The Thinker (Le Penseur)

De Denker begon als een klein onderdeel van De Poorten van de Hel, een bronzen deur die Rodin in opdracht ontwierp voor een Parijse kunstnijverheidsmuseum dat uiteindelijk nooit werd gebouwd; bij zijn dood was de deur nog onvoltooid^[1]. Boven de deurpost geplaatst als De Dichter, moest de zittende figuur Dante voorstellen terwijl hij neerkijkt op de verdoemden die onder hem in de deur waren uitgebeeld, zodat de auteur in zijn eigen schepping stond. Later haalde Rodin de figuur geheel uit die context, vergrootte hem tot een vrijstaand bronzen beeld op ware grootte en hernoemde hem De Denker. Daarmee verdween de specifieke literaire verwijzing en kwam een bredere interpretatie open te liggen^[4]. Onderzoekers hebben het beeld sindsdien deels als Adam, deels als Prometheus en deels als algemener beeld voorgesteld van een man die gevangen zit tussen intellect en dierlijke driften. Rodin gaf de figuur bewust geen vaste identiteit, zodat hij niet in één vooraf bepaalde rol paste^[3].

Rodin hakte geen marmer zoals Michelangelo; hij werkte als boetseerder en bouwde vormen op in klei of was voordat ze in brons werden gegoten^[3]. Daardoor kon één geboetseerd origineel meerdere afzonderlijke bronzen afgietsels opleveren, elk gegoten in een mal die van hetzelfde onderliggende model was gemaakt. Geen enkel fysiek exemplaar is dus op zichzelf dé Denker zoals een schilderij uniek is^[2]. Rodin gaf tijdens zijn leven toestemming voor minder dan tien monumentale afgietsels op grote schaal, maar stond veel meer kleinere versies toe. Daarom bevinden meerdere originelen op ware grootte zich nu in verschillende musea, in plaats van dat één canoniek beeld tussen musea reist^[4]. De bewust ruwe, onafgewerkt ogende oppervlakken, de pulserende, overdreven spieren en zichtbare sporen van het boetseren waren een weloverwogen keuze: zo bleef de beeldhouwkunst verbonden met het gevoel dat materiaal onder de handen van de kunstenaar tot leven komt, in plaats van gladgestreken te worden tot een geïdealiseerde, machinale afwerking^[3].

De bekendheid van De Denker heeft afzonderlijke afgietsels tot doelwit gemaakt. Op 24 maart 1970 werd het monumentale afgietsel in het Cleveland Museum of Art gebombardeerd. De explosie had de kracht van drie staven dynamiet en vernielde de onderbenen en de sokkel; de daders zijn nooit geïdentificeerd^[4]. In plaats van het beeld volledig te herstellen, liet het museum de schade zichtbaar en werd het object zelf, naast zijn oorspronkelijke onderwerp, een document van de aanslag. Dat besluit weerspiegelt hoezeer De Denker halverwege de twintigste eeuw al was veranderd van een specifieke literaire figuur in een algemeen symbool van contemplatie: bekend genoeg om als openingspose van een Amerikaanse tv-sitcom te verschijnen en, zelfs beschadigd, herkenbaar te blijven^[4].