Abraham Bloemaert

Abraham Bloemaert staat bekend als de belangrijkste vertegenwoordiger van de Utrechtse maniëristen. Hij was de bestuurder en oprichter van het Utrechtse Sint-Lucasgilde. Hij werd bijna negentig en was een tijdgenoot van Rembrandt.

Abraham Bloemaert (1566-1651) was een Nederlandse schilder en prentmaker uit de late 16e en vroege 17e eeuw. Hij wordt verbonden met de Utrechtse School en staat bekend om historiestukken en enkele pastorale onderwerpen. Zijn prenten bestaan vooral uit clair-obscurhoutsneden en gravures. Veel daarvan ontstonden vroeg in zijn loopbaan, vóór 1600. Hij maakte ontwerpen die andere prentmakers, onder wie zijn zonen Frederick en Cornelis Bloemaert, konden graveren. Deze werden op grote schaal verspreid. Zijn prenten tonen belangstelling voor vorm en hij gebruikte vaak sterke licht-donkercontrasten voor dramatische effecten. Bloemaerts stijl werd beïnvloed door eerdere kunstenaars, zoals Hendrik Goltzius, en beïnvloedde op zijn beurt latere generaties Nederlandse kunstenaars. In zijn prenten onderzocht hij uiteenlopende religieuze en allegorische thema’s, die het intellectuele en geestelijke klimaat van zijn tijd weerspiegelden.

Abraham Bloemaert was actief in de late 16e en vroege 17e eeuw en wordt doorgaans met zowel het maniërisme als de vroege barok verbonden. Het maniërisme was in Europa verbreid van de late renaissance tot de vroege barok en stond bekend om gekunsteldheid en overdrijving. De daaropvolgende barok ontstond rond 1600 en benadrukte emotie, dynamiek en dramatiek, vaak met sterke licht-donkercontrasten. Aanvankelijk was deze stijl verbonden met de katholieke Contrareformatie. Bloemaerts vroege werken vertonen maniëristische kenmerken, zoals langgerekte figuren en ingewikkelde composities. Naarmate zijn loopbaan vorderde, veranderde zijn stijl en nam hij elementen van de opkomende barok over. Hij streefde naar meer naturalisme, dramatischer licht en het overbrengen van emotie. Hoewel de barok op weerstand stuitte in protestantse landen zoals Holland, legde de kunst die zich in Noord-Europa ontwikkelde vaak de nadruk op realisme in het dagelijks leven. Daarmee nam zij afstand van de emotionele uitwerking waaraan katholieke landen de voorkeur gaven.

Details over de specifieke technieken van Abraham Bloemaert zijn schaars, maar informatie over de werkwijzen van zijn tijdgenoten geeft enig inzicht. Schilders in de barok gebruikten doorgaans een beperkt aantal kleuren op hun palet. Ze kozen alleen de kleuren die nodig waren voor het gedeelte dat ze in die fase wilden voltooien. Schriftelijke verslagen, afbeeldingen van ateliers en wetenschappelijk onderzoek ondersteunen deze werkwijze. De materialen van verschillende kunstenaars waren in deze periode tamelijk vergelijkbaar; de verschillen lagen vooral in het aanbrengen van verf. Sommige kunstenaars kozen voor een dekkendere toepassing die bij een directe stijl paste. Anderen gaven de voorkeur aan doorschijnende verf en gebruikten meerdere lagen glacis en halfdekkende verf om met vloeiende overgangen vorm op te bouwen. Sommige kunstenaars werkten langzaam en lieten lagen drogen om een scherp resultaat te behouden. Tijdens het schilderen brachten sommigen egale kleurvlakken aan om ruimte te onderscheiden, waarbij ze waar mogelijk gebruikmaakten van een gekleurde imprimatura.

Werk van Abraham Bloemaert bevindt zich in veel galerieën en musea. Daartoe behoort het Hermitage Museum (St. Petersburg), dat The Deposition, Esther Before Ahasuerus, Four Putti and Two Dogs, The Holy Family in Egypt, The Holy Family with St. John and St. Elizabeth, Moses Striking the Rock, Nymph Riding a Goat, Putti Playing en Tancred and Erminia bezit. De National Gallery (Londen) heeft The Adoration of the Golden Calf, The Adoration of the Shepherds, The Annunciation, Bacchanal Before a Herm, Cephalus and Aurora, The Nurture of Bacchus en The Triumph of Silenus (kopie naar Poussin). Het Prado Museum (Madrid) bezit Apollo and the Muses on Parnassus, Meleager and Atalanta Hunting, St. Cecilia en The Triumph of David. The Crossing of the Red Sea bevindt zich in de National Gallery of Victoria (Melbourne). Het Minneapolis Institute of Arts bezit The Death of Germanicus. Het Pushkin Museum of Fine Arts (Moskou) heeft The Continence of Scipio en Hercules and Cacus. Andere locaties zijn het Detroit Institute of Arts, de National Gallery of Ireland (Dublin) en de National Gallery of Scotland (Edinburgh).

Abraham Bloemaert kwam uit Nederland. Meer specifiek studeerde Jan van Bylert, een andere Utrechtse schilder, bij Bloemaert. De stedelijke cultuur van de Nederlanden ontwikkelde zich in de late vijftiende en de zestiende eeuw. Zij was geconcentreerd in de steden van Vlaanderen en Brabant, waaronder Brugge, Gent en Antwerpen. Deze cultuur had grote invloed op de Nederlandse schilderkunst in de zeventiende eeuw. Aan het einde van de zestiende en het begin van de zeventiende eeuw verhuisden veel kunstenaars vanuit het zuiden naar de Nederlandse Republiek. Een aantal vestigde zich in Haarlem. Nederlandse schilders stonden verder van de Vlaamse traditie af dan hun zuidelijke tijdgenoten. Zij ontwikkelden hun eigen provinciale maniërisme en bevorderden het romanisme. Historische gebeurtenissen droegen bij aan de vorming van een Nederlandse eenheid, die in 1581 uitmondde in een verklaring van nationale onafhankelijkheid. Pas in 1648 werd de onafhankelijkheid van de Spaanse overheersing echter erkend.

Abraham Bloemaert, een belangrijke figuur binnen de Utrechtse School, nam tijdens zijn artistieke ontwikkeling uiteenlopende invloeden op. Aanvankelijk kreeg hij les van zijn vader Cornelis Bloemaert I, die beeldhouwer en architect was. Daarna studeerde hij in Utrecht bij verschillende meesters, onder wie Joos de Beer en mogelijk Gerrit Splinter. Deze eerste leraren gaven hem een basis in zowel de Vlaamse als de Nederlandse traditie. In zijn vroege werken is zijn kennismaking met de Haarlemse maniëristen, zoals Hendrick Goltzius, zichtbaar. Hij stond ook open voor de invloed van Vlaamse kunstenaars, in het bijzonder de familie Bassano, wier pastorale taferelen en lichtbehandeling zijn stijl beïnvloedden. Later veranderde zijn stijl na kennismaking met het werk van Italiaanse meesters, vooral de gebroeders Carracci. Dit leidde tot klassiekere composities en meer nadruk op naturalisme. Hij leidde een atelier waar hij jonge schilders opleidde en had daardoor grote invloed als leraar.

Abraham Bloemaert (1566-1651) was een Nederlandse schilder en prentmaker. Hij kreeg les van verschillende meesters, onder wie zijn eigen vader Cornelis Bloemaert I en later Joost de Beer. Zijn vroege werken tonen de invloed van de Haarlemse maniëristen. Later ontwikkelde hij een stijl onder invloed van de Italiaanse renaissance en vooral het realisme van Caravaggio. Andere Utrechtse schilders, zoals Hendrick ter Brugghen en Gerard van Honthorst, deelden deze belangstelling voor Italiaanse kunst en voelden zich eveneens tot Italië aangetrokken. Bloemaert schilderde religieuze onderwerpen en genretaferelen. Hij staat ook bekend om zijn gebruik van clair-obscur, een techniek met sterke contrasten tussen licht en donker. Tot zijn leerlingen behoorden zijn zoon Hendrick Bloemaert en andere belangrijke kunstenaars van die periode.

Abraham Bloemaert (1566-1651) was een Nederlandse schilder en prentmaker. Hij is vandaag belangrijk vanwege zijn invloed op latere generaties kunstenaars en het inzicht dat zijn werk biedt in de kunstwereld van de Nederlandse Gouden Eeuw. Zijn loopbaan omvatte verschillende kunststromingen. Hij begon in het noordelijke maniërisme van de late zestiende eeuw, dat de nadruk legde op overdreven vormen en ingewikkelde composities. Vervolgens ontwikkelde hij een naturalistischer stijl onder invloed van de Italiaanse renaissance en de Utrechtse caravaggisten. Zijn bereidheid om zich aan te passen maakt hem tot een figuur die verschillende stijlen verbindt. Bloemaert was een productieve kunstenaar en maakte veel schilderijen, tekeningen en prenten. Hij was ook een succesvol leraar, met onder zijn leerlingen veel van de belangrijkste Nederlandse schilders van de volgende generatie. Daaronder waren de Utrechtse caravaggisten, en zijn invloed is in hun werk zichtbaar. Door zijn methoden te bestuderen, begrijpen we de artistieke opleiding in Nederland beter.

Abraham Bloemaert was aanvankelijk een Utrechtse maniërist, maar zijn stijl ontwikkelde zich tot de warmere barok. Hij bleef werken in de barokke 17e eeuw.

Abraham Bloemaert werd in 1564 in Nederland geboren. Abraham Bloemaert overleed in 1651, op 87-jarige leeftijd.

Abraham Bloemaert overleed in 1651 op 87-jarige leeftijd.