Cennino Cennini

Cennino Cennini staat bekend als schrijver van Il Libro dell’Arte, een praktisch handboek met schildertechnieken. Het boek beschrijft beproefde methoden voor het maken van kunst in de middeleeuwen. Het bevat gedetailleerde uitleg over hoe schilderijen werden gemaakt, van het voorbereiden van een muur voor een fresco tot het malen van pigmenten met lijnolie.

Cennino Cennini’s bekendste werk is *Il libro dell’arte* (ongeveer *Het handboek van de ambachtsman*), een verhandeling over middeleeuwse schildertechnieken. Cennini, een Florentijnse schilder die eind jaren 1300 actief was, was niet noodzakelijkerwijs de bekwaamste kunstenaar van zijn tijd; zijn handboek is echter van onschatbare waarde gebleken. Het boek werd tegen het einde van de 14e eeuw voltooid en verzamelt werkplaatspraktijken en recepten van schilders. Het is ingedeeld in onderdelen over tekenen, kleur, fresco’s, olieverf, lijm, paneelschilderkunst, vergulden, vernissen, verluchten en mozaïeken. Cennini begint met een schets van het scheppingsverhaal en bespreekt daarna de plaats van de schilderkunst tussen de kunsten. Hij noemt zichzelf de zoon van Andrea Cennini uit Colle di Val d’Elsa en schrijft dat hij twaalf jaar lang in Florence in het atelier van Agnolo Gaddi werd opgeleid. Gaddi was op zijn beurt de zoon van Taddeo Gaddi, een leerling van Giotto. Cennini’s boek geeft inzicht in de werking van een schildersatelier in die periode.

Cennino Cennini (ca. 1370–ca. 1440) was een Italiaanse schilder. Hij is vooral bekend om zijn verhandeling over kunst, *Il Libro dell’Arte* (*Het boek van de kunst*), een handboek over middeleeuwse werkplaatspraktijken. Het geeft aanwijzingen voor uiteenlopende technieken, van panelen voorbereiden tot fresco’s schilderen. Het is een waardevolle bron over de methoden en materialen van kunstenaars in de late middeleeuwen. Hoewel Cennini geen prentkunstenaar was, bespreekt zijn handboek het tekenen, een vaardigheid die essentieel is voor de prentkunst. Verschillende boeken behandelen de geschiedenis van houtsnede, gravure en ets. Daaronder zijn *An Introduction to a History of Woodcut* (1963) van A. Hind, *How Prints Look* (1958) van W. Ivins en *A History of Engraving and Etching from the Fifteenth Century to the Year 1914* (1963), eveneens van A. Hind. Deze boeken kunnen context bieden voor Cennini’s artistieke omgeving.

Cennino Cennini, actief aan het einde van de 14e en het begin van de 15e eeuw, wordt in de Florentijnse kunst geassocieerd met de laatgotiek of vroege renaissance. Hij werd in Florence opgeleid in het atelier van Agnolo Gaddi, wiens vader Taddeo Gaddi een leerling van Giotto was. Zoals beschreven in zijn handboek weerspiegelt Cennini’s stijl de overgang van middeleeuwse naar renaissancepraktijken. Hij erkende het belang van tekenen naar de natuur, maar zijn methoden voor perspectief en schaduwwerking bleven verbonden met middeleeuwse conventies. Cennini benadrukte verbeelding en creativiteit in de schilderkunst en vergeleek het werk van de schilder met dat van een dichter; dat sluit aan bij vroegrenaissance-ideeën over de hogere status van de kunstenaar. Zijn handboek biedt inzicht in de toenmalige werkplaatspraktijken en beschrijft technieken voor tekenen, kleurgebruik, fresco’s, olieverf, vergulden en andere artistieke processen. De aandacht voor detail en praktische uitleg maken het boek waardevol voor het begrijpen van de technieken uit die periode.

Cennino Cennini’s *Il Libro dell’Arte*, geschreven aan het einde van de jaren 1390, is een handboek over middeleeuwse schildertechnieken. Hoewel Cennini niet de bekwaamste schilder was, beschrijft zijn boek gevestigde artistieke methoden. Het legt uit hoe houten panelen werden voorbereid, doorgaans van eikenhout in Noord-Europa en populierenhout in Italië. De panelen werden in gesneden lijsten geplaatst voordat de schilder eraan werkte. Een ambachtsman bracht vele lagen gesso (konijnenhuidlijm en krijt) op het paneel aan en schuurde het glad. Rode aardepigment, of bolus, werd met lijm gemengd en aangebracht op de plekken waar bladgoud kwam. Deze roodachtige onderlaag gaf het bladgoud een warmere uitstraling. Vervolgens schetste de kunstenaar de contouren van de figuren en stempelde aureoolmotieven op de gouden achtergrond. Cennini beschrijft ook de frescotechniek van Giotto en zijn leerlingen. De mortel bestond uit twee delen zand op één deel kalk; die werden met water gemengd tot de kalk geblust was. De muur werd geveegd en bevochtigd voordat de mortel werd aangebracht, zodat een vlak maar ruw oppervlak ontstond. Cennini noemt deze laag *intonaco*. Voor draperieën gebruikte hij vier kleurschakeringen, elk met wit erin. De lichte partijen haalde hij op met zuiver wit en de donkerste partijen werkte hij af met zuivere kleur. Bijwerken gebeurde vaak *a secco* (op droge pleister) met tempera.

Cennino Cennini, een Florentijnse schilder uit de late jaren 1300, staat bekend als schrijver van een handboek over middeleeuwse schildertechnieken. Hoewel hij niet als de grootste schilder van zijn tijd gold, geeft zijn boek, geschreven in de 14e eeuw, uitleg over beproefde methoden voor het maken van kunst. Het handboek verzamelt schildersrecepten en voorschriften voor leerlingen en biedt inzicht in de werking van een schildersatelier. Het is verdeeld in onderdelen over tekenen, kleuren, fresco’s, olieverf, wandversiering, lijm, paneelschilderkunst en vergulden, versieringen met mordant, vernissen, verluchten, werk op doek, glasbewerking, mozaïek en gieten. Cennini werd geboren in Colle di Valdelsa, nabij Florence, en werd in Florence opgeleid in het atelier van Agnolo Gaddi, die leerling van Giotto was geweest. Het handboek toont de werkplaatspraktijken van die tijd, zoals houten panelen met gesso en bolus voorbereiden voordat bladgoud wordt aangebracht en tempera met ei gebruiken. Hij raadt de beste materialen aan en geloofde dat God en de Maagd de kunstenaar zouden belonen met gemoedsrust. Na de dood van zijn meester in 1396 verhuisde Cennini naar Padua, waar hij trouwde.

Cennino Cennini was een Italiaanse schilder die aan het einde van de veertiende eeuw leefde. Hij werd geboren in Colle di Val d’Elsa, nabij Florence, als zoon van Andrea Cennini, eveneens schilder. Cennino begon waarschijnlijk rond 1380, toen hij ongeveer twaalf was, aan zijn leertijd in Florence, in het atelier van Agnolo Gaddi. Agnolo was de zoon van Taddeo Gaddi, die vierëntwintig jaar lang leerling en volgeling van Giotto was geweest. Cennino was mogelijk wel twaalf jaar in opleiding. Zijn meester stierf in 1396, maar Cennino bleef kennelijk niet in Florence. In 1398 was hij in Padua in dienst van hertog Francesco da Carrara. Hij trouwde met een vrouw uit Padua. Behalve zijn handboek, waarschijnlijk geschreven aan het einde van de veertiende eeuw, zijn er tegenwoordig geen schilderijen van Cennini bekend. *Il Libro dell’Arte* is een verzameling schildersinstructies en recepten, ingedeeld in onderdelen over tekenen, pigmenten, fresco, paneelschilderkunst, vergulden, vernissen, glasbewerking en mozaïek. Het boek geeft inzicht in de werking van een schildersatelier in die tijd.

Veel musea en galerieën bezitten werken uit de kring rond Cennino Cennini. Daaronder zijn Art Gallery of Ontario, Toronto; Art Institute of Chicago; Ashmolean Museum, Oxford; Baltimore Museum of Art; British Museum, Londen; Cleveland Museum of Art; Cooper-Hewitt Museum, New York; Fogg Art Museum van Harvard University, Cambridge, Massachusetts; J. Paul Getty Museum, Malibu; Los Angeles County Museum of Art; Metropolitan Museum of Art, New York; Museum of Fine Arts, Boston; National Gallery, Londen; National Gallery of Art, Washington, D.C.; National Gallery of Canada, Ottawa; Nelson-Atkins Museum of Art, Kansas City; Philadelphia Museum of Art; Pierpont Morgan Library, New York; Saint Louis Art Museum; Suita Museum of Art van University of Notre Dame; University of Michigan Museum of Art, Ann Arbor; Vaticaanse Musea; Wallace Collection, Londen; Worcester Art Museum; en Yale University Art Gallery, New Haven.

Cennino Cennini kwam uit Colle di Val d’Elsa, nabij Florence. Hij was de zoon van Andrea Cennini, eveneens schilder. Cennino vertelt dit zelf in zijn handboek over schilderkunst, waarin hij ook schrijft dat hij in Florence in het atelier van Agnolo Gaddi werd opgeleid. Waarschijnlijk begon hij rond 1380 aan zijn leertijd, toen hij ongeveer twaalf was. Hij werd maximaal twaalf jaar door Gaddi opgeleid. Gaddi’s vader Taddeo was vierëntwintig jaar lang leerling van Giotto geweest. Cennino’s meester stierf in 1396 en Cennino bleef daarna kennelijk niet lang in Florence. Zijn naam ontbreekt in het register van het Florentijnse schildersgilde. In 1398 had hij zich in Padua gevestigd, waar hij hertog Francesco da Carrara diende en met een vrouw uit Padua trouwde.

Cennino Cennini’s invloed blijkt het duidelijkst uit zijn pleidooi voor een specifieke aanpak van de kunstopleiding. Aan het einde van de veertiende eeuw schreef Cennini dat jonge schilders consequent één meester moesten navolgen in plaats van de kwaliteiten van meerdere meesters te combineren. Hij geloofde dat trouw aan één voorbeeld leerlingen hun eigen techniek, of maniera, zou helpen ontwikkelen. Deze nadruk op het navolgen van één meester bleef lang na Cennini’s tijd een fundamenteel onderdeel van de kunstopleiding. Pier Paolo Vergerio, die tegen het einde van de eeuw schreef, steunde dit idee en stelde voor dat schilders uitsluitend Giotto’s voorbeeld zouden volgen. Vergerio’s opvatting, vergelijkbaar met die van Cennini, wijst op een verband tussen hen en laat zien dat schilderkunst en poëzie al met elkaar werden vergeleken in verband met dit soort navolging. vijftiende-eeuwse theoretici als Alberti en Leonardo da Vinci waren echter meer gericht op het nabootsen van de natuur dan van andere kunstenaars. Ze erkenden dat leerlingen in het begin één voorbeeld moesten navolgen, maar vonden dat deze afhankelijkheid moest wijken voor directe studie van de natuur.

Cennino Cennini (ca. 1360^[1]–ca. 1440) was een Italiaanse schilder uit de late middeleeuwen en vroege renaissance. Hij is vooral bekend als schrijver van Il Libro dell’Arte (Het boek van de kunst), een verhandeling met inzicht in de technieken en praktijken van kunstenaars in het 14e- en 15e-eeuwse Italië. Cennini werd geboren in Colle di Val d’Elsa, Toscane, en werd in Florence opgeleid als leerling van Agnolo Gaddi. Gaddi zelf was opgeleid door zijn vader Taddeo Gaddi, een leerling van Giotto. Cennini’s artistieke productie is niet goed gedocumenteerd en weinig werken zijn met zekerheid aan hem toegeschreven. Sommige onderzoekers denken dat hij mogelijk aan fresco’s in de Collegiata-kerk in Empoli werkte. Il Libro dell’Arte, voltooid rond het begin van de 15e eeuw, geeft praktisch advies over verschillende aspecten van de schilderkunst, waaronder panelen voorbereiden, kleuren mengen, bladgoud aanbrengen en op muren schilderen (fresco). De verhandeling is waardevol omdat zij traditionele kennis uit de werkplaats bewaart, de methoden van Giotto en zijn volgelingen uitlegt en informatie geeft over het dagelijks leven van een kunstenaar in de Italiaanse stadstaten. Het boek is verdeeld in onderdelen over de grondbeginselen van tekenen, kleur, fresco, paneelschilderkunst en andere technieken.

Cennino Cennini is belangrijk vanwege zijn verhandeling over kunsttechnieken, geschreven aan het einde van de jaren 1390. Hoewel hij niet de bekwaamste schilder van zijn tijd was, is zijn handboek *Il Libro dell’Arte* een waardevolle registratie van middeleeuwse werkplaatspraktijken. Het boek geeft instructies over schildermethoden, atelierwerk en materialen. Het behandelt tekenen, kleuren, fresco, olieverf, vergulden, glasbewerking en mozaïek. Cennini beschrijft hoe houten panelen met gesso worden voorbereid, pigmenten met tempera worden gemengd en bladgoud wordt aangebracht. Ook legt hij uit hoe mortel voor fresco wordt bereid en noemt hij de juiste verhouding tussen zand en kalk. Zijn tekst biedt inzicht in de opleiding van kunstenaars, pigmentrecepten en zakelijke aspecten van een schildersatelier. Het handboek bewaart de opgebouwde kennis van de werkplaats en is daarmee een belangrijke bron voor het begrijpen van de kunstproductie in de renaissance. Hij noemt zichzelf leerling van Agnolo Gaddi, die bij Giotto was opgeleid, en presenteert zich als overdrager van hun traditie.