Paula Modersohn-Becker

Paula Modersohn-Becker stierf drie weken nadat ze haar dochter ter wereld had gebracht. Naar verluidt zei ze: ‘Nu heb ik wat ik wilde. Nu komt alles goed.’

Paula Modersohn-Becker is vooral bekend om haar bijdrage aan het vroege expressionisme. Hoewel ze jong stierf, kregen haar schilderijen postuum aandacht. Ze maakte veel zelfportretten, een destijds relatief ongebruikelijk onderwerp voor vrouwelijke kunstenaars. Het is moeilijk één definitief ‘beroemdst’ werk aan te wijzen, omdat populariteit kan verschillen. Verschillende schilderijen zijn echter bijzonder bekend. Daartoe behoren haar zelfportretten, zoals ‘Self-Portrait with Camellia Branch’ (ca. 1907) en ‘Self-Portrait on her Sixth Wedding Anniversary’ (1906). Deze schilderijen vallen op door hun directe blik en vereenvoudigde vormen. Andere belangrijke werken zijn haar afbeeldingen van boerenvrouwen en kinderen in Worpswede, de kunstenaarskolonie waar ze woonde. ‘Old Peasant Woman Praying’ (1905) is hiervan een goed voorbeeld. Deze schilderijen verkennen vaak thema’s als het plattelandsleven en moederschap. Ook haar naakten, vooral die waarop moeders en kinderen zijn afgebeeld, gelden als belangrijk.

Paula Modersohn-Becker (1876–1907) werd geboren in Dresden en verhuisde als kind naar Bremen. Van 1896 tot 1898 volgde ze een opleiding aan de Berlijnse kunstschool voor vrouwen. Daarna sloot ze zich aan bij de kunstenaarskolonie Worpswede bij Bremen, waar ze les kreeg van Fritz Mackensen. Haar eerste openbare tentoonstelling was in 1899 met de Worpswede-groep in de Kunsthalle Bremen^[1]. Haar vroege werk omvatte donkere veenlandschappen en gedetailleerde houtskooltekeningen van plaatselijke boeren. Een reis naar Parijs in 1900 zette haar aan tot een meer vereenvoudigde, tweedimensionale stijl. In 1901 trouwde ze met Otto Modersohn, een landschapsschilder uit Worpswede. Omdat ze ontevreden was over de kolonie, keerde ze in 1903 terug naar Parijs en schreef ze zich in bij de Académie Cola Rossi. In 1905 bezocht ze ook de Académie Julian en in 1906-7 de École des Beaux-Arts. Haar werk omvat stillevens zoals Still Life with Jug, Candlestick, and Fruit en figuurstudies zoals Female Nude with Crossed Legs and Hat. Ook maakte ze verschillende kinderportretten in houtskool en krijt.

Paula Modersohn-Becker (1876–1907) wordt vaak verbonden met het vroege expressionisme, hoewel haar loopbaan voorafging aan de formele oprichting van veel expressionistische groepen. Haar werk vertoont ook verwantschap met het postimpressionisme en de kunstenaars van de School van Pont-Aven. Ze ontwikkelde een persoonlijke stijl in een periode van grote artistieke veranderingen. Na haar eerste opleiding in Berlijn sloot Modersohn-Becker zich in 1898 aan bij de kunstenaarskolonie Worpswede. Worpswede bood een alternatief voor academische kunst, maar ze vond de nadruk op naturalistische plattelandskunst beperkend. Tijdens verschillende reizen naar Parijs tussen 1900 en 1907 maakte ze kennis met het werk van Paul Cézanne, Henri Rousseau en Paul Gauguin. Deze kunstenaars stimuleerden haar om over te stappen op vereenvoudigde vormen, een afgevlakt perspectief en een nieuwe directheid in de weergave van de menselijke figuur. Haar portretten en zelfportretten, vooral die uit haar laatste jaren, laten de ontwikkeling zien van naturalistische weergave naar een subjectievere, emotioneel geladen expressie. Daarmee liep haar werk vooruit op het Duitse expressionisme.

Paula Modersohn-Becker gebruikte gedurende haar korte loopbaan uiteenlopende materialen en technieken. Na haar opleiding aan de Berlijnse kunstschool voor vrouwen vestigde ze zich aanvankelijk in Worpswede bij Bremen. Onder leiding van Fritz Mackensen maakte ze daar donkere veenlandschappen en gedetailleerde houtskooltekeningen, vaak van plaatselijke boeren. Na haar eerste reis naar Parijs in 1900 begon haar stijl te veranderen. In 1903 ontwikkelde ze een vereenvoudigde, tweedimensionale aanpak, beïnvloed door Franse postimpressionisten als Gauguin, de Nabis, Van Gogh, Maillol en Cezanne. Ze streefde naar wat ze ‘grote vormeenvoud’ noemde. Haar schilderijen bevatten vaak solide, massieve vormen. Haar kleurgevoel blijkt uit ‘Old Poorhouse Woman with a Glass Bottle’ (1907), waarin de lucht een lichtgevende geelgroene gloed heeft. Ze onderzocht ook het moederschap in schilderijen en tekeningen, vooral in 1906 en 1907. Deze latere werken tonen vaak monumentale, naakte figuren met minimale gelaatstrekken, waardoor de onderwerpen anonieme matriarchale symbolen worden.

Paula Modersohn-Becker (1876–1907) was een Duitse schilder en een van de vroege expressionisten. Ze is vooral bekend om haar portretten, met name die van vrouwen en kinderen. Haar vroege werk werd beïnvloed door de kunstenaars van de kolonie Worpswede, waar ze zich in 1898 vestigde. Die schilderijen toonden vaak het plattelandsleven en het omliggende landschap. Na verschillende reizen naar Parijs vanaf 1900 raakte ze echter meer geïnteresseerd in Paul Cézanne en andere postimpressionistische en vroegmoderne schilders. Haar rijpe schilderijen kenmerken zich door vereenvoudigde vormen, krachtige kleuren en aandacht voor de menselijke figuur. Ze schilderde vaak zichzelf en maakte een reeks zelfportretten die gelden als enkele van de vroegste naakte zelfportretten door een vrouwelijke kunstenaar. Modersohn-Becker maakte in korte tijd een omvangrijk oeuvre; ze stierf op 31-jarige leeftijd, kort na de bevalling. In de decennia na haar dood kreeg haar werk bredere erkenning en tegenwoordig geldt ze als een belangrijke figuur in het vroege modernisme van de 20e eeuw.

Paula Modersohn-Becker werd in 1876 in Dresden, Duitsland, geboren en stierf in 1907. In 1888 verhuisde haar gezin naar Bremen. Als tiener begon ze met kunststudies; later studeerde ze in Berlijn en Parijs. Van 1896 tot 1898 bezocht ze de Berlijnse kunstschool voor vrouwen. Daarna verhuisde ze naar Worpswede bij Bremen, waar ze zich aansloot bij de kunstenaarskolonie en studeerde bij Fritz Mackensen. In de winter van 1899 exposeerde Modersohn-Becker voor het eerst met de Worpswede-groep in de Kunsthalle Bremen^[1]. Haar vroege werk bestond vooral uit donkere veenlandschappen en houtskooltekeningen van plaatselijke boeren. Een reis naar Parijs in 1900 bracht een verschuiving naar een vereenvoudigde, tweedimensionale aanpak teweeg. In 1901 trouwde ze met Otto Modersohn, een landschapsschilder uit Worpswede. Ontevreden over de artistieke beperkingen van de kolonie keerde ze in 1903 terug naar Parijs en schreef ze zich in bij de Académie Cola Rossi. Ze bezocht ook de Académie Julian in 1905 en volgde in 1906 en 1907 lessen aan de École des Beaux-Arts.

Schilderijen van Paula Modersohn-Becker bevinden zich in tal van collecties, voornamelijk in Duitsland. Het Paula Modersohn-Becker Museum in Bremen bezit een grote collectie van haar schilderijen, tekeningen en prenten. Dit museum is uitsluitend aan haar werk gewijd. Andere Duitse musea met belangrijke werken zijn de Kunsthalle Bremen^[1], het Sprengel Museum in Hannover en de Ludwig Roselius-collectie in Bremen. Daar is haar kunst te zien in de context van bredere collecties moderne kunst. Buiten Duitsland komt haar werk minder vaak voor. Sommige internationale musea tonen haar stukken echter af en toe in speciale tentoonstellingen of in hun vaste collecties kunst uit het begin van de twintigste eeuw. Raadpleeg de onlinecatalogi van grote musea, zoals het Musée d’Orsay in Parijs, het Museum of Modern Art in New York en Tate in Londen, om te zien of ze werk van Modersohn-Becker bezitten. Die collecties kunnen veranderen, dus controleer dit vóór een bezoek.

Paula Modersohn-Becker werd op 8 februari 1876 geboren in Dresden, Duitsland. Haar geboortenaam was Paula Becker. Ze kwam uit een groot gezin: haar ouders Carl Woldemar Becker en Mathilde von Bültzingslöwen hadden zeven kinderen. In 1888 verhuisde het gezin naar Bremen, waar haar vader een baan als bouwkundig ingenieur kreeg. Bremen werd een centrale plaats in haar leven, hoewel ze veel voor haar kunst reisde. Ze kreeg haar eerste kunstopleiding in Bremen. Later studeerde ze aan de Berlijnse kunstschool, maar die opleiding vond ze te traditioneel. In 1901 trouwde ze met de schilder Otto Modersohn, die in de kunstenaarskolonie Worpswede bij Bremen woonde. Worpswede werd een andere belangrijke plek voor haar werk: een plattelandsgemeenschap die kunstenaars aantrok die een alternatief voor academische kunst zochten. Ze voegde zijn naam aan de hare toe en werd Paula Modersohn-Becker. Toch voelde ze zich vaak beperkt door de conventies van de Worpswede-gemeenschap. Ze maakte verschillende reizen naar Parijs om te studeren en te werken, en nam zo afstand van haar huwelijk en de artistieke beperkingen die ze in Duitsland ervoer.

Het werk van Paula Modersohn-Becker loopt vooruit op het Duitse expressionisme door de vereenvoudiging van kleur en vorm en de nadruk op lijn. Als kunstenaar had ze echter zelfs indirect weinig gemeen met het expressionisme van Die Brücke. Ze kende werk van Edvard Munch en Vincent van Gogh, die de jonge kunstenaars uit Dresden belangrijke ideeën aanreikten; zij beïnvloedden de ontwikkeling van haar kunst echter niet. Haar kennismaking met postimpressionisten als Paul Cézanne en Paul Gauguin tijdens reizen naar Parijs vormde haar rijpe stijl. Na haar eerste reis naar Parijs in 1900 ontwikkelde ze een meer vereenvoudigde, tweedimensionale stijl. Ze beschouwde Cézanne als een grote invloed, als een grote broer, en als een onverwachte bevestiging van haar eigen artistieke zoektocht. Beeldhouwer Clara Westhoff getuigde van deze invloed. Modersohn-Becker nam ook lessen in zich op van vroege antieke en Egyptische kunst in het Louvre. Sommigen hebben haar gebeitelde gelaatstrekken in verband gebracht met de invloed van Afrikaanse beeldhouwkunst.

Paula Modersohn-Becker deed tijdens haar korte maar productieve loopbaan uiteenlopende invloeden op. Haar eerste lessen kreeg ze van Fritz Mackensen, die haar in 1898 in Worpswede schilderles gaf. Ook studeerde ze korte tijd aan de Damenakademie van de Berlin Verein der Künstlerinnen (Berlijnse vereniging van vrouwelijke kunstenaars). De kennismaking met moderne kunst in Parijs was bijzonder vormend. Tijdens bezoeken vanaf 1900 zag ze werk van onder anderen Paul Cézanne, wiens vereenvoudigde vormen en belangstelling voor structuur indruk op haar maakten. Ook de directheid en emotionele intensiteit van Vincent van Gogh spraken haar aan. Daarnaast verdiepte Modersohn-Becker zich in de kunst van Paul Gauguin. Zijn vereenvoudigde stijl, niet-westerse onderwerpen en symbolische kleurgebruik inspireerden haar zoektocht naar een nieuwe beeldtaal. Deze postimpressionisten stimuleerden haar om naturalisme achter zich te laten en persoonlijker en expressiever te werken. Ze bracht die uiteenlopende elementen samen in een eigen stijl met vereenvoudigde vormen, afgevlakte ruimte en aandacht voor het wezen van haar onderwerpen.

Paula Modersohn-Becker (1876–1907) was een Duitse schilder en een van de vroege expressionistische kunstenaars. Ze is vooral bekend om haar portretten, stillevens en zelfportretten. Ze werd geboren in Dresden, kreeg kunstonderwijs in Berlijn en sloot zich later aan bij de kunstenaarskolonie Worpswede bij Bremen. Deze gemeenschap trok kunstenaars aan die een alternatief voor academische kunst zochten. Daar raakte ze bevriend met beeldhouwer Clara Westhoff (later de vrouw van Rainer Maria Rilke) en schilder Otto Modersohn, met wie ze in 1901 trouwde. Modersohn-Becker reisde meerdere keren naar Parijs, waar ze werk zag van Paul Cézanne, Paul Gauguin en andere moderne kunstenaars. Deze ontmoetingen beïnvloedden haar artistieke ontwikkeling en brachten haar ertoe vormen te vereenvoudigen en kleur expressiever te gebruiken. Haar werk week af van het naturalisme van de Worpswede-school. Hoewel haar loopbaan kort was en eindigde met haar dood door een embolie kort na de bevalling, maakte ze een omvangrijk oeuvre. Haar kunst liep vooruit op veel ontwikkelingen van het twintigste-eeuwse modernisme. Ze geldt als een belangrijke figuur in het vroege expressionisme.