Portrait of Madame de Verninac
Louvre, Paris
Jacques-Louis David schilderde Henriette Delacroix, Madame de Verninac, in 1799, op het hoogtepunt van de Directoire-periode in Parijs. Ze zit half gedraaid op een eenvoudige neoklassieke stoel. Haar witte jurk valt in eenvoudige, bijna sculpturale plooien onder één gele sjaal; haar haar is los gedragen, volgens de informele mode van die tijd. Er is geen sieraad, geen rijk meubelstuk en niets om haar rang te benadrukken of te verzachten. Ze kijkt de toeschouwer recht aan, met één arm langs de rugleuning van de stoel. Die eenvoud is precies het punt: David geeft haar de houding van een Romeinse matrone en niet van een dame uit de society[2]. Henriette was de zus van schilder Eugène Delacroix, die toen nog een kind was en later de belangrijkste schilder van de Franse romantiek zou worden. In 1799 was David de meest gevierde schilder van Frankrijk. Voormalig revolutionair, schilderde hij nu voor de aristocratie en de verlichte burgerij die hem konden betalen. Hij wisselde grote historische onderwerpen af met portretten als dit[1]. Het werk dateert uit een tijd waarin modieuze Franse vrouwen zich begonnen te kleden alsof ze uit Davids eigen historieschilderijen waren gestapt: in gedrapeerde witte jurken naar het voorbeeld van de antieke heldinnen die hij op doek beroemd had gemaakt. Het schilderij hangt nu in het Louvre in Parijs.
Herkomst
Het portret wordt bewaard in het Musée du Louvre in Parijs.
Wie Madame de Verninac was
Henriette Delacroix was de zus van Eugène Delacroix. Hij was nog een klein kind toen David haar schilderde en zou pas twee decennia later de belangrijkste romantische schilder van Frankrijk worden. Door haar huwelijk werd ze Madame de Verninac. Iets meer dan een jaar na dit portret beeldde beeldhouwer Joseph Chinard haar ook af in een marmeren buste als de godin Diana: ze test de punt van een pijl met haar vinger en kijkt opzij alsof iets in de verte haar aandacht heeft getrokken[1]. Naast Davids schilderij laat de buste zien hoe verschillend twee kunstenaars die in dezelfde jaren met hetzelfde model werkten, de mode voor het classicisme konden interpreteren: Chinard koos voor mythologie en allegorie, terwijl David Henriette in haar eigen kleding en kamer liet en de eenvoud voor zich liet spreken[1].
Een beheerste pose
David zet Henriette in profiel ten opzichte van de kijker en draait vervolgens haar hoofd en bovenlichaam naar ons toe. Zo lijkt de pose een vastgelegd moment in plaats van een gearrangeerde houding. Haar arm rust op de rugleuning van de stoel, een informele beweging die een generatie eerder in een groot, ceremonieel portret ondenkbaar zou zijn geweest. De kamer achter haar is vrijwel leeg gelaten. Niets in de omgeving wedijvert om aandacht, waardoor de zelfverzekerde blik het beeld draagt[1]. Het jaar daarop gebruikte David dezelfde uitgeklede aanpak in zijn portret van Madame Récamier. Hij plaatste haar in een eenvoudige jurk met empirelijn, blote armen en kort haar in een kamer met alleen een antieke sofa, een kruk en een kandelaar. De leegte is zo doelbewust dat ze iets zegt over de elegantie van de geportretteerde in plaats van op een onafgewerkte achtergrond te wijzen[3].
Gekleed als een schilderij
De witte jurk en losse haren van Henriette waren geen kostuum voor de poseersessie. Tegen het einde van de jaren 1790 was de robe à l’antique — de gedrapeerde witte mode die David zelf populair had gemaakt met zijn historieschilderijen van Romeinse heldinnen — gewone kleding geworden voor modieuze Franse vrouwen en niet langer alleen een kostuum voor een feest of portret[2]. Modeprenten uit die tijd tonen dezelfde kledingstijl als die waarin David Henriette hier afbeeldt. Kunsthistorici hebben dit portret specifiek aangehaald als bewijs van hoe volledig het uiterlijk van Davids geschilderde heldinnen in echte garderobes was terechtgekomen[2]. Daardoor verschijnt Henriette zowel als zichzelf als een levende echo van de klassieke figuren die David het voorafgaande decennium had geschilderd.
Veelgestelde vragen
Wie is de vrouw in Davids Portret van Madame de Verninac?
Zij is Henriette Delacroix, die na haar huwelijk Madame de Verninac werd, de oudere zus van schilder Eugène Delacroix. David schilderde haar in 1799, toen haar broer nog een klein kind was.
Waar wordt Portret van Madame de Verninac tentoongesteld?
Het schilderij wordt bewaard in het Musée du Louvre in Parijs.
Waarom is Madame de Verninac zo eenvoudig gekleed?
Haar eenvoudige witte jurk en losse haar weerspiegelen de mode voor klassieke kleding in antieke stijl die Parijs aan het einde van de jaren 1790 in zijn greep hield. David had die mode eerst populair gemaakt met zijn eigen historieschilderijen van Romeinse en Griekse heldinnen.
Bestaat er nog een ander portret van Madame de Verninac?
Ja. Beeldhouwer Joseph Chinard maakte rond 1800–1808 een marmeren buste van haar als de godin Diana. Die vormt een opvallend contrast met Davids eenvoudiger schilderij van dezelfde geportretteerde, waarin hij geen allegorie gebruikte.
Dit schilderij is verkrijgbaar als print. Bekijk de print →
Bronnen
De redactionele tekst is gebaseerd op de volgende bronnen, gecontroleerd aan de hand van het museum en de gegevens over de afbeelding in het publieke domein van dit werk.
- [1] boek Allison Lee Palmer, Historical Dictionary of Neoclassical Art and Architecture Gebruikt voor: dit kunstwerk.
- [2] boek Norma Broude; Mary D. Garrard; Alison Arieff; Janis Bergman-Carton (editors), Reclaiming female agency _ feminist art history after postmodernism Gebruikt voor: dit kunstwerk.
- [3] boek Jacques-Louis David, Delphi Complete Works of Jacques-Louis David Gebruikt voor: dit kunstwerk.
- [4] boek Jennifer D. Milam, Historical Dictionary of Rococo Art Gebruikt voor: dit kunstwerk.
De redactie staat onder toezicht van Solis Prints. Bronnen gecontroleerd op 10 oktober 2026. Klik op een bron voor meer informatie of houd de muis boven [N] op de pagina hierboven voor een voorvertoning.
Redactionele normenMethodologieCorrectiesToelichting op AI-gebruikOver de redactie
