitdrukking van zijn modellen ging. Tot zijn bekendere werken behoren portretten van keizerin Elisabeth van Oostenrijk, ook bekend als Sisi, en de Italiaanse zeeheld Tegetthoff. Het portret van Tegetthoff bij de Slag bij Lissa (1878-1880) is een dynamische, zij het enigszins theatrale, verbeelding van oorlogsvoering op zee. Zijn keizerin Elisabeth is minder formeel dan veel koninklijke portretten uit die tijd. Zijn werk werd grotendeels genegeerd tot het begin van de 20e eeuw, toen zijn expressionistische stijl een nieuwe generatie kunstenaars en critici begon aan te spreken. Tegenwoordig geldt hij als een belangrijke, zij het enigszins geïsoleerde, figuur in de Oostenrijkse kunst van de 19e eeuw. Zijn schilderijen bevinden zich in de collecties van het Belvedere^[4] in Wenen en andere Europese musea.

Anton Romako was een Oostenrijkse schilder die leefde van 1832 tot 1889. Zijn oeuvre plaatst hem voornamelijk in de tweede helft van de 19e eeuw. Romako werd in Wenen geboren en begon daar zijn kunstopleiding aan de Academie voor Schone Kunsten. Later studeerde hij in München en Venetië. Deze vroege studies legden de basis voor zijn latere werk. Hij verbleef langere tijd in Rome, destijds een populaire bestemming voor kunstenaars. Ook reisde en werkte hij in Londen, Parijs en verschillende delen van Italië en Oostenrijk. Door zijn reizen kwam hij in aanraking met uiteenlopende kunststijlen en invloeden, die terug te zien zijn in zijn gevarieerde oeuvre. Hoewel hij een groot deel van zijn leven in Wenen woonde, kende zijn loopbaan enige instabiliteit en kreeg hij tijdens zijn leven weinig brede erkenning. Pas later kregen zijn schilderijen meer aandacht.

Anton Romako was Oostenrijks. Oostenrijk heeft een lange geschiedenis van kunst en architectuur, maar de Oostenrijkse of Weense rococo krijgt minder aandacht. Deze ontwikkelde zich vooral in interieurontwerp en decoratieve kunst. In de rococo-architectuur kwam belangstelling voor ornament naar voren. Het hof van Maria Theresia, keizerin van het Heilige Roomse Rijk van 1745 tot 1780, ontwikkelde de smaak voor rococo verder. Haar nadruk op sobere verbouwingen en uitbreidingen remde deels de bloei ervan in grote architectuurprojecten. De keizerin wilde meer comfort en intimiteit voor de koninklijke familie; vooral de vernieuwing van hofinterieurs gaf de Oostenrijkse rococo ruimte. Ze had 16 kinderen, onder wie MARIE-ANTOINETTE, die als vrouw van LOUIS XVI koningin van FRANKRIJK werd.

Romako’s invloed op andere kunstenaars is complex. Zijn eigen stijl, met psychologische intensiteit en onconventionele technieken, leidde niet tot een directe school van navolgers. Sommige kunsthistorici vermoeden wel invloed op latere expressionisten. Oskar Kokoschka bewonderde bijvoorbeeld Romako’s portretten; diens expressieve penseelvoering en aandacht voor emoties vertonen overeenkomsten met Romako’s aanpak. Ook zien sommige onderzoekers een verband tussen Romako’s dramatische composities en het werk van Edvard Munch. Beiden onderzochten vervreemding en psychische nood. Dit zijn mogelijke verbanden, geen bewezen invloeden. Romako’s kunst werd tijdens zijn leven grotendeels niet gewaardeerd. Erkenning kwam postuum, waardoor zijn directe invloed beperkt bleef. Eventuele invloed liep indirect via de herontdekking van zijn werk in het begin van de 20e eeuw.

Romako’s artistieke ontwikkeling vond plaats in een Oostenrijk dat sterk veranderde. In 1847 begon hij aan de Academie voor Schone Kunsten in Wenen, maar zijn onafhankelijke aard leidde tot conflicten met de academische omgeving. Zijn vroege werk toont invloed van het toen gangbare historisme, waarvan hij zich al snel verwijderde. Contact met verschillende kunstenaars en stromingen vormde zijn veranderende stijl. Hoewel hij niet langdurig bij één bepaalde meester studeerde, leerde hij van kunstenaars die hij bewonderde. Sommige onderzoekers wijzen op Venetiaanse schilderkunst, vooral in zijn kleurgebruik en dramatische licht. Anderen noemen het Franse realisme, met name Gustave Courbets portretten en maatschappijkritiek. Die invloeden zijn te zien in latere portretten en genrestukken, waarin hij mensen uit verschillende sociale klassen met een kritische blik afbeeldde. Zijn eigen stijl onderscheidde hem van veel tijdgenoten in de Oostenrijkse kunstwereld.

Anton Romako (1832–1889) was een Oostenrijkse schilder, herinnerd om onconventionele portretten en historiestukken. Hij werd geboren in Wenen en begon daar in 1847 aan de Academie voor Schone Kunsten. Ontevreden over de conservatieve aanpak studeerde hij later privé en reisde uitgebreid door Europa. Hij verbleef in Venetië, Rome en Londen en nam uiteenlopende invloeden in zich op. Zijn schilderijen kenmerken zich door dramatisch licht, losse penseelstreken en psychologische intensiteit. Hij beeldde onderwerpen vaak af met een gevoel van onbehagen of vervreemding, anders dan tijdgenoten die de voorkeur gaven aan geïdealiseerde, conventionele portretten. Hoewel hij enige erkenning kreeg, werd hij nooit breed geaccepteerd; zijn onconventionele stijl en moeilijke persoonlijkheid belemmerden zijn loopbaan. Hij stierf arm en vrijwel vergeten. Na zijn dood is zijn werk opnieuw beoordeeld. Nu geldt hij als een belangrijke, zij het geïsoleerde, figuur in de 19e-eeuwse Oostenrijkse kunst. Zijn schilderijen zijn te zien in grote musea, waaronder het Belvedere^[4] in Wenen.

Anton Romako (1832–1889) was een Oostenrijkse schilder wiens onconventionele stijl hem van tijdgenoten onderscheidde. Erkenning kwam postuum; tegenwoordig bewondert men zijn psychologische portretten en dramatische historiestukken om hun emotionele intensiteit en proto-expressionistische kenmerken. Zijn belang ligt in zijn eigenzinnige portretkunst. Hij ving de innerlijke onrust van zijn onderwerpen en riep vaak onbehagen of vervreemding op. Dat blijkt in werken als Portrait of Isabella Reuter (1869), waarin blik en houding een complexe emotionele toestand uitdrukken. Zijn portretten bieden inzicht in de angsten van de laat-19e-eeuwse samenleving. Historiestukken als The Battle of Lissa (1880) wijken af van traditionele heldhaftige voorstellingen: Romako gaf een chaotischer en dubbelzinniger beeld van oorlog. Deze moderne gevoeligheid spreekt huidige kijkers aan die kunst waarderen die conventionele verhalen uitdaagt. Zijn invloed is zichtbaar bij latere expressionisten die subjectieve emotie en vervormde vormen omarmden. Zijn kunst vormt een brug tussen 19e-eeuws realisme en de avant-gardebewegingen van de 20e eeuw.

Anton Romako werd geboren in 1832 in Oostenrijk. Anton Romako stierf in 1889, 57 jaar oud.

Anton Romako overleed in 1889 op 57-jarige leeftijd.