Wheatfield with Crows

Het antwoord

Was dit zijn laatste schilderij?

Nee. Het Van Gogh Museum, dat het schilderij bezit, noemt het verhaal een hardnekkige mythe en zegt dat Van Gogh daarna nog verschillende andere werken maakte. ^[1]

Het museum vat het verhaal zo samen: de dreigende hemel, de kraaien en het doodlopende pad zouden verwijzen naar het naderende einde van zijn leven. ^[1]

In de collectiegegevens wordt in plaats daarvan een ander doek genoemd. Tree Roots, dat hij niet helemaal voltooide, is waarschijnlijk zijn allerlaatste schilderij. ^[2] Andries Bonger, de zwager van Van Goghs broer Theo, beschreef het in een brief: „De ochtend voor zijn dood had hij een sous-bois [bosgezicht] geschilderd, vol zon en leven.” ^[2]

In 2020 meldde het museum dat Wouter van der Veen, wetenschappelijk directeur van het Institut van Gogh in Auvers-sur-Oise, aan de hand van een ansichtkaart uit 1900–1910 de plek had gevonden waar Tree Roots was geschilderd. Hij legde zijn bevinding voor aan de senior onderzoekers van het museum, Louis van Tilborgh en Teio Meedendorp; ook dendroloog Bert Maes werd geraadpleegd. ^[3]

In zijn woorden

Wat hij schreef

Rond 10 juli 1890 schreef Van Gogh aan zijn broer Theo en aan Jo van Gogh-Bonger, Theo’s vrouw. Terug in Auvers, schreef hij, was hij weer aan het werk gegaan en had hij „nog drie grote doeken” geschilderd. ^{[4] [1]}

„Het zijn uitgestrekte korenvelden onder onstuimige luchten, en ik heb geprobeerd verdriet, extreme eenzaamheid uit te drukken.” ^[4]

Hij hoopte ook dat de doeken Theo zouden vertellen „wat ik niet in woorden kan zeggen, wat ik gezond en versterkend vind aan het platteland”. ^[4]

In de brief worden de doeken niet genoemd. De redacteuren schrijven dat, afgaand op de beschrijving, waarschijnlijk de als F778 en F779 gecatalogiseerde schilderijen bedoeld zijn; beide hebben hetzelfde formaat als het derde genoemde doek, Daubigny’s garden. ^[4] F779 is dit schilderij. F778 is Wheatfield under Thunderclouds, eveneens in het Van Gogh Museum. ^{[1] [6]}

Het museum leest de twee delen van zijn zin samen. Van Gogh wilde dat zijn korenvelden onder stormluchten „verdriet, extreme eenzaamheid” uitdrukten en tegelijk lieten zien wat hij „gezond en versterkend aan het platteland” vond. ^[1]

In een brief uit diezelfde dagen aan zijn moeder en zijn zus Willemien beschreef hij „de enorme uitgestrektheid van de korenvelden tegen de heuvels, zo groot als een zee” en schreef hij dat hij „helemaal in een stemming van bijna te veel rust” was. ^[5]

Kijk goed

Drie details

Drie details, uitgesneden uit een grote foto van het schilderij. De toelichtingen beschrijven wat u kunt zien. Ze beweren niet te weten wat Van Gogh bedoelde.

Vergelijk

Twee korenvelden

Wheatfield under Thunderclouds behoort tot hetzelfde museum. Van Gogh schilderde het in juli 1890 in Auvers-sur-Oise, in olieverf op doek, 50,4 × 101,3 cm. ^[6] Dit schilderij meet 50,5 × 103 cm. ^[1]

Waar je op kunt letten

1. Zoek de horizon. In Wheatfield with Crows loopt die boven het midden van het doek. In Wheatfield under Thunderclouds ligt die ruim onder het midden, waardoor de hemel een groter deel van het beeld vult.
2. Het museum noemt de compositie van Wheatfield under Thunderclouds eenvoudig: „twee horizontale vlakken”. ^[6] Er zijn geen pad en geen vogels. Wheatfield with Crows heeft drie paden en veel kraaien.
3. Vergelijk de velden. Het ene toont gele en oranje tarwe in zware streken. Het andere bestaat uit banen lichtgeel en groen, met een donkergroene strook erdoorheen.

De foto van Wheatfield under Thunderclouds is 3.508 pixels breed, tegenover 7.762 voor Wheatfield with Crows, en oogt daardoor zachter wanneer die wordt vergroot.

Toen dit op 26 september 2026 werd gecontroleerd, was Wheatfield under Thunderclouds te zien in het Van Gogh Museum en Wheatfield with Crows niet. ^{[6] [1]}