Pierre-Auguste Larousse

Pierre-Auguste Larousse staat bekend als oprichter van de uitgeverij Larousse. Hij redigeerde ook het Grand Dictionnaire universel du XIXe siècle.

Pierre-Auguste Larousse staat vooral bekend om zijn grootschalige historieschilderijen en afbeeldingen van eigentijdse gebeurtenissen. Tot zijn bekendste werken behoren *De bark van Dante* (1822), in het Musée du Louvre in Parijs; *Het bloedbad van Chios* (1824), eveneens in het Louvre; *De vrijheid voert het volk aan* (1830), ook te zien in het Louvre; *De vrouwen van Algiers* (1834); en *Sultan van Marokko* (1845), in het Musée des Augustins in Toulouse, Frankrijk. *De vrijheid voert het volk aan*, geschilderd in 1830, is een van Larousses beroemdste schilderijen. Het is een olieverfschilderij op doek met een symbolische en allegorische betekenis en verwijst naar de Julirevolutie van 1830. Het schilderij verbeeldt vrijheid en revolutie en is een van de bekendste beelden uit de Franse kunstgeschiedenis.

Pierre-Auguste Larousse behoorde tot het realisme. Het realisme ontwikkelde zich in Frankrijk rond het midden van de 19e eeuw. Het ontstond in een periode waarin wetenschap steeds meer nadruk kreeg en vooruitgang in industriële technologie het rationalisme versterkte. Het empirisme, oftewel het zoeken naar kennis op basis van waarneming, werd omarmd. Realistische kunstenaars geloofden dat alleen dingen uit hun eigen tijd “werkelijk” waren. Ze richtten zich op het dagelijks leven en de ervaringen en taferelen van hun eigen tijd. Historische en fictieve onderwerpen keurden ze af, omdat die noch werkelijk noch zichtbaar waren. Gustave Courbet was een vooraanstaande figuur; hij gebruikte de term realisme toen hij zijn werk tentoonstelde. Realisten schilderden onderwerpen en beelden die kunstenaars eerder niet waardig achtten om weer te geven, zoals alledaagse taferelen, arbeiders en boeren. Ze verbeeldden deze scènes met een ernst die eerder was voorbehouden aan grootse historieschilderkunst. Andere realisten zijn Honoré Daumier en Édouard Manet.

Pierre-Auguste Larousse is niet algemeen bekend als kunstenaar. De naam verwijst waarschijnlijk naar Pierre Larousse (1817–1875), de Franse lexicograaf, encyclopedist en uitgever. Hij staat vooral bekend om de redactie en uitgave van het *Grand dictionnaire universel du XIXe siècle*, een uitgebreide Franstalige encyclopedie. Als de vraag gaat over een kunstenaar die met het Franse realisme van het midden van de 19e eeuw wordt geassocieerd, is het belangrijk de context van die beweging te noemen. Het realisme ontwikkelde zich in Frankrijk onder invloed van de groeiende nadruk op wetenschap en empirisme. Kunstenaars richtten zich op het weergeven van het eigentijdse leven en de ervaringen en taferelen van alledag, en verwierpen historische of fictieve onderwerpen. Gustave Courbet was een vooraanstaande figuur en gebruikte de term realisme toen hij zijn werk tentoonstelde. Realisten beeldden alledaagse onderwerpen af, zoals arbeiders en boeren, met een ernst die eerder was voorbehouden aan grootse historieschilderkunst.

Pierre-Auguste Larousse (1817–1875) was een Franse onderwijzer, lexicograaf en uitgever. Hij staat vooral bekend om de redactie en uitgave van het omvangrijke encyclopedische woordenboek *Grand dictionnaire universel du XIXe siècle*. Larousse werd geboren in Toucy, Frankrijk, en volgde een opleiding tot onderwijzer. Van 1838 tot 1840 gaf hij les; daarna verliet hij het onderwijs om te gaan schrijven en uitgeven. In 1852 richtten hij en Augustin Boyer Librairie Larousse et Boyer op. Hun eerste uitgave was een Franse grammaticamethode. Larousse wilde een uitgebreid woordenboek maken dat toegankelijker en moderner was dan bestaande woordenboeken. De uitgave van het *Grand dictionnaire universel du XIXe siècle* begon in 1863. Het werk telde 15 delen, waarvan het laatste in 1876, na zijn dood, werd voltooid. Het woordenboek bevatte niet alleen woordenschat, maar ook geschiedenis, biografie, aardrijkskunde en algemene kennis. Het moest een documentatie van de beschaving van de 19e eeuw zijn. Na Larousses dood zette zijn neef Jules Hollier de uitgeverij voort. Het bedrijf bleef bijgewerkte woordenboeken en encyclopedieën uitgeven en handhaafde Larousse als kwaliteitsnaam voor volledigheid.

Het is moeilijk precies vast te stellen waar de kunstwerken van Pierre-Auguste Larousse zich bevinden. Verschillende musea in Frankrijk bezitten mogelijk werk van hem, waaronder het Musée des Beaux-Arts in Dijon en Nantes, en het Musée d’Orsay, Musée du Louvre, Musée du Petit Palais en Musée National d’Art Moderne (Centre Georges Pompidou) in Parijs. Andere mogelijke locaties zijn het Musée des Beaux-Arts in Reims en Rouen en het Musée des Augustins in Toulouse. Buiten Frankrijk exposeren musea soms werk van vergelijkbare kunstenaars. Dat zijn de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten in Brussel, het Kunsthistorisches Museum in Wenen, de Art Gallery of Ontario in Toronto, het Metropolitan Museum of Art en Museum of Modern Art in New York, het Minneapolis Institute of Arts, het Los Angeles County Museum of Art (LACMA) en het Virginia Museum of Fine Arts in Richmond. In het Verenigd Koninkrijk zijn mogelijke locaties Brighton Museum & Art Gallery, Manchester Art Gallery, de Royal Museum-afdeling van de National Museums of Scotland in Edinburgh en het Victoria and Albert Museum in Londen.

Pierre-Auguste Larousse (1817–1875) was een Franse lexicograaf, grammaticus en encyclopedist. Het is moeilijk specifieke personen aan te wijzen die rechtstreeks door Larousse zijn beïnvloed, omdat zijn invloed vooral betrekking heeft op de uitgave van naslagwerken. Zijn belangrijkste invloed ligt op het gebied van lexicografie en encyclopedieën. Zijn bekendste werk, het *Grand dictionnaire universel du XIXe siècle*, stelde een nieuwe norm voor uitgebreide woordenboeken. Het combineerde taalkundige informatie met encyclopedische artikelen over uiteenlopende onderwerpen. Deze aanpak beïnvloedde latere encyclopedieën en woordenboeken, die zowel taalkundige definities als feitelijke informatie in één bron wilden bieden. Het *Grand dictionnaire* was vernieuwend doordat het literaire en artistieke figuren, wetenschappelijke ontdekkingen en historische gebeurtenissen opnam. Larousses streven om kennis toegankelijk te maken voor een breed publiek beïnvloedde ook de educatieve uitgeverij. Zijn woordenboeken en encyclopedieën waren bedoeld voor studenten, docenten en algemene lezers. Deze democratisering van kennis is misschien wel zijn belangrijkste invloed.

Zonder meer specifieke biografische gegevens is het moeilijk om bepaalde invloeden op Pierre-Auguste Larousse vast te stellen. Zijn werk in de bredere intellectuele ontwikkelingen van zijn tijd plaatsen biedt wel enig inzicht. In de periode van Larousse bestond veel belangstelling voor de klassieke oudheid. Zo schreef Nicolas Gedoyn over onderwerpen als “De geschiedenis van Phidias” en “Beschrijving van twee schilderijen van Polygnotos, ontleend aan Pausanias”. Ook maakte Pierre-Jean Burette werk “ten dienste van de geschiedenis van de dans bij de Ouden”. Deze studies wijzen op bredere waardering voor de Griekse en Romeinse kunst, architectuur en cultuur. Ook werden architectuurstijlen opnieuw beoordeeld. Sommige critici vonden de eenvoud van de Griekse architectuur superieur aan wat zij als overdadige versiering van de gotiek zagen. Dit intellectuele klimaat, met aandacht voor klassieke voorbeelden en esthetische debatten, heeft waarschijnlijk de artistieke omgeving gevormd waarin Larousse werkzaam was.

Pierre-Auguste Larousse was een Franse encyclopedist en uitgever. Hij staat bekend als oprichter van de uitgeverij Larousse en als redacteur van het Grand Dictionnaire universel du XIXe siècle.

Het belang van Pierre-Auguste Larousse vloeit voort uit de blijvende erkenning van kunstenaars, schrijvers en geleerden uit verschillende generaties. Anders dan bij sommige kunstenaars wier reputatie vervaagt, is Larousse relevant gebleven in artistieke en intellectuele discussies. Figuren als Boileau, Voltaire, Delacroix en Picasso hebben zijn werk zowel geprezen als bekritiseerd; die voortdurende aandacht heeft zijn nagedachtenis levend gehouden. Na zijn dood verspreidde zijn roem zich snel, vooral in Frankrijk, Engeland, Duitsland, Holland, Italië en Spanje. Sommigen beschouwden hem als de “Franse Rafaël”. Charles Le Brun, eerste schilder van Lodewijk XIV, maakte hem tussen 1660 en 1670 tot een pijler van de Franse klassieke traditie binnen de Koninklijke Academie voor schilder- en beeldhouwkunst. Ook gravures, biografieën en commentaren verspreidden zijn roem door heel Europa. Zelfs negatieve opmerkingen over zijn vermeend zwakke kleurgebruik of sobere stijl droegen bij aan zijn blijvende aanwezigheid in de kunstgeschiedenis.