Horse Devoured by a Lion
Tate, London
Paard verslonden door een leeuw behoort tot een reeks schilderijen waar George Stubbs gedurende zijn loopbaan op terugkwam: een wit paard in de open wildernis wordt door een leeuw aangevallen. Stubbs zag het tafereel zelf. Toen hij in 1755 per schip uit Rome terugkeerde, zag hij hoe een leeuw een paard aanviel tijdens een tussenstop in Marokko. In de daaropvolgende decennia keerde hij in zijn schilderijen telkens naar de scène terug[1]. Tegenwoordig staat hij vooral bekend als de beste paardenschilder van de Engelse kunst, een reputatie die steunde op echt wetenschappelijk onderzoek: hij ontleedde jarenlang zelf paarden en publiceerde zijn bevindingen in 1766 als Anatomie van het paard. Critici hebben het werk qua grondigheid vergeleken met de anatomische studies van Leonardo da Vinci[2]. De schilderijen van de leeuw en het paard staan los van zijn gebruikelijke portretopdrachten van eigenaars van prijswinnende renpaarden. Stubbs maakte deze scènes om afschuw en ontzag op te roepen in plaats van bewondering. Schrijvers over zijn werk rekenen de reeks tot de bepalende beelden van de romantische verbeelding in de achttiende-eeuwse Britse kunst, intens genoeg om rechtstreeks met Goya of Géricault te worden vergeleken[2]. Hij werkte in een tijd die door neoklassieke beheersing werd bepaald, maar dit terugkerende onderwerp laat zien hoe hij al decennia voordat het een bredere beweging werd de terreur en het sublieme opzocht die de romantiek zouden kenmerken.
Herkomst
Bewaard bij Tate in Londen.
Een waargenomen scène die decennialang werd geschilderd
Het onderwerp kwam niet voort uit verbeelding of literatuur. Stubbs zag zelf hoe een leeuw een paard aanviel tijdens een tussenstop in Marokko op zijn terugreis per schip van Rome naar Engeland in 1755. Die herinnering bleef zo sterk dat ze een van zijn meest herhaalde onderwerpen werd[1]. Hij keerde in een reeks schilderijen naar de compositie terug in plaats van één definitieve versie te kiezen. Van doek tot doek wijzigde hij de houding van het paard en de omringende duisternis, maar de kern bleef gelijk: een wit paard tegenover een donkere leeuw in de open wildernis.
De anatoom achter de verf
Stubbs verwierf zijn reputatie als paardenschilder op de moeilijke manier. Hij ontleedde jarenlang zelf paarden in methodisch, zwaar werk. Zijn anatomische studies waren zo gedetailleerd en gedisciplineerd dat latere critici ze naast de dissecties van Leonardo da Vinci plaatsen vanwege hun combinatie van wetenschappelijke grondigheid en visueel inzicht[2]. Hij publiceerde de resultaten in 1766 als Anatomie van het paard. Hij was toen al naar Londen verhuisd en was er snel de belangrijkste paardenschilder van het land geworden; zijn portretten toonden meestal een herkenbaar dier met de eigenaar of verzorger erbij[1]. De anatomische kennis die hij door jaren van weinig verheffende dissectie opbouwde, maakt de spieren en de angst van het paard in de leeuwenaanvalsschilderijen geloofwaardig en niet slechts dramatisch.
Gemaakt om af te schrikken, niet om te behagen
Het grootste deel van Stubbs’ inkomen kwam uit portretten van specifieke, bij naam genoemde paarden die hun eigenaars in opdracht lieten schilderen als trots op een winnaar of een waardevol fokdier. De schilderijen van de leeuw en het paard zijn heel anders en moesten angst oproepen in plaats van bewondering. In een goed gedocumenteerde versie uit 1770, die verwant is aan dit doek, dringen de donkere, krachtige poten van de leeuw bijna achteloos in de rug van het paard, terwijl onweerswolken zich samenpakken. De scène is doelbewust opgebouwd om het sublieme op te roepen, zoals de esthetische theorie van die tijd het noemde: afschuw die de kijker op veilige afstand ervaart[1]. Het witte paard staat voor goedheid en kwetsbaarheid tegenover de duisternis van de leeuw; zo wordt een moreel contrast toegevoegd aan wat begon als een gebeurtenis die Stubbs werkelijk had gezien.
Veelgestelde vragen
Heeft George Stubbs echt gezien hoe een leeuw een paard aanviel?
Ja. Hij zag de aanval zelf in 1755 in Marokko, tijdens een tussenstop van zijn schip op de terugreis uit Rome naar Engeland. In de daaropvolgende decennia keerde hij in een reeks schilderijen naar het onderwerp terug.
Waarom staat Stubbs bekend als paardenschilder?
Hij ontleedde jarenlang zelf paarden en publiceerde zijn bevindingen in 1766 als Anatomie van het paard. De wetenschappelijke grondigheid van dat werk is vergeleken met Leonardo da Vinci’s anatomische studies en vormde de basis voor de nauwkeurigheid van zijn latere paarden.
Is dit schilderij typisch voor Stubbs’ werk?
Nee. Het grootste deel van zijn inkomen kwam uit portretten in opdracht van bij naam genoemde, prijswinnende paarden en hun eigenaars. De schilderijen van de leeuw en het paard vormen een aparte, terugkerende reeks die afschuw in plaats van bewondering moest oproepen.
Waar bevindt Paard verslonden door een leeuw zich nu?
Het bevindt zich bij Tate in Londen.
Prints van George Stubbs zijn verkrijgbaar. Bekijk de collectie →
Bronnen
De redactionele tekst is gebaseerd op de volgende bronnen, gecontroleerd aan de hand van het museum en de gegevens over de afbeelding in het publieke domein van dit werk.
- [1] boek Penelope J.E. Davies, Walter B. Denny, Frima Fox Hofrichter, Joseph Jacobs, Ann S. Roberts, David L. Simon, Janson's History of Art_ The Western Tradition (8th Edition) Gebruikt voor: dit kunstwerk.
- [2] boek Robert Hughes, Nothing If Not Critical Gebruikt voor: dit kunstwerk.
De redactie staat onder toezicht van Solis Prints. Bronnen gecontroleerd op 10 oktober 2026. Klik op een bron voor meer informatie of houd de muis boven [N] op de pagina hierboven voor een voorvertoning.
Redactionele normenMethodologieCorrectiesToelichting op AI-gebruikOver de redactie