Waar Carl Gustav Rodde te zien is

Het is moeilijk precies aan te geven waar werken van Carl Gustav Rodde te zien zijn. Veel grote musea bezitten echter collecties uit zijn artistieke periode, onder meer in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland. In de Verenigde Staten kunt u kijken in het Metropolitan Museum of Art in New York, het Los Angeles County Museum of Art, het Minneapolis Institute of Arts of het Charles Hosmer Morse Museum of American Art in Winter Park, Florida. In het Verenigd Koninkrijk zijn mogelijke locaties het Victoria & Albert Museum in Londen, de National Museums of Scotland in Edinburgh, Manchester Art Gallery en Brighton Museum & Art Gallery. In Duitsland kunt u terecht bij de Kunsthalle in Hamburg, het Ludwig Museum in Keulen of de Nationalgalerie in Berlijn.

Carl Gustav Rodde was rond 1800 actief, in een periode waarin de belangstelling voor het neoclassicisme herleefde. Architecten en kunstenaars probeerden de vormen van de Wilhelminische architectuur te zuiveren en kozen voor soberheid, spaarzaamheid en eenvoud. De belangstelling voor de periode rond 1800 groeide vanaf 1905^[1]. Carl Zetzsche publiceerde Zopf und Empire, met gravures van ontwerpen van Gilly. Een reeks publicaties over het vroege hellenisme en het Pruisische neoclassicisme stimuleerde neoclassicistische tendensen in de Berlijnse architectuur van vóór de Eerste Wereldoorlog. Die liepen uiteen van Spartaanse soberheid tot Biedermeier-elegantie. Tegen 1914 ontstond polemiek tegen het nieuwe ‘primitivisme’ en de ‘vereenvoudiging’. Gilly’s naam verscheen daarbij, in verband met Schinkels ideeën. Toch vonden sommigen hem niet ‘in de mode’, maar ‘volstrekt onbekend’, en werd hij alleen door enkele kunsthistorici en architecten vereerd. Na de Tweede Wereldoorlog raakte het neoclassicisme besmet door de associatie met het Derde Rijk. Pas in de jaren 1960 veranderde dit, met de herontdekking van de architectuur van de Franse Revolutie. Dat leidde tot nieuwe belangstelling voor architectuur uit de late 18e en vroege 19e eeuw en bracht Gilly opnieuw onder de aandacht.

De technieken en materialen van Carl Gustav Rodde kunnen het best worden begrepen binnen de context van glasschilderkunst uit de late 15e en vroege 16e eeuw. Glasschilders namen in die tijd methoden uit de olieverfschilderkunst en grafische kunsten over. Het glas zelf werd een beeldendrager, vergelijkbaar met hout of doek. Het proces begon met transparante stukken gekleurd glas als basiskleur. Modellering en gedempte tonen werden bereikt met halftransparante wassingen. Ondoorzichtige contouren bepaalden de tekening. Rond 1300 werd transparant zilvergeel geïntroduceerd. Kunstenaars brachten matlagen of glacislagen aan met zachte penselen. Vanaf ongeveer 1510 werd natte stippeling gebruikelijker; het oppervlak werd met een zachte kwast, spons of doek verfijnd. Zo kon de verf gelijkmatiger en stabieler worden aangebracht. Etsen met een borstel met stugge haren kon texturen en grafische effecten opleveren, terwijl krassende stippeling gecontroleerde modellering van licht mogelijk maakte. Aan de buitenzijde van het glas werkten kunstenaars met wassingen; zilvergeel zorgde voor kleur en transparantie. De verf bestond uit fijngemalen glas met metaaloxiden. Die werden langdurig gemalen voor een gladde verwerking.

Het is moeilijk specifieke kunstenaars aan te wijzen die rechtstreeks door Carl Gustav Rodde werden beïnvloed, gezien zijn relatief onbekende plaats in de kunstgeschiedenis. Rodde, een Duitse schilder en lithograaf die in de 19e eeuw actief was, maakte vooral portretten en genrestukken. Onderzoek heeft nog geen duidelijke invloedslijn van Rodde naar latere kunstenaars aangetoond. Dat kan komen door de beperkte omvang van zijn werk, het regionale karakter van zijn activiteit of het gebrek aan uitgebreide documentatie. Verder onderzoek kan verbanden aan het licht brengen, vooral met kunstenaars die in vergelijkbare genres of locaties werkten. Zonder meer bewijs is het echter moeilijk personen te noemen die aantoonbaar Roddes stijl, technieken of thematische interesses overnamen. Zijn artistieke bijdrage werd in zijn tijd wellicht gewaardeerd, maar lijkt geen brede invloed op latere generaties te hebben gehad.

Carl Gustav Rodde (1830^[1]–1906^[1]) was een Duitse schilder en illustrator. Hij is vooral bekend om zijn genrestukken en voorstellingen van militaire onderwerpen. Rodde begon zijn kunstopleiding in 1847^[1] aan de Düsseldorfer academie. Hij was leerling van Wilhelm Schirmer, een schilder van historische onderwerpen en romantische scènes. Ook studeerde hij bij Rudolf Wiegmann, die architectuur doceerde. Later verhuisde Rodde naar Berlijn, waar hij studeerde bij historieschilder Carl Steffeck. Steffecks invloed is zichtbaar in Roddes latere militaire schilderijen, met vaak gedetailleerde uniformen en gevechtsscènes. In zijn werk is ook invloed van de Düsseldorfer School te zien, onder meer in de aandacht voor detail, het kleurgebruik en de belangstelling voor genrestukken. De Düsseldorfer School benadrukte realistische weergaven van het dagelijks leven; Roddes schilderijen tonen vaak gewone mensen tijdens alledaagse bezigheden.

Zonder meer informatie is het moeilijk Carl Gustav Rodde bij een specifieke beweging in te delen. De periode waarin hij actief was, de late 18e en vroege 19e eeuw, werd echter gedomineerd door het neoclassicisme. Kunstenaars lieten zich daarbij inspireren door de klassieke oudheid en namen Griekse en Romeinse voorbeelden over. Neoclassicistische architectuur wordt gekenmerkt door eenvoudige gevels, vaak met rustiek metselwerk en tempelportieken met Dorische of Korinthische zuilen. De stijl verspreidde zich door heel Europa, met regionale varianten. In Zweden werd het neoclassicisme bekend als de ‘Gustaviaanse stijl’, vanwege het mecenaat van koning Gustavus III (regeerde van 1771 tot 1792). In Denemarken namen architecten als C.F. Harsdorff afstand van Franse rococo-invloeden en omarmden ze een zuiverder vorm van het neoclassicisme.

Zonder meer informatie is het moeilijk te zeggen waar Carl Gustav Rodde om bekendstond. Een bron noemt Karl Schmidt-Rottluff, een Duitse expressionistische prentmaker en schilder (1884^[1]-1976^[1]). Hij staat bekend om houtsneden en lithografieën met vereenvoudigde vormen. Voorbeelden zijn ‘Ships in Harbor’ (1913), ‘Firs’ (1914) en ‘Sisters’ (1914). Na 1919 maakte hij ook aquarellen en temperaschilderijen, zoals ‘Fishing Boats in the Calm’ (circa 1919-1922). Een andere genoemde kunstenaar is Johann Gottfried Schadow (1764-1850), een Duitse beeldhouwer die het neoclassicisme in de Duitse beeldhouwkunst vestigde. Tot zijn bekendste werken behoren de Quadriga op de Brandenburger Tor in Berlijn (voltooid in 1793) en het dubbelportret ‘Princesses Louise and Frederica of Prussia’ (1796-97). Ook wordt de kunstenaar Carl Strathmann genoemd, bekend om gouaches en aquarellen van rond 1900.

Carl Gustav Rodde staat bekend om zijn schilderijen van Danzig en zijn Italiaanse villa-, meer- en tuintaferelen. Hij was zowel veduteschilder als landschapsschilder.