Laughing boy with a flute
Staatliches Museum Schwerin
Laughing boy with a flute, in catalogi ook aangeduid als Youth with a Flute, is een klein rond paneel met een diameter van slechts 37,5 centimeter, dat Frans Hals omstreeks 1626–1628 schilderde. Het hoofd en de schouders van een jonge man vullen bijna de hele tondo. Hij grijnst de kijker toe en houdt een fluit vast; zijn kraag is opgebouwd uit dikke witte verf die afsteekt tegen de dunne, kale bruine ondergrond erachter[1]. Het is één van een paar ronde schilderijen die Hals in deze periode maakte: het bijbehorende Youth with a Roemer toont een soortgelijke figuur met een wijnglas in plaats van een fluit[1]. De vorm die Hals hier gebruikte, met een hoofd dat bijna het hele paneel vult tegen een lege achtergrond, hoort bij een Vlaamse traditie van karakterkoppen en niet bij de Nederlandse portretconventies. De nauwste vergelijking is een karakterkop van Jacob Jordaens, enkele jaren eerder in Antwerpen geschilderd[1]. Documenten wijzen erop dat Hals dit soort schilderijen voor de vrije markt maakte en niet in opdracht: een lijst uit 1631 met werken voor een openbare veiling in Haarlem en een loterij-inventaris uit 1634 van Hals' eigen broer vermelden tronies en ronde schilderijen die op die manier werden verkocht, niet aan een met naam genoemde opdrachtgever[1]. Dit kleine, vlot geschilderde paneel ontstond in een periode van grote economische druk in Haarlem. Hals richtte zijn vaardigheid hier op een schilderij dat hij aan de hoogste bieder kon verkopen, niet op een model dat zijn eigen portret had besteld.
Herkomst
Wordt bewaard in het Staatliches Museum Schwerin. De naam van de eerste eigenaar van dit paneel is niet bekend; documentatie wijst er veeleer op dat Hals dit soort werk eind jaren 1620 en begin jaren 1630 via openbare veilingen en loterijen in Haarlem verkocht[1].
Een hoofd dat een klein rond paneel vult
Het schilderij is een tondo met een diameter van slechts 37,5 centimeter. Hals gebruikte bijna elke centimeter voor het hoofd en de schouders van de jongen. De achtergrond bestaat uit een dunne, snel aangebrachte bruine verflaag, waardoor op sommige plekken de ondergrond zichtbaar blijft, bij de haarpunt van de jongen en boven zijn schouder. De witte kraag is juist dik opgezet, met zichtbare toetsen impasto die haar een gewicht geven dat de rest van het schilderij mist[1]. Dit contrast tussen een nauwelijks bewerkte ondergrond en een zwaar opgebouwde verfpartij komt vaker voor in Hals' tronies uit deze periode. Samen met de compositie is het een van de duidelijkste aanwijzingen dat deze kleine schilderijen snel, in één aanhoudende schildersessie, werden gemaakt in plaats van zorgvuldig in lagen te worden opgebouwd.
Eén van een bij elkaar horend paar
Youth with a Flute stond niet op zichzelf. Hals schilderde het samen met het bijbehorende ronde schilderij Youth with a Roemer, met een vergelijkbaar krap afgesneden jong hoofd dat ditmaal een wijnglas in plaats van een fluit vasthoudt; beide ontstonden in dezelfde jaren en hebben hetzelfde kleine, ronde formaat[1]. Tronies in paren, met verschillende attributen bij verder vergelijkbare figuren, vormden een erkend type in de Vlaamse en Nederlandse schilderkunst van die tijd. Zo kon een schilder binnen één kleine opdracht of, zoals de documentatie over Hals' praktijk suggereert, binnen één partij schilderijen voor de vrije verkoop zijn veelzijdigheid en vindingrijkheid tonen[1].
Ontleend aan een Vlaamse traditie van karakterkoppen
De krap afgesneden compositie met kale achtergrond van Youth with a Flute sluit sterker aan bij Vlaanderen dan bij de portretconventies van Hals' eigen Haarlem. De nauwste gedocumenteerde vergelijking is een karakterkop van Jacob Jordaens, omstreeks 1620 in Antwerpen geschilderd. Die vult het paneel op vergelijkbare wijze met één hoofd tegen een even sobere ondergrond[1]. Hals' versie maakt de penseelvoering zichtbaarder en sneller dan die van Jordaens, maar het onderliggende idee — een hoofdstudie die op zichzelf staat en niet de gelijkenis van een met naam genoemd model wil vastleggen — ontleende hij aan de bredere Vlaamse traditie van tronieschilderkunst in plaats van het uit het niets te bedenken.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een tronie en een portret?
Een tronie is een hoofdstudie van een verzonnen of anonieme figuur, gemaakt om zichzelf en niet als gelijkenis van een met name genoemd model. Een portret wordt in opdracht van de afgebeelde persoon gemaakt. Hals schilderde beide soorten gedurende zijn carrière, maar verkocht tronies als deze op de vrije markt in plaats van aan een opdrachtgever.
Bestaat er een bijbehorend schilderij bij Laughing boy with a flute?
Ja. Hals schilderde het bijpassende ronde schilderij Youth with a Roemer, met een vergelijkbaar jong hoofd dat een wijnglas in plaats van een fluit vasthoudt. Het werk heeft hetzelfde kleine, ronde formaat en dateert uit dezelfde jaren.
Wie gaf opdracht voor dit schilderij?
De naam van een opdrachtgever is niet overgeleverd. Documenten wijzen erop dat Hals dit soort schilderijen eind jaren 1620 en begin jaren 1630 via openbare veilingen en loterijen in Haarlem verkocht, in plaats van ze in opdracht te maken.
Waar is Laughing boy with a flute nu?
Het wordt bewaard in het Staatliches Museum Schwerin.
Prints van Frans Hals zijn verkrijgbaar. Bekijk de collectie →
Bronnen
De redactionele tekst is gebaseerd op de volgende bronnen, gecontroleerd aan de hand van het museum en de gegevens over de afbeelding in het publieke domein van dit werk.
- [1] boek Atkins, Christopher D. M., The Signature Style of Frans Hals: Painting, Subjectivity, and the Market in Early Modernity Gebruikt voor: dit kunstwerk.
De redactie staat onder toezicht van Solis Prints. Bronnen gecontroleerd op 10 oktober 2026. Klik op een bron voor meer informatie of houd de muis boven [N] op de pagina hierboven voor een voorvertoning.
Redactionele normenMethodologieCorrectiesToelichting op AI-gebruikOver de redactie
