Gian Lorenzo Bernini

Gian Lorenzo Bernini (1598^[3]-1680^[3]) was een Italiaanse kunstenaar die vooral in Rome werkte. Hij was beeldhouwer en architect en schilderde, schreef toneelstukken en ontwierp decors. Hij drukte zijn stempel op Rome met fonteinen, religieuze kunst en ontwerpen voor de Sint-Pietersbasiliek. Hij geldt als de grootste beeldhouwer van de barok. Zijn sculpturen staan bekend om dramatiek, emotie en beweging. Een van zijn beroemdste werken is “The Ecstasy of Saint Theresa” (1645^[3]-52), een marmeren voorstelling van een visioen van de heilige Teresa van Ávila, waarin een engel haar hart met een gouden speer doorboort. Haar bezwijming symboliseert haar liefde voor God. Het werk belichaamt de barok en wil de emoties overweldigen. Ook bekend is zijn marmeren “David”, gemaakt op 25-jarige leeftijd. Anders dan eerdere Davids toont hij het moment van maximale draaiing, vlak voordat de steen wordt geworpen.

Gian Lorenzo Bernini was vooral beeldhouwer en architect in Rome, niet bijzonder bekend om prentkunst. Er bestaan echter prenten die met hem verband houden. Ten eerste reproduceren of documenteren sommige zijn sculpturen en gebouwen, nuttig om zijn werk buiten Rome te bestuderen, waar het grotendeels op de oorspronkelijke plaats blijft. Roger de Piles noemt in zijn verhandeling van 1699 de “utilité des estampes” (het nut van prenten) voor kunstonderzoek. Ten tweede zijn voorbereidende tekeningen bewaard, waarvan sommige als studieprenten zijn gereproduceerd. Een tentoonstellingscatalogus uit 1981-82 documenteert bijvoorbeeld tekeningen uit het Museum der Bildenden Künste in Leipzig. Ten slotte zijn tijdens zijn leven en na zijn dood prenten van Bernini zelf gemaakt, waaronder portretten en allegorieën.

Gian Lorenzo Bernini beheerste marmer en brons. Hij gebruikte zowel opbouwende als wegnemende technieken. Voor marmer gebruikte hij hamers, beitels, raspen en vijlen. Beitels van verschillende vormen en gewichten verwijderden uiteenlopende hoeveelheden steen. Een vlakke puntbeitel kon grote stukken afsplijten; tandbeitels brachten textuur aan en vlakke beitels zorgden voor een gladde afwerking. Raspen en vijlen verwijderden beitelsporen en schuurpapier polijstte het oppervlak. De ruwe steen onder figuren als Apollo en Daphne toont gereedschapssporen, terwijl hun lichamen sterk gepolijst zijn, vermoedelijk met schuurpapier en marmerstof. Brons is een legering van tin en koper. Bronzen beelden ontstonden doorgaans door een opbouwend proces: een vorm in klei, gips of was werd in een gieterij in brons gegoten, onder toezicht van de kunstenaar. Bernini maakte ook kleine kleimodellen, bozzetti, als voorbereidende studies. Die werden meestal met de hand gevormd, soms met snij- en vormgereedschap.

Gian Lorenzo Bernini (1598^[3]-1680^[3]) was een toonaangevende barokbeeldhouwer en ook architect, schilder, toneelschrijver, componist en decorontwerper. Hij stond bekend om geestigheid en karikaturen. Met fonteinen, religieuze kunst en ontwerpen voor de Sint-Pieter drukte hij zijn stempel op Rome. Als zoon van een beeldhouwer maakte hij op 25-jarige leeftijd zijn marmeren “David”. Anders dan Michelangelo’s werk toont die explosieve energie en maximale draaiing vlak voor het werpen van een steen. “Ecstasy of St Theresa” (1645^[3]-52) verenigt beeldhouwkunst, schilderkunst en architectuur om emoties te overweldigen. De virtuositeit herinnert aan Michelangelo en antieke beelden. Hij monopoliseerde vrijwel de pauselijke opdrachten tijdens Rome’s gouden tijd. Het Sint-Pietersplein is een van zijn grootste architectonische prestaties. Zijn nieuwe opvattingen over heiligen, portretbustes, ruiterstandbeelden, graven en fonteinen bepaalden meer dan honderd jaar de Italiaanse en Europese beeldhouwkunst.

Gian Lorenzo Bernini werd op 7 december 1598^[3] geboren in Napels. Zijn vader Pietro Bernini was ook beeldhouwer. In 1606^[3] was het gezin naar Rome verhuisd, waar Pietro werkte aan de grafkapel van paus Paulus V in Santa Maria Maggiore. Gian Lorenzo hielp hem al jong. Zijn eerste zelfstandige opdracht kwam in 1612: een portretbuste voor het graf van bisschop Giovanni Battista Santori. Rond 1616-1617^[3] maakte hij beelden van Sint-Laurentius en Sint-Sebastiaan. Aeneas and Anchises (1618) trok aandacht in Romeinse kunstkringen. In 1621 ontwierp hij de katafalk voor Paulus V en in 1622 werkte hij voor Scipione Borghese aan The Rape of Proserpina. In 1629 werd hij architect van de Sint-Pieter en in 1656 ontwierp hij het plein. Hij was architect van verschillende kerken, waaronder S. Andrea al Quirinale (1659) en de kerk in Ariccia (1662). Hij stierf op 28 november 1680^[3] in Rome.

Gian Lorenzo Bernini (1598^[3]-1680^[3]) was een Italiaanse beeldhouwer en architect. Veel werk bevindt zich nog op de oorspronkelijke locatie. In de Sint-Pietersbasiliek in Rome zijn het graf van gravin Mathilde van Toscane (1633^[3]-1636^[3]), het Baldachin (1623-1634), de bronzen Cathedra Petri (1656-1666) en het graf van paus Alexander VII (1671-1678) te zien. De Vaticaanse Musea bezitten *Saint Lawrence* (1614-1615) en *Bust of Monsignor Pedro de Foix Montoya* (1621). De Galleria Borghese heeft vroege sculpturen als *Aeneas, Anchises, and Ascanius* (1618-1619), *The Rape of Proserpina* (1621-1622), *Apollo and Daphne* (1622-1625) en *David* (1623-1624). Santa Maria sopra Minerva bezit *Monument to Maria Raggi* (1647-1653), Santa Maria della Vittoria *Ecstasy of Saint Teresa* (1647-1652). Romeinse fonteinen zijn de Fontana del Tritone (1642-1643) op de Piazza Barberini en de Fontana dei Quattro Fiumi (1648-1651) op de Piazza Navona. Het Victoria and Albert Museum in Londen bezit zijn marmeren buste van Monsignor Francesco Barberini (1623).

Gian Lorenzo Bernini werd op 7 december 1598^[3] geboren in Napels. Zijn vader Pietro Bernini was Florentijns en zijn moeder Napolitaans. Hij benadrukte zijn leven lang zijn Florentijnse afkomst, die hij artistiek prestigieuzer vond. Dat was gunstig onder de Borghese, afkomstig uit Siena, toen deel van het groothertogdom Toscane. In 1605^[3] verhuisde het gezin naar Rome, waar hij tot zijn dood in 1680^[3] bleef. Ondanks zijn Romeinse banden maakte hij in 1665 een belangrijke reis naar Parijs, op uitnodiging van Lodewijk XIV om het Louvre te herontwerpen. Hij gold als wonderkind, met vroeg zichtbaar artistiek talent. Zijn vroegste bekende werk, een beeld van de kleine Zeus met een sater, dateert van circa 1615, toen hij ongeveer zestien was.

Gian Lorenzo Bernini’s invloed bepaalde de ontwikkeling van de Europese beeldhouwkunst. Vroeg werk als David toont de invloed van Annibale Carracci’s schilderkunst en antieke beelden als de Borghese-gladiator en Menelaus met het lichaam van Patroclus. Zijn bewondering voor de oudheid speelde een grote rol in zijn ontwikkeling en leidde tot een klassieke herleving in de barokbeeldhouwkunst. Apollo en Daphne verwijst rechtstreeks, maar gewijzigd, naar de Apollo Belvedere. Hij keerde terug naar een dominant gezichtspunt om een dramatische, kortstondige situatie aan de kijker te tonen en zorgde dat het beeld van slechts één kant werd bekeken. Zijn invloed reikte tot toneel, drama, muziek en opera in het zeventiende-eeuwse Rome. Zijn werk verbindt kunstenaars als Poussin en Borromini.

Gian Lorenzo Bernini’s ontwikkeling werd praktisch en theoretisch beïnvloed. Zijn vader Pietro Bernini, een Florentijnse beeldhouwer, leerde hem hard werken en oefenen en herkende vermoedelijk zijn vermogen tot zelfstudie. Stefano Maderno heeft hem mogelijk beïnvloed. Slechts enkele terracotta’s zijn met zekerheid toe te schrijven aan gelijktijdig in Rome werkende beeldhouwers, allemaal aan Maderno. Pietro werkte met hem in Santa Maria Maggiore tussen 1606^[3] en 1614; beide families kenden elkaar. Later nam Bernini hem in dienst voor het Baldacchino (1624) en een gedenkteken voor Sint-Elisabeth van Portugal. Bernini bewonderde mogelijk zijn terracottavaardigheid; hun modelleerstijlen vertonen overeenkomsten. Kardinaal Maffeo Barberini, later paus Urbanus VIII, was een vroege mecenas en intellectuele mentor, met kunstkennis en belangstelling voor de vergelijking tussen schilder- en beeldhouwkunst. Zijn vriend Galileo Galilei sprak zich ook hierover uit. Deze gangbare Italiaanse kunsttheoretische debatten beïnvloedden waarschijnlijk Bernini’s werkwijze.

Gian Lorenzo Bernini (1598^[3]-1680^[3]) was een productieve Italiaanse barokkunstenaar en architect. Naast beeldhouwkunst werkte hij als schilder, toneelschrijver, componist en decorontwerper. Zijn talent en geestigheid waren bekend: hij schreef komedies en opera’s en bewerkte marmer met schijnbaar gemak. Hij drukte zijn stempel op Rome met fonteinen, religieuze kunst en ontwerpen voor de Sint-Pieter. Op 25-jarige leeftijd maakte hij “David”, die anders dan Michelangelo’s versie dynamische energie toont vlak voor het werpen van een steen: kracht op het punt los te barsten. “The Ecstasy of St Theresa” (1645^[3]-52) verenigt beeldhouwkunst, schilderkunst en architectuur tot samenhangende omgevingen. Zijn Louvre-ontwerpen werden afgewezen, maar zijn stijl beïnvloedde toch de ontwikkeling van de rococo.

Gian Lorenzo Bernini was een belangrijke figuur in de Romeinse barok, geboren in Napels in 1598^[3] en gestorven in Rome in 1680^[3]. Zijn invloed blijkt uit nieuwe opvattingen over portretbustes, fonteinen, ruiterstandbeelden en graven. Zijn atelierproductie bepaalde wat we nu barokkunst noemen. Hij beheerste Rome’s artistieke opdrachtverlening en bracht zo alle kunstenaars van de stad onder zijn controle. Zijn ontwerpen veranderden altaardecoraties, banketten, processiekunst en rituele vertoningen. Als veelzijdig kunstenaar volgde hij de grote renaissancekunstenaars op. De rijke steun van zeventiende-eeuwse pausen en hun families bood hem ongeëvenaarde kansen. Hij gaf Rome zijn barokke karakter. Zijn ruimtevisie en pogingen de kijker emotioneel bij zijn figuren te betrekken sluiten aan bij moderne opvattingen.