Portrait of William Butts
Isabella Stewart Gardner Museum, Boston
Hans Holbein de Jonge schilderde William Butts als een van twee portretten die zijn afgeleid van een levensgrote groepscompositie, Henry VIII en de barbier-chirurgijns. Het schilderij was in opdracht gemaakt ter gelegenheid van de vereniging van de Company of Barbers en de Guild of Surgeons in 1540[1]. Butts, lijfarts van Henry VIII, staat in die groep naast een andere koninklijke arts, dr John Chambers. Beide mannen staan apart van de overige leden omdat geen van beiden lid was van het gilde van barbiers of chirurgijns[1]. De afzonderlijke portretten van beide artsen, waaronder dit, zijn afgeleid van dezelfde afbeeldingen die voor het grotere schilderij werden gemaakt[1]. Holbein schilderde ook een pendantportret van Butts' vrouw, Margaret, Lady Butts. Dat wordt in hetzelfde museum in Boston bewaard, zodat de twee werken nog steeds dicht bij elkaar te zien zijn[1]. Op het portret van Lady Butts staat een inscriptie die haar leeftijd als zevenenvijftig jaar vermeldt. De voorbereidende tekening is eveneens bewaard gebleven en toont een ruwe schets van een bloem die in het voltooide schilderij een geëmailleerde broche werd[1]. Het groepsportret van de barbier-chirurgijns zelf bevindt zich nog altijd in de zaal van de Worshipful Company of Barbers in Londen. Het raakte beschadigd door hitte tijdens de Grote Brand van 1666 en is sindsdien meer dan eens gerestaureerd[1].
Herkomst
Een arts apart van het gilde afgebeeld
Henry VIII en de barbier-chirurgijns werd in opdracht gemaakt ter herdenking van de vereniging van de Company of Barbers en de Guild of Surgeons bij wet in 1540. Het werk werd rond 1541 begonnen[1]. De compositie, gedomineerd door een buitenproportioneel grote, zittende koning Hendrik, volgt het patroon van verluchte parlementaire oorkonden en stelt de koning bijna voor als de levende versie van zijn afbeelding op het Grootzegel[1]. Links van de koning staan de lijfartsen Dr Butts en Dr Chambers. Geen van beiden was lid van het nieuw verenigde gilde. Daarom plaatste Holbein hen apart van de groep barbiers en chirurgijns die voor de troon bijeenstond[1].
Van groepsstudie naar afzonderlijk paneel
De afzonderlijke portretten van beide artsen, waaronder dit portret van Butts, zijn afgeleid van dezelfde beeltenissen die Holbein eerder voor de groepscompositie had gemaakt, niet van nieuwe poseersessies[1]. Dat is te zien aan het pendantportret van Dr Chambers: de ondertekening onder de verf toont hem omhoog kijkend, precies zoals in de groepsscène. Die pose werd later voor het afzonderlijke paneel aangepast, waaraan ook zijn handen zijn toegevoegd, waarin hij een paar handschoenen vasthoudt[1]. Het is aannemelijk dat Holbein voor het portret van Butts op vergelijkbare wijze te werk ging en een gedeelde bron gebruikte in plaats van een afzonderlijke sessie met de geportretteerde.
Margaret, Lady Butts
Holbein koppelde het portret van William Butts aan een portret van zijn vrouw, Margaret Bacon, Lady Butts. Beide schilderijen worden nu samen bewaard in het Isabella Stewart Gardner Museum in Boston[1][2]. Er is een voorbereidende krijttekening voor het portret van Lady Butts bewaard gebleven, met haar naam erop. De tekening legt haar rimpels onverbloemd vast, al zijn die in het voltooide paneel iets verzacht[1]. De inscriptie op het schilderij vermeldt haar leeftijd als zevenenvijftig jaar. Een ruwe bloemschets in de tekening werd op het geschilderde portret uitgewerkt tot wat een geëmailleerde bloemenbroche lijkt[1]. William Butts behoorde tot dezelfde kring aan het hof als Holbein zelf, aan wie dichter Nicolas Bourbon zijn groeten in dichtvorm zond[1].
Veelgestelde vragen
Wie was William Butts?
Sir William Butts (circa 1485–1545) was lijfarts van Hendrik VIII. Hij staat op Holbeins grote groepsportret Hendrik VIII en de barbier-chirurgijns. Dit afzonderlijke portret van hem is afgeleid van dezelfde beeltenis die voor die compositie werd gebruikt[1].
Waarom staan Butts en Chambers apart van de andere mannen op het schilderij van de barbier-chirurgijns?
Omdat geen van beide artsen lid was van de Company of Barbers of de Guild of Surgeons, waarvan de vereniging in 1540 door het schilderij wordt herdacht. Holbein plaatste hen apart van de gildeleden die voor de koning bijeenstonden[1].
Wat gebeurde er met het grote groepsportret van de barbier-chirurgijns?
Het moest al in 1601 worden hersteld, werd in 1634 gerestaureerd, liep hitteschade op tijdens de Grote Brand van Londen in 1666 en werd in de achttiende eeuw opnieuw gerestaureerd. Het bevindt zich nog altijd in de zaal van de Worshipful Company of Barbers in Londen[1].
Prints van Hans Holbein the Younger zijn verkrijgbaar. Bekijk de collectie →
Bronnen
De redactionele tekst is gebaseerd op de volgende bronnen, gecontroleerd aan de hand van het museum en de gegevens over de afbeelding in het publieke domein van dit werk.
- [1] boek Foister, Susan, 1954-, Holbein in England Gebruikt voor: dit kunstwerk.
- [2] boek Beckett, Wendy, The story of painting Gebruikt voor: dit kunstwerk.
De redactie staat onder toezicht van Solis Prints. Bronnen gecontroleerd op 18 oktober 2026. Klik op een bron voor meer informatie of houd de muis boven [N] op de pagina hierboven voor een voorvertoning.
Redactionele normenMethodologieCorrectiesToelichting op AI-gebruikOver de redactie
