Sidonia von Bork

Sidonia the Sorceress was een pervers-erotische heksenjachtroman die Wilhelm Meinhold in 1849 voor het eerst in Duitsland publiceerde. Lady Wilde, later bekend als de moeder van Oscar Wilde, vertaalde het boek in het Engels onder het pseudoniem Speranza^[1]. Dante Gabriel Rossetti bracht het boek met volgens één verslag spectaculair succes onder de aandacht van de kring rond Red Lion Square. Naar verluidt noemde hij de centrale heks uit de roman, een mooie en seksueel onverzadigbare vrouw, een verbluffende verschijning^[1]. Georgiana Burne-Jones gaf later een exemplaar aan John Ruskin en stuurde hem een bezorgde brief, alsof ze niet zeker wist hoe hij het zou ontvangen. William Morris beschouwde het als een van zijn heilige boeken en publiceerde uiteindelijk in 1893 een eigen editie via de Kelmscott Press^[1].

Burne-Jones schilderde Sidonia in 1860 tweemaal. Hij voelde zich aangetrokken tot de combinatie van uiterlijke schoonheid en innerlijke wreedheid: een sluw, naar buiten toe lieflijk vrouwentype dat in deze periode terugkeert in het werk van zijn directe kring, zowel in de beeldende kunst als in de literatuur^[1]. De macabere, lang uitgesponnen plot rond Sidonia's manipulaties en haar gebruik van schoonheid als wapen bood Burne-Jones een onderwerp dat paste bij de donkerdere, psychologisch geladen toon die de groep aan het begin van de jaren 1860 verkende. Die toon verschilde van het lichtere middeleeuws geïnspireerde werk van sommige eerdere leden van de Broederschap.

Burne-Jones volgde geen opleiding aan de Royal Academy Schools. Als jonge schilder die nog zijn weg zocht, vertrouwde hij voor zijn zelfstudie vooral op de gratis toegang tot de National Gallery in Londen^[2]. Voor Sidonia, zijn eerste belangrijke werk, nam hij rechtstreeks het palet van Jan van Eyck over: extreme donkerte, afgewisseld met witte partijen. Hij gebruikte die opzet later opnieuw, onder meer in zijn latere portret van een jong meisje, Katie Lewis, waarin hij ook motieven verwerkte die voortkwamen uit zijn nauwkeurige studie van de Vlaamse schilderkunst^[2]. Van Eyck bleef Burne-Jones zijn hele leven inspireren. Tientallen jaren later beriep hij zich opnieuw op de Vlaamse meester, ditmaal om de impressionisten aan te vallen. Hij richtte zijn kritiek in het bijzonder op Manets Olympia en prees Whistler als iemand die dichter bij een moderne Van Eyck stond^[2].