Asano Takeji

Asano Takeji staat bekend om het vastleggen van de seizoensritmes van zijn thuisstad, een patroon dat zijn werk decennialang zou kenmerken. Zijn onderwerpen bleven meestal in de Kansai-regio: tempelpoorten, bergpaden, rivieroevers en seizoensbloemen keren steeds terug.

Het is moeilijk één ‘beroemdste werk’ van Asano Takeji aan te wijzen; zijn betekenis ligt vooral in zijn bredere bijdrage aan de *sosaku-hanga*-beweging (creatieve prent) en zijn houtsneden. Takeji (1900^[1]-1999^[1]","used_for":"biografie, geboortedata, overlijdensdata, identificatiegegevens, toeschrijving aan een kunststroming, nationaliteit"}">[1]-1998) was een prentmaker die verbonden was met de *sosaku-hanga*-stijl, waarin de kunstenaar alle productiestadia beheerst: tekenen, snijden en drukken. Hij staat bekend om zijn scènes van Kyoto, landschappen en vogel- en bloemprenten (*kacho-e*). Geen enkel werk overheerst, maar bepaalde reeksen en onderwerpen keren terug in besprekingen van zijn kunst. Zijn beelden van Kyoto tonen vaak bekende locaties in een moderne stijl. Zijn *kacho-e*-prenten getuigen van gevoeligheid voor natuurlijke vormen. Deze thema's keren gedurende zijn carrière terug en zijn vertegenwoordigd in internationale collecties.

Asano Takeji (1900^[1]-1999^[1]","used_for":"biografie, geboortedata, overlijdensdata, identificatiegegevens, toeschrijving aan een kunststroming, nationaliteit"}">[1]–1998) was een Japanse kunstenaar die werkte in de houtsnedetraditie. Japanse grafiek heeft een lange geschiedenis; de traditionele Japanse prentkunst bloeide van het einde van de zeventiende eeuw tot ongeveer 1910. De moderne Japanse grafiek bereikte rond 1919 een vroege volwassenheid, toen de Japanse Prentenvereniging (Nihon Hanga Kyokai) werd opgericht. Voor houtsneden worden verschillende Japanse papiersoorten gebruikt, elk met eigenschappen die geschikt zijn voor bepaalde prentsoorten. Kizukihosho geldt als een van de beste Japanse papiersoorten en heeft culturele betekenis; traditioneel werd het gebruikt voor ceremoniële doeleinden. Kizuki betekent dat het van zuivere vezels is gemaakt, in dit geval kozo. Het is ideaal voor prenten omdat het dik en sterk genoeg is om herhaaldelijk te bedrukken, maar een zacht oppervlak heeft dat kleur opneemt. Een deel van het beste hosho komt uit Echizen in de prefectuur Fukui, ten noorden van Kyoto. Masagami, een soort hosho, werd vaak voor ukiyo-e-prenten gebruikt omdat het relatief goedkoop was. Het is witachtig en vrij zacht.

Asano Takeji (1900^[1]-1999^[1]","used_for":"biografie, geboortedata, overlijdensdata, identificatiegegevens, toeschrijving aan een kunststroming, nationaliteit"}">[1]-1998) wordt verbonden met de *sosaku hanga*-beweging (creatieve prenten). Deze artistieke aanpak, ontstaan in het begin van de 20e eeuw, werd gekenmerkt door betrokkenheid van de kunstenaar in alle stadia van het drukproces. Anders dan bij *shin hanga* (nieuwe prenten), waar kunstenaars, houtsnijders, drukkers en uitgevers apart werkten, beheersten *sosaku hanga*-kunstenaars het hele creatieve proces. De *sosaku hanga*-kunstenaars geloofden dat deze aanpak meer persoonlijke expressie mogelijk maakte. Ze zagen prentkunst als beeldende kunst, niet slechts als commerciële onderneming. De beweging omarmde zowel traditionele Japanse onderwerpen als moderne, door het Westen beïnvloede stijlen. De *sosaku hanga*-kunstenaars keerden zich af van de oudere *ukiyo-e*-traditie en wilden de unieke visie van de kunstenaar benadrukken.

Asano Takeji werkte binnen de Japanse houtsnedetraditie, met een verdeling van arbeid. De kunstenaar maakte een inkttekening op dun papier, een *hanshita*. Na goedkeuring plakte een houtsnijder de *hanshita* met de beeldzijde omlaag op een gladde kersenhouten plank. De snijder verwijderde hout zodat alleen de lijnen van de kunstenaar overbleven. Het sleutelblok werd vervolgens met zwarte inkt op geprepareerd papier gedrukt. De kunstenaar gaf op deze afdrukken de kleurvlakken aan, met kleurtoetsen of schriftelijke aanwijzingen. Daarna maakte de houtsnijder voor elke kleur een apart blok. De drukker gebruikte die blokken om *nishiki-e* (polychrome prenten) te maken, waarbij telkens één kleur werd aangebracht. Zo ontstonden afgebakende vlakken in egale kleur, kenmerkend voor *ukiyo-e nishiki-e*. Takeji zou *sumi* hebben gebruikt (Japanse zwarte inkt van roet) en een *baren* (drukblokje van een spiraal, achterzijde en omslag). Ook werd *Torinoko* gebruikt, glad papier gemaakt van een vezelmengsel.

Asano Takeji (1900^[1]-1999^[1]","used_for":"biografie, geboortedata, overlijdensdata, identificatiegegevens, toeschrijving aan een kunststroming, nationaliteit"}">[1]-1998) was een Japanse kunstenaar die bekendstond om zijn houtsneden. Hij werkte in de *sosaku-hanga*-stijl (creatieve prent), waarbij de kunstenaar bij alle stadia van het drukproces betrokken is: tekenen, de houtblokken snijden en drukken. Zijn werk toonde vaak scènes van Kyoto, waar hij een groot deel van zijn leven woonde en werkte. Zijn prenten legden de tempels, tuinen en traditionele architectuur van de stad vast, vaak in atmosferische omstandigheden zoals regen of sneeuw. Ook staat hij bekend om prenten van vogels en bloemen en om zijn *kuchi-e*. *Kuchi-e* (mondprenten) zijn frontispiesillustraties die als gevouwen bijlagen in boeken en tijdschriften werden opgenomen. Ze waren populair tijdens de Meiji-periode (1868-1912) en Taisho-periode (1912-1926). De prenten verbeeldden vaak scènes uit de bijbehorende verhalen en boden kunstenaars een manier om bekendheid te verwerven. Kunstenaars als Mizuno Toshikata, Kajita Hanko en Takeuchi Keishu maakten ze ook.

Asano Takeji werd in 1900^[1]-1999^[1]","used_for":"biografie, geboortedata, overlijdensdata, identificatiegegevens, toeschrijving aan een kunststroming, nationaliteit"}">[1] geboren in Kyoto. Hij staat bekend als een van de sosaku-hanga-kunstenaars (creatieve prent). Deze 20e-eeuwse stroming stelde voorop dat de kunstenaar de volledige controle had over het maken van een prent, van de eerste schets tot de uiteindelijke druk. Asano studeerde in 1919 af aan de Kyoto School of Fine Arts. Daarna begon hij als textielontwerper te werken en bleef hij schilderkunst bestuderen. Zijn eerste prenten maakte hij pas in het begin van de jaren 1930. Hij wordt vooral erkend om zijn beelden van Kyoto en zijn vogel- en bloemprenten (kachō-e). Hij maakte veel houtsneden tot zijn dood in 1998.

Houtsneden van Asano Takeji zijn op verschillende plaatsen te zien. Het Tokyo National Museum heeft een collectie van 14.000 prenten, waaronder ukiyo-e. De collectie omvat 112 surimono (een prentsoort): 73 van Hokusai, 20 van Shunman, 10 van Kuniyoshi, telkens twee van Choki en Hiroshige, telkens één van Kiyonaga en Shigenobu en drie van Hokkei. De museumcatalogus is beschikbaar in het Japans en Engels. Andere musea met belangrijke surimono-collecties zijn het Rijksmuseum in Amsterdam en het Museum für Kunst und Gewerbe in Hamburg. Het Fogg Museum van Harvard University bezit de grootste surimono-collectie ter wereld, maar die is nog niet gecatalogiseerd. Museum Boymans van Beuningen in Rotterdam hield enkele jaren geleden een surimono-tentoonstelling en publiceerde een catalogus in het Nederlands.

Asano Takeji werd in 1900^[1]-1999^[1]","used_for":"biografie, geboortedata, overlijdensdata, identificatiegegevens, toeschrijving aan een kunststroming, nationaliteit"}">[1] geboren in Kyoto. Hij was al jong geïnteresseerd in kunst. Aanvankelijk leerde hij verftechnieken in het familiebedrijf, wat waarschijnlijk zijn latere prentkunst beïnvloedde. Kyoto, met zijn rijke artistieke erfgoed, bood een stimulerende omgeving voor zijn ontwikkeling. Hij studeerde aan de Kyoto School of Fine Arts and Crafts, waar hij zijn vaardigheden in traditionele Japanse schilderkunst en ontwerp aanscherpte. Deze formele opleiding gaf hem een stevige basis in artistieke principes en technieken. Later werd hij bekend om zijn houtsneden, die vaak scènes uit Kyoto en omgeving verbeelden. Zijn werk weerspiegelt een diepe verbondenheid met zijn geboorteplaats en de culturele tradities ervan.

Het is moeilijk kunstenaars aan te wijzen die rechtstreeks door Asano Takeji zijn beïnvloed. Wel kan context worden gegeven over artistieke invloed in Japan tijdens zijn leven. Rond 1920^[1] gingen veel jonge Chinese kunstenaars in Japan studeren; sommigen bezochten de Tokyo School of Fine Arts. Hoewel de stijl van Kuroda Seiki als fundamenteel werd gezien, moedigden docenten als Fujishima Takeji en Nakamura Fusetsu studenten aan moderne kunststromingen te verkennen in plaats van zich te beperken tot representatief academisme. Zij maakten kennis met impressionisme, postimpressionisme, kubisme en fauvisme. Tot de bekende Chinese studenten in de olieverfschilderkunst behoorden Chen Baoyi (1893–1945^[1]), Ni Yide (1901–1970), Guan Liang (1900^[1]","used_for":"biografie, geboortedata, overlijdensdata, identificatiegegevens, toeschrijving aan een kunststroming, nationaliteit"}">[1]–1986), Zhu Jizhan (1892–1996) en Xu Xingzhi (1904–1994). Guan Liang herinnerde zich dat de Japanse kunstwereld tijdens zijn studie in Tokio in verandering was. De sosaku-hanga-beweging (creatieve prent) bracht in de 20e eeuw hernieuwde belangstelling voor houtsneden. Kunstenaars ervan werden beïnvloed door Europese ideeën over prentkunst als artistieke methode. Twee bekende kunstenaars uit die periode waren Onchi Koshiro (1891–1955) en Munakata Shiko (1903–1975).

Het is moeilijk met zekerheid te zeggen wie Asano Takeji beïnvloedde. Wel biedt de context aanknopingspunten. Tijdens de Meiji-periode (1868–1912^[1]-1999","used_for":"biografie, geboortedata, overlijdensdata, identificatiegegevens, toeschrijving aan een kunststroming, nationaliteit"}">[1]) werkten kunstenaars als Watanabe Seitei, Suzuki Kason en Kajita Hanko voor Kiryu Kosho Gaisha, een bedrijf dat hoogwaardige kunstvoorwerpen naar Europa exporteerde. Hayashi Tadamasa, de vertegenwoordiger van het bedrijf in Parijs, speelde een belangrijke rol bij de promotie van ukiyo-e-prenten in Europa. Literaire en artistieke stromingen als dadaïsme en constructivisme kregen in het begin van de 20e eeuw ook voet aan de grond in Japan. Murayama Tomoyoshi kende bijvoorbeeld de geschriften van Lajos Kassák en citeerde hem in artikelen en boeken. Ook reproduceerde hij een omslagillustratie uit Kassáks tijdschrift MA. Murayama noemde eveneens zijn affiniteit met het werk van Theo van Doesburg.

Asano Takeji (1900^[1]-1999^[1]","used_for":"biografie, geboortedata, overlijdensdata, identificatiegegevens, toeschrijving aan een kunststroming, nationaliteit"}">[1]-1998) was een Japanse kunstenaar die verbonden was met de *sosaku-hanga*-beweging (creatieve prent). Hij werd geboren in Kyoto en studeerde ontwerp aan de Kyoto School of Fine Arts. Na zijn afstuderen richtte hij zich aanvankelijk op textielontwerp. Zijn loopbaan als prentmaker begon aan het einde van de jaren 1920. Hij staat bekend om zijn houtsneden van Kyoto, landschappen en vogels. Zijn vroege werk toont de invloed van *shin-hanga* (nieuwe prent), met nadruk op samenwerking tussen kunstenaar, houtsnijder en drukker. Later koos Asano voor de *sosaku-hanga*-aanpak, waarbij de kunstenaar alle productiestadia beheerst. Zijn prenten tonen vaak subtiele kleurgradaties en texturen, verkregen door zorgvuldig snijden en drukken. Hij gebruikte technieken als *bokashi* (toonovergangen) en *gauffrage* (reliëfdruk). Zijn werk bevindt zich in tal van openbare collecties, waaronder het British Museum. Hij bleef prenten maken tot zijn dood in 1998.